Supermarkten tekenen niet voor duurzaam voedselconvenant

Beeld ANP XTRA

Ontwikkelingsorganisaties vinden een initiatief voor duurzame voeding zinloos zonder handtekening van de supermarkten. Zij stappen uit het akkoord. Het ‘convenant voedingsmiddelen’ moet ervoor zorgen dat supermarkten en levensmiddelenproducenten nadrukkelijk rekening gaan houden met mensenrechten. 

Maar omdat geen enkel bedrijf zichzelf aan de afspraken bindt, vindt Oxfam het resultaat ‘ondermaats’. Oxfam Novib roept daarom de ministers Kaag (buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking) en Schouten (landbouw en voedselkwaliteit) op om vanmiddag geen handtekening te zetten onder een initiatief voor duurzaam ondernemen. 

Voor het eerst staan er geen bedrijfsnamen onder zo’n convenant. Bij het textielconvenant doen de modemerken mee en bij het bankenconvenant zaten de banken aan tafel. “De levensmiddelenindustrie is een gigantische sector die de levens van miljoenen boeren raakt. Ook bij dit nieuwe convenant is deelname van bedrijven cruciaal”, zegt Maarten De Vuyst, coördinator bedrijfsleven van Oxfam.

Geen handtekening is onacceptabel 

Naast Oxfam vinden nog vijf organisaties het onacceptabel dat de bedrijven geen handtekening zetten. Unicef, Fairfood, Save the Children, Hivos en Natuur & Milieu stapten net als Oxfam uit het overleg. Ze zagen geen substantiële stappen van verbetering voor mens en milieu. Ook waren de doelen niet goed te meten. Als individuele bedrijven niet meedoen, weet niemand of ze zich aan de afspraken houden, zegt Sander de Jong van Fairfood. 

Ministers Sigrid Kaag en Carola Schouten ondertekenen het convenant vandaag in Rotterdam, net als vakbonden FNV en CNV, meerdere ontwikkelingsorganisaties en brancheverenigingen. Centraal Bureau Levensmiddelenhandel vertegenwoordigt 25 supermarkten en andere food-leveranciers, FNLI doet mee namens de levensmiddelenindustrie en andere brancheorganisaties.

In Groot-Brittannië en Frankrijk is wetgeving gekomen om bedrijven consequent naar mensenrechten te laten kijken. De Nederlandse overheid vertrouwt op convenanten, waarin bedrijven onder leiding van de Sociaal-Economische Raad samenwerken met de overheid, vakbonden en ngo’s. Uitgangspunt zijn de richtlijnen van de VN en de Oeso, die bedrijven moreel verplichten risico’s in hun productieketen steeds opnieuw in kaart te brengen en misstanden zoals uitbuiting, dierenleed of milieuschade te voorkomen. Samenwerking wordt aanbevolen, omdat de problemen complex zijn. Maar de richtlijnen gelden voor individuele bedrijven, niet voor branche-organisaties.

“Wij ondertekenen dit convenant namens de supermarkten”, zegt mvo-manager Marieke Doolaard van CBL. “Dat doen we alleen omdat de directiekamers van de supermarktketens er volledig achter staan.” Binnen het convenant richt de sector zich op leefbaar loon, zegt Doolaard. “Dat thema is met andere mensenrechtenproblemen verbonden, zoals kinderarbeid.”

Er komen vijf projecten in vijf jaar. Supermarkten mogen kiezen waar ze aan meedoen. Oxfam vindt dit te vrijblijvend. De Vuyst: “De bedrijven moeten zelf aan de slag. Het CBL is invloedrijk, maar kan niet tegen de directie van Ahold zeggen: dit moet je zo aanpakken.”

Supermarkten en mensenrechten

Uit onderzoek van Oxfam bleek vorige week dat supermarkten zich nauwelijks met mensenrechten bezighouden. Die kwamen met de kritiek dat Oxfam alleen publieke informatie gebruikt. Toch kun je het onderzoek zien als een nul-meting omdat Oxfam zich baseerde op de normen van de VN en de Oeso. Deze bepalen ook dat bedrijven hun resultaten publiekelijk moeten delen.

In de supermarktsector werd de vraag gesteld of zij medeverantwoordelijk zijn voor het vakbondsbeleid van leveranciers, gezien de vele duizenden producten die ze verkopen. Volgens de VN en de Oeso zijn bedrijven dat wel degelijk, hoe lang die keten ook is.

Jumbo zegt dat de complexiteit van de problemen om gezamenlijke inspanning vanuit de branche vraagt. De supermarkt legt niet uit waarom ze gezien hun steun geen handtekening zetten. Zowel Jumbo als Plus zeggen los van het convenant al risico’s in de productieketens te analyseren. Albert Heijn zegt het convenant ook zonder handtekening te steunen. Kaag laat het convenantensysteem volgend jaar evalueren.

Lees ook:

'Biologische producten zijn niet te duur, gangbare zijn te goedkoop'

Een supermarkt die alleen nog duurzame zuivel wil verkopen, kan rekenen op lof. Ook van Volkert Engelsman, de nummer 1 uit de Duurzame 100 van Trouw. Maar hij waarschuwt wel: pas op voor greenwashing.

Supermarkten zetten telers onder druk met nieuw keurmerk groente en fruit

Bijna alle supermarkten scharen zich achter strengere eisen voor de telers bij wie ze hun groente en fruit inkopen. Alleen AH doet niet mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden