null Beeld

ColumnVincent wil Zon

Subsidie voor een thuisbatterij? Een slimme laadpaal voor thuis is veel slimmer

Vincent Dekker

Netwerkbedrijf Liander pleit ervoor om de salderingsregeling snel af te schaffen en in ruil daarvoor thuisbatterijen te gaan stimuleren. Het net kan nu alle stroom van zonnepanelen al niet meer aan en thuisbatterijen ontlasten juist het net, is de logische redenering. Maar deze logica is volgens mij niet slim.

Dankzij de salderingsregeling groeit het aantal zonnepanelen op Nederlandse daken als kool. Met salderen kun je de stroom die je 's zomers meer opwekt dan je gebruikt, ‘s nachts en ‘s winters verrekenen met de stroom die je van het net moet halen. Je krijgt als het ware dezelfde prijs voor jouw zonnestroom als wat je betaalt voor netstroom. Maar zonnepanelen zijn zó snel goedkoper geworden, dat jouw zonnestroom nu veel goedkoper is dan netstroom. Met zonnepanelen word je fluitend rijk. En dus zijn die panelen razend populair geworden. Zoals in mijn eigen straat bleek: té populair. Het net kan midden op de dag, als de zon fel schijnt, de stroom niet meer aan. Er moeten dikkere kabels komen: kostbaar en tijdrovend, want we hebben gewoon niet genoeg vaklieden die die kabels kunnen leggen.

Dus zegt Liander, een van de grote netwerkbedrijven van ons land, dat we niet zonnepanelen moeten stimuleren, maar thuisbatterijen. Bouw de salderingsregeling versneld af en subsidieer thuisbatterijen, net als in bijvoorbeeld Duitsland. Daar kun je midden op de dag stroom in opslaan die dan het net niet belast. En ‘s avonds haal je dan die stroom uit de batterij om thuis zelf te gebruiken.

Helemaal logisch, klinkt dat. Ik heb al tien jaar geleden hier in een blog geroepen dat ik thuisbatterijen wilde, dus: prachtig! Maar nee. Zoals ik vorige week kon melden heb ik een vol kalenderjaar thuisbatterijen op proef in huis kunnen volgen, en ik zeg: niet doen... Ik zet wat argumenten op een rij voor mijn herziene standpunt.

Geen oplossing

Ten eerste: thuisbatterijen lossen het probleem niet echt op. Thuisbatterijen zijn kostbaar, dus kom je thuis niet veel verder dan 5 of 10 kWh opslag per dag, ook als je subsidie zou krijgen. Ik heb een klein kleine set panelen, van 2,76 kWP, maar die leveren op een mooie dag toch al gauw 10 tot 20 kWh stroom op. Dus na een halve dag is mijn batterij van 6,7 kWh al vol. Nee, erger nog, na een paar uur. Want ik gebruik ‘s avonds en ‘s nachts slechts zo'n 3 kWh, dus is de batterij 's morgens vroeg nog halfvol. Je wilt de stroompiek tussen pakweg 11 en 15 uur opvangen om het net te ontlasten, maar om 11 uur is je batterij al vol. Zeg ik tegen mijn batterij dat ie pas om 11 uur mag gaan laden, dan is ie half één alsnog vol. De batterij is gewoon te klein.

De batterijenset die nu anderhalf jaar bij mij thuis staat. Mogelijk goed voor een bedrijf, maar voor consumenten zijn er slimmere oplossingen. Beeld Vincent Dekker
De batterijenset die nu anderhalf jaar bij mij thuis staat. Mogelijk goed voor een bedrijf, maar voor consumenten zijn er slimmere oplossingen.Beeld Vincent Dekker

Ten tweede: ik krijg binnenkort 8,3 kWP aan zonnepanelen erbij omdat ik de gasketel door een warmtepomp wil vervangen. Met in totaal 11 kWP aan panelen is mijn batterij straks in een half uurtje of minder al vol. Wil een thuisbatterij zin hebben, dan moet ie voor mij straks niet vier keer zo groot zijn, maar wel tien keer. Dat is echt onbetaalbaar.

E-auto als oplossing

Ten derde: hoewel, onbetaalbaar? Ik heb volgend jaar een elektrische auto voor de deur met een batterij die tien keer zo groot is. Die batterij heb ik dan dus al. Die moet ik als thuisbatterij kunnen inzetten! Dat kan technisch gezien ook, alleen is het nu nog prijzig. Je hebt dan thuis een laadpaal nodig die V2G, Vehicle to Grid, aan kan, die de stroom uit de autobatterij terug kan leveren aan het net. Dan is je autobatterij je thuisbatterij. Dat is ook nuttig als je niet altijd thuis bent, wat bij veel ouderen zoals ik overigens meestal wel het geval is. Want als ie acht uur lang bij kantoor geparkeerd staat, kan hij ook prima als thuis/kantoorbatterij dienst doen. Of als ie dagenlang bij de camping of op Schiphol geparkeerd staat...

Nederland Laadpaalland

Ten vierde: Heel veel autofabrikanten zetten nu volop in op V2G geschikte e-auto’s. Dus dat is binnenkort het probleem niet meer. Het probleem is nog wel dat een laadpaal voor V2G een veelvoud kost van een simpele laadpaal waarmee je alleen je autobatterij kunt laden en niet kunt terugleveren. Je moet de particulier dus gaan verleiden om een V2G-laadpaal aan te schaffen. Dat kun je doen door die particulier daarvoor subsidie te geven. En door tenders uit te schrijven voor V2G-laadpalen die het rijk zelf aanschaft. Door de markt voor V2G-laadpalen te laten groeien, zullen ze snel goedkoper worden. Dan is de subsidie niet meer nodig.

Ten vijfde: Nederland is een laadpalen-land. We hebben zo'n beetje de meeste laadpalen per inwoner en per kilometer weg. Mede daardoor zijn in Nederland diverse fabrikanten van laadpalen ontstaan die het wereldwijd heel goed doen. Dit is echt een hightech groeisector waarin we een hartig woordje meespreken. Slagen we erin de V2G-laadpalen snel goedkoper te maken, dan kunnen we voor miljarden en nog eens miljarden aan palen exporteren. Een aanlokkelijk vooruitzicht, toch?

Kleine omvormer is beter

Ten zesde: er is een simpeler manier om de piekbelasting van het net rond het middaguur te beperken dan met kostbare thuisbatterijen. Lever bij nieuwe zonnepanelensets ‘te kleine’ omvormers. Die kunnen de maximumstroom van de panelen niet verwerken en toppen die af. Dus krijgt ook net net op dat moment minder stroom te verwerken. Dat levert een klein verlies voor de panelenbezitter op. Maar: die kleinere omvormer werkt al bij zwakkere stroompjes: ‘s morgens vroeg, ‘s avonds voor zonsondergang en op bewolkte dagen levert die omvormer méér stroom. Over een heel jaar gezien heb je meer stroom van je dak dan bij gebruik van een grotere omvormer. Zie wat ik daar eerder over schreef.

De buurtbatterij

Ten zevende: we kunnen ook een ‘thuisbatterij’ realiseren die zeker de hele dag inzetbaar is: de buurtbatterij. In een straat met veel zonnepanelen wordt een grote batterij, van pakweg 200 kWh, neergezet. Die programmeer je zo dat er wordt geladen tijdens de piekuren, zodat het net in de straat wordt ontlast. Aan die batterij koppel je een snelle laadpaal, zodat e-auto's daar snel een volle batterij kunnen krijgen, en bovendien kunnen alle huizen in de straat er hun stroom voor thuis uit halen. Dat heeft dan meteen ook het voordeel dat straks, als we allemaal van warmtepompen zijn voorzien en dus ‘s avonds en ‘s winters extra stroom van het net nodig hebben, die stroom uit de eigen buurtbatterij komt en het net verderop niet wordt belast. Er lopen al proefprojecten met buurtbatterijen en die zien er veelbelovend uit. Binnenkort daarover wellicht eens een wat uitgebreider artikel.

Ten achtste: wat voor een particulier niet slim is, kan voor een bedrijf overigens nog wel aantrekkelijk zijn. Een kantoorbatterij kan ervoor zorgen dat een bedrijf minder grote pieken bij het afnemen van stroom heeft en dat kan flink in de vastrechtkosten schelen. Ook kan het bedrijf een batterij als kostenpost opvoeren en zo eerder dan een particulier verdienen aan het opslaan van stroom.

Kortom: dat salderen ooit moet worden afgebouwd, is een ding dat vaststaat. Doe het niet te snel, want we hebben nog heel veel zonnestroom nodig. Echter: subsidie op een thuisbatterij voor particulieren klinkt logisch, maar is volgens mij niet slim. Als ik onze nieuwe klimaatminister Jetten om subsidie mag vragen, dan liever voor V2G-laadpalen en buurtbatterijen.

In zijn weblog ‘Vincent wil zon’ belicht Vincent Dekker innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie, dichtbij en ver van huis. Lees meer afleveringen op trouw.nl/vincentwilzon. Vincent Dekker heeft ook een podcast, onder meer over zonnepanelen en batterijen- beluister die via deze link of zoek hem op via de bekende kanalen.

Lees ook:

Tweedehands batterij wordt goud waard voor energietransitie

Als ik over een of twee jaar een elektrische auto koop, gaat de batterij daarvan een jaar of tien mee. Dat wil zeggen: in de auto. Daarna wordt zo’n oude batterij echter ook nog goud waard.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden