Senegal: gas en olie wedijveren met groen

Een aanhanger van de Senegalese President Macky Sall draagt zijn beeltenis op haar jurk Beeld AFP

Senegal, dat zondag naar de stembus gaat, kiest niet alleen een president maar óók voor de energiepolitiek van de toekomst. Voor de kust zijn oliebronnen gevonden. Kan het land daarvan profiteren zonder de opbloeiende verduurzaming van de energievoorziening in gevaar te brengen?

Dakar

De pas geverfde muren van het opleidingsinstituut ‘Perform’ in de Senegalese hoofdstad Dakar ademen een geur van bedrijvigheid en optimisme. Directeur en oprichter Dame Gueye stoomt er, in lokalen die zijn uitgerust met glanzende videoschermen, de eerste lichting managers voor de gas- en oliesector klaar.

Daarmee boort hij een gat in de arbeidsmarkt aan, want de afgelopen vijf jaar zijn er in de territoriale wateren voor de kust van Senegal grote hoeveelheden gas en olie gevonden. Vanachter het bureau van zijn secretaresse – hij is altijd onderweg en heeft geen eigen werkplek – vertelt Gueye dat zijn studenten zeker werk zullen vinden: “De sector zit te springen om gekwalificeerde mensen.” De winning van olie en gas, gepland vanaf 2022, biedt kansen voor de Senegalese economie en werkgelegenheid, maar dan moet de nieuwe president die kansen wel weten aan te grijpen.

Manager in spe Mabintou Dramé (24) hoeft er niet lang over na te denken. Net als de meeste andere Perform-studenten vindt ze dat de zittende leider Macky Sall het meest geschikt is om de Senegalese hulpbronnen in te zetten voor ontwikkeling.

“Macky heeft de afgelopen jaren laten zien dat zijn plannen voor een opkomend Senegal goed uitpakken”, verwijst ze naar de economische groeicijfers van 6 à 7 procent op jaarbasis. “Met de opbrengsten van eigen olie en gas kunnen we nog een paar treetjes hoger klimmen.”

Autonomie

Maar Dramé, gekleed in uitgesproken oranje, heeft ook haar bedenkingen: “Er moeten natuurlijk wel contracten worden afgesloten waar niet alleen de grote buitenlandse oliemaatschappijen beter van worden. Ik zou graag zien dat ons land autonomer wordt.”

Die gedachte aan autonomie lijkt vooralsnog niet heel reëel: Senegal beschikt niet over de macht en de middelen om de exploitatie van gas- en olievelden in eigen hand te nemen. Er zijn de afgelopen jaren deals gesloten met internationale giganten als BP en Total.

Daardoor stroomt er wel geld naar de staatskas, maar vloeit de ruwe olie letterlijk weg naar het buitenland voor verdere verwerking. Zo’n 10 procent van de exploitatie zal voor rekening komen van staatsoliebedrijf Petrosen. Tenminste: als de antieke raffinaderij aan de baai bij Mbao, de enige die het land rijk is, snel een opknapbeurt krijgt.

Omdat het zonneklaar is dat de gas- en olievelden de toenemende behoefte aan energie maar ten dele kunnen dekken – 40 procent van de Senegalezen is nog niet aangesloten op het elektriciteitsnet – wordt er tegelijkertijd stevig ingezet op duurzame energiebronnen. Toen in 2014 de eerste fossiele brandstoffen in de zeebodem werden gevonden, was alle elektriciteit nog afkomstig van zware olie uit het buitenland.

Inmiddels wordt 20 procent van de stroomvoorziening in Senegal opgewekt via zonne-energie en waterkracht. Met behulp van windmolens moet het aandeel groene stroom in de loop van dit jaar zelfs oplopen tot 30 procent. Ter vergelijking: in 2017 werd in Nederland 7,3 procent van de elektriciteit opgewekt door hernieuwbare energiebronnen.

Als in 2022 de exploitatie van de Senegalese brandstoffen daadwerkelijk van start gaat, moet de overige 70 procent van de stroom op basis van gas geproduceerd worden. Nettowinst: minder belasting voor het milieu en een stuk goedkoper voor de consument.

Het Afrikaanse continent heeft een enorm potentieel aan groene energie, dat in hoog tempo productief wordt gemaakt. Volgens de Economische Gemeenschap van West-Afrikaanse Staten moet het over tien jaar mogelijk zijn om de helft van de energievoorziening in West-Afrika uit duurzame bronnen te halen.

Senegal kaart Beeld Sander Soewargana

Aminata Ba, die op het Senegalese ministerie van energie het kabinet van de bewindsman aanstuurt, verklaart deze snelle ontwikkeling vanuit de wet van de remmende voorsprong: “Europa heeft zich ontwikkeld op basis van dure en vervuilende energie. Van daaruit kost het veel tijd en moeite om over te schakelen op hernieuwbare bronnen. Senegal hoeft de fouten van Europa niet nog eens dunnetjes over te doen. Daardoor kunnen we de overstap naar duurzame energie veel sneller maken.”

Pragmatisch

Ba schetst een ontwikkeling zonder verliezers, maar het grotere plaatje is minder eenduidig. De Senegalese keuze voor groene energie is eerder pragmatisch dan principieel, en dat betekent dat het toekomstige beleid alle kanten op kan. Het is veelzeggend dat de toekomstplannen van Macky Sall gebaseerd zijn op het uitgangspunt dat de winning van olie en gas tot industrialisatie leidt, en dus tot werkgelegenheid en groei.

Geoloog Fary Ndao (31), voorheen in dienst bij staatsoliebedrijf Petrosen, maakt zich dan ook zorgen over wat de olievondst betekent voor de ontwikkeling van duurzaamheid in Senegal. Als onafhankelijk denker stelt hij dat Senegal de exploitatie van gas en olie juist moet aangrijpen om zichzelf opnieuw uit te vinden. Maar dat ziet hij niet gebeuren bij Macky Sall, die volgens hem uitgaat van een ‘ecomythe’.

Die term staat voor een westers ontwikkelingsmodel dat om produceren en consumeren draait, maar dat vroeg of laat onhoudbaar zal blijken: “Als iedereen op de westerse manier gaat leven, zijn er zeven planeten nodig. Dat gaat gewoon niet.” 

Lees ook: 

China wil ook in Rwanda en Senegal wegen aanleggen

De Chinese president Xi Jinping bezoekt Afrika om de economische banden aan te halen. Zij hebben daarmee een alternatief voor zakendoen met het Westen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden