Natuurinclusief

Steden verstenen, ook nieuwbouwwijken zijn te weinig groen

Ook veel nieuwbouwwwijken zijn versteend en hebben te weinig groen. Beeld ANP
Ook veel nieuwbouwwwijken zijn versteend en hebben te weinig groen.Beeld ANP

Gemeentes maken te weinig ruimte voor groen. Meer dan de helft van de buurten is versteend. Dat geldt ook voor veel nieuwbouwwijken, meldt Natuur & Milieu.

Onno Havermans

Een berm vol wilde bloemen, een grasveld of de oever van een sloot of plas, elk strookje groen vergroot het woongenot voor bewoners van een wijk. Bovendien is stadsnatuur hard nodig voor de biodiversiteit en veiligheid in de wijk. Toch is meer dan de helft van de wijken in de grote steden versteend, blijkt uit onderzoek van Natuur & Milieu. Zelfs een op de drie nieuwbouwwijken is niet groen genoeg.

Natuur & Milieu onderzocht 1937 buurten in de 32 grootste gemeenten van Nederland op basis van luchtfoto’s en de Basisregistratie Grootschalige Topografie. De milieuorganisatie hanteerde twee criteria: er moet minstens 75 vierkante meter groen per woning zijn – het minimum dat in 2004 in de Nota Ruimte is vastgelegd – en er moet ten minste één aaneengesloten groengebied van 1 hectare zijn – een parkje of grasstrook van anderhalf voetbalveld – zoals wereldgezondheidsorganisatie WHO adviseert.

Van de onderzochte buurten zijn er 1030 zo versteend dat ze die 75 vierkante meter groen per woning niet halen. In deze wijken wonen bij elkaar 3,5 miljoen mensen. 191 buurten hebben zelfs geen aaneengesloten groenstrook van 1 hectare.

Hittestress

“Nederland versteent steeds verder. Met als gevolg straten die na een heftige regenbui uren blank staan, en hittestress in steden”, reageert Rob van Tilburg, hoofd programma’s bij de milieuorganisatie. Groen zorgt voor verkoeling bij hitte en vangt overtollig regenwater op. Het is dus een belangrijk middel om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen.

Stadsnatuur is ook goed voor de gezondheid, omdat het een deel van de uitstoot van verkeer en huishoudens opvangt en bewoners beter bestand maakt tegen stress. Verstening is bovendien een van de belangrijkste oorzaken voor de achteruitgang van vogels en insecten", zegt Van Tilburg. “Hoewel beleidsmakers de mond vol hebben van het belang van groen, zien we in de praktijk toch vooral een volgend stenen tijdperk naderen.”

Natuur vecht zich niet zomaar terug

Bloeiende stadstuintjes trekken juist vlinders en bijen aan, struiken en bomen bieden schuil- en broedplaatsen aan vogels, nissen in muren zijn goed voor vleermuizen. Natuur & Milieu publiceerde daarom vorig jaar, met een coalitie van banken, projectontwikkelaars, gemeentes en bouwers, het Manifest Bouwen voor Natuur, dat pleit voor natuur in, rondom en in de buurt van de woning. Groene daken, nestruimte in gevels en parkjes en groenstroken in de buurt zouden standaard moeten zijn bij nieuwbouw. Uit het nieuwe onderzoek blijkt dat een derde van de wijken die na 2010 zijn gebouwd, de norm van 75 vierkante meter groen per woning niet halen.

Natuur vecht zich niet zomaar terug in de openbare ruimte, daar is wetgeving voor nodig, stelt Natuur & Milieu, bijvoorbeeld door natuurinclusief bouwen op te nemen in de nieuwe Omgevingswet.

Haarlem, Westland, Amsterdam, Den Haag, Delft en Tilburg hebben de meeste versteende wijken, alleen Emmen heeft geen enkele versteende buurt. In de meest versteende buurten is er minder dan 2 vierkante meter groen per woning, in groene buurten is er meer dan 1000 vierkante meter groen, vooral dankzij een groot park van meer dan 75 hectare. Opvallend zijn ook de verschillen tussen de vier grote steden: Rotterdam en Utrecht tellen veel minder versteende buurten dan Amsterdam en Den Haag.

Lees ook:

De eis bij nieuwbouw moet zijn: natuur in, rondom en in de buurt van de woning

Elk nieuwbouwproject moet verplicht rekening houden met dieren, groen en klimaat, vinden de opstellers van het Manifest Bouwen voor Natuur.

Deze bioloog telde ruim duizend diersoorten in zijn stadstuintje. ‘Een getijgerde lijmspuiter, wat een naam hè?’

Bioloog Luc Hoogenstein uit Utrecht maakte er in 2021 een topsport van: in en om het huis dier- en plantensoorten registreren. Hoelang kon zijn lijst worden?

‘Laat de natuur het zelf doen, ook in de stad’

Natuur geneest, is het motto van de Rotterdamse ‘stadsdokter’ Rini Biemans, nummer 97 in de Duurzame 100. Ook in de stad zijn kleine, biodiverse wildernisjes te maken met de inzet van buurtbewoners.

Op zoek naar nieuwe diersoorten in het stadspark. ‘Daar kan zo een zeldzame soort tussen zitten.’

Biodiversiteit is zoveel meer dan een olifant of neushoorn. Kijk eens in de stad, bewijst Menno Schilthuizen keer op keer. Hij struint met vrijwilligers stadsparken af, op zoek naar nieuwe soorten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden