Reportage

Slimme boeren weten: in een goed weiland lopen grutto’s

Nedrland, de Meern, Utrecht, 19 april 2018. Opbouw kunstwerk van Robbert van der Horst op het land van boerin Marije Klever in De Meern. Met het werk vragen jonge boeren aandacht voor erf-, akker- en weidevogels die op het boerenland leven. De onthulling is onderdeel van de campagne #thuisvoorboerenvogels en is te zien op de kruising van A12 en A2. Foto: Jorgen Caris Beeld Jorgen Caris

Met een kunstwerk in een weiland wil het platform Slimme Vogels laten zien dat boeren wel degelijk begaan zijn met weidevogels. ‘De boeren geven vogels een thuis.’

Met het ratelende geluid van een ketting hijsen vier boeren een groene houten constructie omhoog. De uitgezaagde stukken hout moeten hoog gras voorstellen. Daarmee wordt het ‘gras’ op dezelfde hoogte getild als een levensgrote blauwe vogel. Hier in Utrecht De Meern, op een stuk grond waar de A12 en de A2 samenkomen, moet het kunstwerk een groot verhaal vertellen. Melkveehouders willen breken met het beeld dat zij het platteland verzieken. De boeren zijn wél begaan met de natuur, is hun boodschap.

De blauwe vogel, een werk van kunstenaar Robbert van der Horst, stelt een grutto voor. Dankzij zonne-energie, beweegt hij op en neer alsof hij uit het gras komt om beschutting en voedsel te zoeken. Initiatiefnemer Onno van Eijk van ‘Slimme Vogels’ is trots. Zijn platform bestaat uit 400 deelnemers, waarvan de helft jonge boeren, die zich sterk maken voor de weidevogel. “We plaatsen de vogel letterlijk op een voetstuk”, zegt hij. 

“De boeren geven vogels een thuis. Veel van hen spannen zich in voor de weidevogels.” Beschutting, veiligheid en voedsel zijn de sleutelwoorden voor het zorgen van weidevogels. Van Eijk: “Of ze nu een strookje gras laten staan, een stukje kruidenrijk grasland aanleggen of nesten sparen, kleine ingrepen kunnen al een groot verschil maken.”

De mestlucht en de voorbijzoevende auto’s verdoezelen het een beetje, maar de lente neemt zachtjes aan het landschap over. Duizenden vogels keren deze weken terug naar de Nederlandse erven, akkers en weides. Zo vinden meer dan vijftig soorten hun thuis op het boerenland. Sinds 1960 liep het aantal boerenlandvogels met 60 tot 70 procent terug. Zeker 2,5 miljoen broedvogels verdwenen. Een trend die in heel Europa voorkomt.

Grutto

Er is niet voor niets een grutto gekozen in het kunstwerk. Deze weidevogel wordt gekenmerkt door zijn lange en puntige snavel en zijn hoge poten. 85 procent van de gruttopopulatie broedt in Nederland. “De grutto is hét voorbeeld van het probleem”, zegt van Eijk. “Hij is onze nationale vogel, maar komt steeds minder voor.”

De metershoge houten grutto staat op het landbouwperceel van melkveehouder Marije Klever (31). “Het kunstwerk vertelt een verhaal”, zegt Klever. “Boerenvogels horen gewoon bij het landbouwbeeld. Als ik op een gegeven moment een weiland heb met enkel een stuk gras, wat koeien en voor de rest helemaal geen leven, ga ik me zorgen maken. Als boer ben je afhankelijk van die hele kringloop. Het hoort bij het hele systeem.”

Klever zag de voorbije weken wel kieviten opduiken op haar weiland, maar amper grutto’s. “Ik kan het niet mooier maken dan het is, hij is heel zeldzaam geworden.”

Met de hak van zijn veiligheidsschoen test Anton de Wit (52) het gras van de weide. “Perfect voor weidevogels,” concludeert de boer uit het Zuid-Hollandse Reeuwijk. Hij gaat eenvoudig door de vochtige grond heen. “Vogels hebben toch wormen nodig. Dan moeten ze met hun snavel de grond doorprikken. Als die te hard wordt, komt-ie niet meer bij z’n voedsel.”

Plasdras

Tot 1 juli komt Gerben van der Schans (25) uit Gelderland Bommelerwaard niet aan zijn percelen. Dit om de dieren helemaal te ‘laten uitbroeden’. De jonge melkveehouder gebruikt op bepaalde delen van zijn land kruidenrijk gras, een alternatief grasmengsel dat resulteert in wat langer, ruwer gras. “Daar kunnen dieren zich optimaal in nesten” Hij knijpt de ogen samen tegen de felle zon. “Normaal zou ik nu kunnen maaien, maar dat moet nu nog even wachten. Daarnaast heb ik anderhalf hectare ‘plasdras’, een perceel dat je met 60 procent onder water zet. Vanwege de vele insecten heel gunstig voor de vogels.”

Een zwarte kraai vliegt over het weiland. Ook roofvogels zijn actief in de lente. Van Eijk: “Je kan als boer zorgen voor een broedplaats, beschutting en voedsel maar als roofvogels of vossen de nesten komen leeghalen, kom je geen stap verder. Dat is de natuur. Daarvoor moeten boeren samen hele slimme oplossingen verzinnen. Om de vogels een thuis te geven dat ze verdienen.”

Lees ook: Moeten we de vos afschieten om de weidevogel te beschermen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden