Klimaatcrisis

Slechts tijdelijke milieuwinst door lockdowns: de CO2-uitstoot staat weer op een recordhoogte

null Beeld ANP
Beeld ANP

Stille autowegen, fabrieken op een laag pitje, lege winkelstraten. De klimaatcrisis leek op te klaren dankzij de lockdowns en het thuiswerken. Maar die tijdelijke milieuwinst is nu alweer uit de CO2-statistieken verdwenen.

Een kantelpunt in de klimaatcrisis. Dé kans om tot grootse hervorming te komen, naar een duurzame en circulaire economie. Aan superlatieven geen gebrek, toen de pandemie ervoor zorgde dat de wereldgemeenschap zich thuis koest hield. Een groenere wereld leek voor het oprapen, nu we collectief de auto lieten staan en shoppen in de stad plaats maakte voor een boodschapje om de hoek. De duurzame droombeelden waren een fata morgana, blijkt uit de laatste cijfers over CO2-emissies.

Alleen maar meer CO2 in de lucht

De lockdowns hebben mondiaal uiteindelijk geen invloed gehad op de hoeveelheid broeikasgassen in de lucht, maakte de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) donderdag bekend. Na een kortstondige daling van CO2 is er, naarmate de lockdowns werden opgeheven, alleen maar meer CO2 de lucht ingeblazen door auto’s, vliegtuigen, fabrieken, energiecentrales en woningen. Daarmee verdampte de prille milieuwinst volgens de WMO in een vingerknip. Het VN-orgaan concludeert dat de vermeende klimaatwinst door corona-beperkingen onder de streep ontbreekt.

Ook in Nederland was er nagenoeg geen sprake van klimaatsverbetering als gevolg van de tijdelijke terugval in reisbewegingen en consumptie door corona. De CO2-uitstoot lag in het eerste halfjaar van 2021 alweer op het niveau van voor het virus, zo bevestigde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) deze week eerdere sommen. De relatief koude maanden begin dit jaar veegden de milieuwinst van opgeklaarde luchten van de kaart, omdat cv-ketels door de hele land extra aardgas verstookten.

Toch nog een lichtpuntje

Eén lichtpuntje voor het klimaat kan het kabinet wel aan de lockdown ontlenen. Het zogenoemde ‘Urgenda-doel’, een door de rechter opgelegde daling van CO2-uitstoot met 25 procent in 2020, lijkt tóch behaald, bleek uit de laatste berekeningen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid & Milieu (RIVM). Daardoor lijkt de Staat – puur in 2020 tenminste – te hebben voldaan aan de klimaatzaak die stichting Urgenda in 2015 al won. Sinds die historische uitspraak bleef de staat (tevergeefs) hoger beroep aantekenen. Adequaat beleid om de 25 procent CO2-reductie te bereiken bleef uit.

Dit tot ontzetting van Urgenda-directeur Marjan Minnesma. Zij kondigde nieuwe juridische stappen aan om de overheid aan de CO2-reductie te houden waaraan de staat zichzelf committeerde door het Klimaatakkoord van Parijs te tekenen. Nu de CO2-cijfers over de eerste helft van 2021 snel stijgen, voedt dit de drang van Urgenda om de staat weer in het beklaagdenbankje te zetten. Want, zo redeneert de milieuorganisatie, dat Nederland het CO2-doel voor 2020 mogelijk nipt haalt, wil niet zeggen dat het demissionaire kabinet ‘Parijs’ structureel naleeft en burgers beschermt tegen de risico’s van extreem weer en zeespiegelstijging.

‘Catastrofale gevolgen voor de mensen en de aarde’

De klimaatcrisis laat zich het beste aanpakken in internationaal verband, betoogt het kabinet steevast. Daarvoor ontstaat begin november een nieuwe kans. In het Schotse Glasgow vindt dan de volgende mondiale VN-klimaattop plaats, waar leiders uit de hele wereld nieuwe afspraken moeten maken. Met het onheilspellende IPCC-rapport van deze zomer op het netvlies roept de VN-klimaatbaas António Guterres de wereldleiders op om deze gelegenheid niet onbenut te laten. “Als we niet onmiddellijk vergaande maatregelen treffen, heeft dat catastrofale gevolgen voor de mensen en de aarde.”

En dan komt van de uitvoering van het Parijse Klimaatakkoord niets terecht, waarschuwt Guterres. De opwarming van de aarde moet ruim onder de 2 graden blijven om ontwrichtende natuurrampen en vluchtelingenstromen door onleefbare weersomstandigheden te voorkomen, aldus VN-klimaatpanel IPCC. Als teken van hoop wandelt Minnesma van Urgenda binnenkort naar Glasgow, zoals zij in 2015 naar Parijs liep.

Lees ook:

Coronadip in uitstoot CO2 is verwaarloosbaar, wereld koerst af op 3 graden warmer

De klimaatboodschap van VN-organisatie Unep was eind 2020 al uiterst zorgelijk. Landen deden onvoldoende om gevaarlijke opwarming tegen te gaan, ook in de herstelplannen voor de economie na Covid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden