Stikstofcrisis

Stikstof blijkt splijtzwam voor milieubeweging: ‘Het is een slap compromis’

In het plan van onder meer LTO Nederland en Natuurmonumenten zit een vrijwillige uitkoopregeling voor boeren in de buurt van natuurgebieden.  Beeld ANP
In het plan van onder meer LTO Nederland en Natuurmonumenten zit een vrijwillige uitkoopregeling voor boeren in de buurt van natuurgebieden.Beeld ANP

Boeren, bedrijfsleven en twee natuurorganisaties hebben een plan om de stikstofcrisis aan te pakken. ‘Te slap’, zeggen andere milieuclubs. Ook de boeren zijn verdeeld.

Stikstof is een splijtzwam voor de milieubeweging. Natuurmonumenten en Natuur&milieu sloten dinsdag een akkoord met boeren en het bedrijfsleven over dit onderwerp. Vijf andere natuur- en milieugroepen, waaronder Greenpeace, vinden dat zwak. “Het is een slap compromis. De natuur is opnieuw de dupe.”

De organisaties die het stikstofplan maakten, rekenden waarschijnlijk wel op enige oppositie. Natuurmonumenten, Natuur&milieu, boerenorganisatie LTO Nederland, Bouwend Nederland en de ondernemersorganisatie VNO-NCW schrijven: “Polarisatie is vaak makkelijker dan samenwerken en verantwoordelijkheid dragen. Wij geloven dat we het stikstofprobleem alleen samen kunnen oplossen en hiervoor draagvlak kunnen creëren. Met dit nationale plan doen we een stap vooruit.” Zij willen dat de uitstoot van stikstof in 2030 is gedaald met 40 procent, terwijl het kabinet koerst op een verlaging met 26 procent.

Greenpeace Nederland, Milieudefensie en Mobilisation for the Environment (MOB) lieten dinsdag weten dat het plan lang niet genoeg is ‘om verdere verslechtering van onze meest kwetsbare natuur te voorkomen’. In de reactie staat verder: “Het is in strijd met het verslechteringsverbod van de Europese Habitatrichtlijn.” De organisaties wijzen er ook op dat de commissie-Remkes, die het kabinet adviseert, meent dat de uitstoot van stikstof tot 2030 met zeker 50 procent moet dalen. Dan is de 40 procent die LTO en Natuurmonumenten voorstellen weliswaar een verbetering ten opzichte van de 26 procent die het kabinet zich heeft voorgenomen, maar nog steeds onvoldoende.

Dreigen met rechtszaak

Het kamp van Greenpeace ‘sommeerde’ vorige week het kabinet veel meer actie te ondernemen om de neerslag van stikstof aan te pakken. In die alliantie zitten ook het Wereldnatuurfonds en de Vogelbescherming. Zij dreigen met een rechtszaak als het kabinet niet binnen drie maanden met een groot plan komt om de stikstofneerslag drastisch te verminderen.

De stikstofcrisis begon twee jaar geleden met een rechtszaak van MOB: de Raad van State oordeelde dat de Nederlandse Staat te veel ruimte biedt aan stikstofuitstoot en daarmee in strijd handelt met de Europese Habitatrichtlijn, die voorschrijft dat de natuur niet mag verslechteren.

Niet alleen de commissie-Remkes meent dat 50 procent het minimum is voor de reductie van de stikstofuitstoot. Ook een groep ecologen kwam in april tot die conclusie. Verder oordeelde een werkgroep van topambtenaren in maart dat de stikstofuitstoot in Nederland minstens gehalveerd moet worden, en wel zo snel mogelijk. Die topambtenaren menen ook dat aan een gedwongen inkrimping van de veestapel niet valt te ontkomen.

Vrijwillige uitkoopregeling

In het plan van onder meer LTO en Natuurmonumenten zit een vrijwillige uitkoopregeling voor boeren in de buurt van natuurgebieden. De opzet van de organisaties is dat er in diverse regio’s door boeren, natuurorganisaties en overheid plannen worden gemaakt om de stikstofuitstoot terug te dringen. Onder meer voor de uitkoopregeling is tot en met 2030 een bedrag van 15 miljard euro overheidsgeld nodig. Het geld kan ook worden besteed aan het veranderen van stallen waardoor er, volgens het plan, minder stikstof in de omgeving terechtkomt.

Verder is het de bedoeling dat meer boeren natuurvriendelijk gaan werken en er is geld voor minder uitstoot van verkeer, industrie en de bouw. De daling van de stikstofuitstoot moet worden vastgelegd in de wet en moet regelmatig worden getoetst.

LTO en Natuurmonumenten hopen dat hun plan tijdens de formatie in het regeerakkoord terechtkomt. De politieke partijen die daarover onderhandelen, zullen de ideeën van de diverse natuurorganisaties vergelijken en ook nog eens bestuderen wat Remkes en de eigen ambtenaren op tafel hebben gelegd.

Verder wordt duidelijk dat niet alleen de milieuclubs, maar ook de boeren verdeeld zijn. Een opstandige groep boeren, verenigd in Farmers Defence Force, verwees het nieuwste initiatief dinsdag naar de prullenbak omdat LTO weinig steun zou hebben in de sector.

Lees ook:

Greenpeace dreigt met rechtszaak over stikstof: ‘De natuur gaat eraan en ons geduld is op’

Greenpeace hoopt met juridische stappen druk te zetten op onderhandelingen over stikstof bij de formatie van een nieuw kabinet.

De stikstofcrisis zal ook de nieuwe regering zwaar op de maag liggen

Nederland is nog lang niet uit de stikstofcrisis. Vier rapporten drukken het nieuwe kabinet met de neus op de feiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden