Vincent wil zon

Sociale energiehandel halveert thuis de stroomrekening

Een thuisbatterij mag best een beetje stijlvol zijn en aan de muur geshowd worden, meent de Duitse fabrikant Sonnen. Ook in hoogbouw, zonder zonnepanelen, moet zo'n batterij zichzelf gaan terugverdienen. Beeld Sonnen

De toekomst van het stroomnet lijkt aangebroken. Huishoudens in onder meer Duitsland en Engeland kunnen via een thuisbatterij zelf gaan handelen in stroom. Dat zou hun stroom tot 70 procent goedkoper maken, claimt het Britse Social Energy.

Het werd al een tijd lang voorspeld, maar het wordt nu toch nog sneller realiteit dan ik tot voor kort nog dacht. Wie zonnepanelen op zijn dak heeft en ook een thuisbatterij installeert, kan fors op zijn stroomkosten gaan besparen. In diverse landen om ons heen kunnen consumenten nu gaan verdienen aan de handel in stroom.

In Engeland legt Social Energy de meest vergaande claim op tafel. Wie met deze ‘Airbnb van de stroomwereld’ in zee gaat, zou zijn stroomrekening met bijna driekwart kunnen zien dalen, aldus het bedrijf zelf.  Die besparing wordt op drie manieren bereikt. Ten eerste maakt de batterij het mogelijk om stroom uit eigen zonnepanelen op te slaan en die te gebruiken als de stroom uit het stopcontact duur is. Een computer van Social Energy houdt bij wanneer je veel en weinig stroom afneemt. Daarmee kan het systeem gaan voorspellen wanneer je het beste de stroom van je zonnepanelen al of niet aan het net kunt leveren en wanneer je stroom uit de eigen batterij moet halen om dure stroom van het net te vermijden.

Geavanceerde truc

Daarnaast kan Social Energy jouw batterij gebruiken om extra stroom van het net op te slaan als het aanbod groot is, bij veel wind bijvoorbeeld, en weer aan het net te leveren als er weinig wind is. Je koopt dan goedkope stroom in en verkoopt dure stroom. De hoeveelheid wind- en zonne-energie zijn goed te voorspellen, en dus kun je daar slim op inspelen.

De derde truc, de meest geavanceerde, om met je batterij geld te verdienen is door te helpen het net te stabiliseren. Als er plotseling veel vraag is naar stroom en het aanbod gaat niet snel mee omhoog, dan krijg je storingen in de frequentie, die in Europa altijd 50 Hz moet zijn. Dus staan er altijd centrales stand-by die snel ingeschakeld kunnen worden om extra stroom te produceren.

Tesla megabatterij

In Australië heeft Tesla een jaar geleden een grote batterij neergezet die moest helpen zulke frequentie-afwijkingen te voorkomen. De megabatterij (met 100 MW aan capaciteit) blijkt een enorm succes. Batterijen kunnen storingen in een fractie van een seconde opvangen, in plaats van in minuten of langer zoals bij conventionele  elektriciteitscentrales. Die centrales hoefden door de batterij veel minder vaak ingezet te worden, wat dus veel gas, kolen of olie scheelde. De Tesla-batterij heeft al in het eerste jaar een flinke winst opgeleverd.

Wat één grote batterij kan, kunnen honderden tot duizenden kleinere batterijen samen ook. In Engeland en Duitsland zijn daar al succesvol proeven mee gedaan. Thuisbatterijen werden in groepen van 1 MW  via software tot één virtuele grote batterij gebundeld. Die moesten in staat zijn om in een fractie van een seconde 1 MW aan het net te gaan leveren en binnen 30 seconden diezelfde hoeveelheid stroom weer van het net af te nemen. Daarvoor heb je software nodig die honderden tot duizenden batterijen, verspreid over even zovele locaties, tegelijk laat  ontladen of laden. Die software is er nu en dus kunnen thuisbatterijen nu in virtuele megabatterijen dienst gaan doen.

In Engeland is het Social Energy die op deze manier de elektriciteitsrekening van consumenten drastisch wil verlagen. Over twee maanden moeten de eerste abonnees van Social Energy daadwerkelijk in stroom gaan handelen. In Duitsland is het de grote batterijfabrikant Sonnen die samen met dienstenleverancier Tiko hetzelfde systeem aanbiedt. Daar is ook het Nederlandse netwerkbedrijf TenneT, eigenaar van een deel van het Duitse hoogspanningsnet, bij betrokken. Tiko en Sonnen hebben hun systeem ook in Zwitserland al op de markt gebracht en het lijkt een kwestie van tijd tot het in alle landen verschijnt.

Wie betaalt de batterij?

Een paar kanttekeningen zijn nog wel op hun plaats. In alle persberichten van en over Social Energy staat wel dat de stroom voor de consument tot zo’n 70 procent goedkoper zou kunnen worden, maar er wordt niet vermeld hoeveel de batterij kost die je daarvoor moet aanschaffen. Het gaat om thuisbatterijen die nu nog een paar duizend euro kosten. Wie betaalt dat en hoe wordt dat in die 70 procent besparing verrekend?

Voor Nederland is het systeem bovendien zeker nog niet zo winstgevend. Dankzij onze salderingsregeling (die in onder meer Duitsland en Engeland anders uitpakt) krijgen we hier voor zonnestroom die we aan het net leveren net zo veel als we moeten betalen voor de stroom die we van het net afnemen. Dat stimuleert de aanschaf van zonnepanelen enorm, maar die stroom opslaan in kostbare batterijen is dan weinig zinvol. De eerste van de drie mogelijkheden om met batterijen geld te verdienen valt daarmee zo goed als af.

De twee andere verdienmodellen zouden ook in Nederland moeten kunnen werken. Als dat goed genoeg is om de batterijen terug te verdienen, dan zou dat volgens mij betekenen dat je in Nederland ook zonder panelen op je dak aan dit systeem mee kunt doen. De megabatterij van Tesla in Australië maakt immers ook winst zonder dat er zonnepanelen aan vast zitten. Het zou voor woningbouwverenigingen een mooie kans zijn om de stroomkosten voor hun huurders sterk te verlagen.

In zijn weblog Vincent wil Zon belicht Vincent Dekker allerlei innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie, dichtbij en ver van huis. Lees meer afleveringen op trouw.nl/vincentwilzon.

Lees ook:

Zonnig handeltje in tweedehands accu’s

Je wilt de stroom van een zonnige dag graag opslaan voor gebruik in de donkere nacht. Maar ja, accu’s en andere batterijen zijn gewoon (nog) te duur. Toch? Of bieden botsende e-auto’s het begin van een oplossing?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden