Klimaatverandering

Schone energie verdringt kolen en olie veel eerder

Beeld anp

De overgang naar schone energie in de wereld kan veel sneller gaan dan nu gedacht. De kosten van elektrische auto's en zonnepanelen dalen zo hard dat de vraag naar olie en kolen al na 2020 omlaag kan gaan.

Dat is rapper dan waar de fossiele industrie zelf en het Internationaal Energie Agentschap (IEA) tot nu toe rekening mee houden. Zij verwachten dat de vraag naar olie op z'n vroegst in 2040 piekt.

De nieuwe voorspelling komt van de Britse onderzoeksorganisatie The Carbon Tracker Initiative. Die rekende eerder de 'koolstofbel' door, het gevaar dat de waarde van beleggingen in fossiele bedrijven in elkaar klapt omdat een groot deel van hun reserves onder de grond moet blijven.

Carbon Tracker legt nu de investeringen in hernieuwbare energie onder de loep in de vandaag gepubliceerde studie 'Verwacht het onverwachte', opgesteld met het Grantham Institute van Imperial College London. De zon kan in dit scenario in 2040 23 procent van de wereldwijde stroom opwekken en in 2050 29 procent. Kolen zijn dan helemaal uit de markt gedrukt en voor gas rest nog een marktaandeel van slechts 1 procent. In 2035 zal een op de drie auto's rijden op elektriciteit, in 2050 meer dan twee op de drie, waardoor de vraag naar olie snel zal dalen. Komt er een hogere prijs op koolstof, minstens 50 dollar per ton, dan kan het nog harder gaan (zie grafiek).

De bestaande energiescenario's gaan volgens Carbon Tracker teveel uit van 'business as usual'. Ze trekken de lijnen uit het heden te simpel door naar de toekomst. Oliegigant ExxonMobil bijvoorbeeld denkt dat in 2040 niet meer dan 11 procent van de stroom uit zon, wind of water komt. BP verwacht dat elektrische auto's in 2035 slechts goed zijn voor 6 procent van de markt.

Beeld Brechtje Rood

Hun benadering houdt onvoldoende rekening met de ontwikkeling van nieuwe technologieën en 'schokken' in de markten, stelt deze nieuwe studie. Er is geen 'business as usual' meer. Zodra een technologie doorbreekt, zoals betere batterijen, kan het heel hard gaan. Dat is al te zien aan de snelle kostendaling van energie uit zonnepanelen: in de afgelopen zeven jaar zijn die met 85 procent gedaald. De prijs van de batterijen in elektrische auto's is in zeven jaar met 73 procent afgenomen.

Als de vraag naar vervuilende fossiele brandstoffen eenmaal afneemt, kan het hard gaan. Voorbeeld van zo'n schok is te zien in de Amerikaanse kolenindustrie. Een verlies van marktaandeel van 10 procent was genoeg om de mijnen in verval te doen raken. Tussen 2008 en 2013 verloren de vijf grootste energiebedrijven 100 miljard euro van hun waarde omdat ze de 8 procent toename van hernieuwbare energie in die periode niet hadden zien aankomen.

Klimaatbeleid

Het scenario van Carbon Tracker is niet gebaseerd op de huidige vraag naar fossiele brandstoffen, maar op de kosten van hernieuwbare energie. Als de voorspelling uitkomt, blijft de opwarming van de aarde aan het eind van de eeuw beperkt tot 2,4 tot 2,7 graden. Dat kan lager uitpakken, de studie kijkt alleen naar elektriciteit en vervoer. De doorrekeningen van de fossiele industrie koersen op een 4 graden hetere planeet.

De onderzoekers van Carbon Tracker vinden hun verwachtingen nog aan de voorzichtige kant. Ze houden geen rekening met nieuwe doorbraken in de technologie die een markt flink kunnen opschudden, zoals het beschikbaar komen van printbare zonnecellen om maar wat te noemen. "Binnen vijf jaar kunnen onze eigen schattingen alweer conservatief blijken", melden ze.

Ook het klimaatbeleid van landen kan de ontwikkeling verder versnellen. De inspanningen die landen nu doen zijn onvoldoende om de doelstellingen van het Klimaatakkoord, gesloten in Parijs, te halen. Als het beleid wordt aangescherpt, zullen de kosten van hernieuwbare energie nog rapper omlaag gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden