Jelle’s WeekdierZeehond

Snow White leerde ons maar weinig

Een zeehond heeft een half jaar met een zendertje voor onze kust rondgezwommen. Snow White heette het dier, vanwege de vrijwel witte vacht. Sneeuwwitje was in oktober 2019 opgevangen in Ecomare op Texel. Dat was niet vanwege de opvallende lichte kleur van zijn vacht maar vanwege een forse worminfectie en een aantal wondjes. Nadat men hem had ontwormd en opgekalefaterd, is het dier op 15 januari weer losgelaten, voorzien van een op zijn rug geplakte zender. Die is een half jaar meegegaan om de simpele reden dat zo’n dier in de zomer verhaart en dan de aan de vacht vastgeplakte zender verliest.

Sneeuwwitje heeft al die tijd kriskras rondgezwommen op de Noordzee, in de Waddenzee en voor de kust grofweg tussen Schiermonnikoog en Scheveningen. Onderzoekers van Wageningen Marine Research hopen in de toekomst meer losgelaten zeehonden van een zender te voorzien om zo hun verplaatsingsgedrag te onderzoeken. Voorlopig is geconstateerd dat Snow White geen vaste uitvalsbasis of foerageerplek had. Het zou interessant zijn te weten waar dat aan ligt. Hij was tenslotte geen normale wilde zeehond maar een uit het zeehondensanatorium ontslagen patiënt die daar drie maanden onder menselijke hoede heeft geleefd en er zijn eten kreeg aangereikt. Dat is geen natuurlijke habitat. Het lijkt me zinvoller om zo’n zenderexperiment te doen met wilde zeehonden die worden gevangen, gezenderd en dan onmiddellijk weer losgelaten.

Het voorval roept ook vragen op over nut en noodzaak van de zeehondenopvang. Zeehonden zijn wilde dieren. Biologisch gezien is er geen verschil tussen zeehonden, vossen, zwijnen of egels. Waarom worden dan wel zieke zeehonden en egels opgevangen, maar geen zieke vossen, zwijnen of reeën? Dat heeft deels te maken met het verschijnsel ‘schattigheid’. Door gedragsbiologen wordt dit meestal het ‘Kindchenschema’ genoemd, een oorspronkelijk Duits woord, ooit bedacht door Nobelprijswinnaar Konrad Lorenz. Wij vinden dieren schattig en vertederend die een kopje hebben dat zo veel mogelijk lijkt op het mensenhoofd: een bol hoofd met een platte snuit en de ogen niet aan de zijkant maar aan de voorkant. Een zacht vachtje helpt ook, evenals lichte kleuren. Denk aan een kitten, een pasgeboren hondje of andere jonge dieren, maar ook aan de pluchen knuffelbeer of mollige barokke engeltjes. Weinig dieren appelleren zozeer aan het schattigheidsideaal als een jonge zeehond; zelfs een volwassen zeehond heeft ‘het’ meer dan bijvoorbeeld een wild zwijn – om over krokodillen en vissen maar te zwijgen.

Een andere vraag is in hoeverre wij mensen mogen ingrijpen in de natuur. Een zeehond die gewond is geraakt en bovendien een forse worminfectie heeft, is verzwakt en evolutionair een loser. Hij of zij zal worden weggeselecteerd in het kader van de survival of the fittest. De natuur is hard en dat geldt niet alleen voor kikkers en rupsen, maar ook voor zeehonden. Opvang is een onnatuurlijke ingreep in de natuur en iets waar we uiterst terughoudend mee moeten zijn. Onderzoek met zendertjes is prima, maar als dat plaatsvindt met een ontslagen patiënt zet ik er inhoudelijke vraagtekens bij. Want wat toont het aan? Niet meer dan dat Snow White maandenlang heeft rondgezigzagd.

Jelle Reumer is paleontoloog en bespreekt iedere week voor Trouw een dier dat in het nieuws is.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden