null Beeld
Beeld

Groene claimRobin van Wechem

Schoenen zijn pas echt circulair met zo weinig mogelijk materialen

Met de Earthwise-collectie van Toms sla je twee vliegen in één klap. De schoenen zijn gemaakt van duurzame materialen en een derde van de opbrengst gaat naar goede doelen. Alleen: hebben we ze wel echt nodig?

Garderobegroei gaat vaak gelijk op met schoenengroei. Volgens online stijlgids Dresscode staat bij 40 procent van de vrouwen en 16 procent van de mannen meer dan vijftien paar schoenen in de kast. Dikke kans dat dat lang niet allemaal duurzame exemplaren zijn.

Wie daar verandering in wil brengen kan terecht bij de duurzame collectie van Toms. De Earthwise-schoenen vormen inmiddels meer dan een kwart van het totale aanbod van het merk. Het belangrijkste bestanddeel bestaat voor minstens de helft uit een duurzaam materiaal. Dat kan gaan om gerecycled polyester, biologisch katoen, of tencel. Tencel is viscose die op een relatief milieuvriendelijke manier wordt gemaakt.

Zo is de bovenkant van de nieuwe Eco Dye Twill Alpargata voor de helft gemaakt van gerecycled polyester. De verfmethode van deze stof kost volgens Toms 60 procent minder water en de helft minder energie in vergelijking met gangbare methoden. De andere helft van de bovenlaag van de schoen bestaat uit ‘gewoon’ polyester, waarvoor aardolie een grondstof is. De toevoeging van nieuw polyester zou de kwaliteit van de bovenlaag verbeteren.

Voor de voering gebruikt Toms tencel. Minstens de helft van de voering bestaat uit tencel, dat vaak wordt gecombineerd met katoen. Verder zijn sommige modellen in de Earthwise-collectie geverfd met plantaar­dige verfstoffen op basis van gardenia en ­indigo.

Relatief milieuvriendelijk

Anton Luiken, oprichter van bureau Alcon Advies en expert op het gebied van hoogwaardige textielrecycling, vindt de stoffen in de Earthwise-collectie relatief milieuvriendelijk. “Er is discussie of gerecyclede pet-flessen voor polyester wel zo duurzaam zijn, omdat de polyester uit flessen eigenlijk te hoogwaardig is om daar textiel uit te maken. De polyester had beter gebruikt kunnen worden om nieuwe flessen van te maken. Bij plantaardige verf hangt veel af van het telen van de planten en het winnen van de grondstoffen, net als van de manier waarop de kleurstof wordt gebruikt.”

Hij wijst er wel op dat duurzame materialen een product niet automatisch duurzaam maken, omdat je ook naar de levensduur moet kijken. Dat is voor Kim Poldner, lector circular business aan de Haagse Hogeschool, reden geweest om nooit Toms-schoenen te kopen. Ze ziet om zich heen dat de schoenen vaak maar één zomer meegaan.

Hoewel ze de materialenlijst best indrukwekkend vindt, twijfelt ze over de recyclebaarheid. “Ik zou liever zien dat Toms inzet op mono-materialen in plaats van samengestelde, omdat die beter te recyclen zijn. Ontwerpen voor circulariteit, dus met het einde van de levenscyclus al in gedachten, zou nog beter zijn.”

Strategie aangepast

Jarenlang doneerde Toms voor elk paar gekochte schoenen een paar aan kinderen die ze nodig hadden. Deze strategie is dit voorjaar aangepast. Inmiddels is 30 procent van de nettowinst beschikbaar voor goede doelen. De drie thema’s waar Toms geld aan geeft, zijn mentale gezondheid bevorderen, vuurwapengeweld tegengaan en ongelijkheid verminderen.

Een verbetering, vindt Andrea de Wildt, projectmanager Doneer Effectief van Effectief Altruïsme Nederland. “Het geven van spullen is meestal niet de effectiefste strategie, omdat je onder andere de lokale markt kunt verstoren.” Toms is hier in het verleden inderdaad voor bekritiseerd.

De Wildt plaatst wel enkele kanttekeningen bij de nieuwe strategie. “De focus­gebieden zijn grotendeels politiek en de problemen moeten ook op dat niveau worden opgelost. Daarom is de keuze voor uitvoerende partners cruciaal. Om te weten of hun beleid echt effect heeft, is het belangrijk om onderzoek te doen. Zijn er bijvoorbeeld blijvend minder doden door wapengeweld? En is dat effect toe te schrijven aan de inspanningen van de organisatie of zou het sowieso zijn gebeurd?”

Voor wie is de strategie effectief?

Bij Marijke Leliveld, universitair docent consumentengedrag en ethiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, roept de vraag naar effectiviteit onmiddellijk een vervolgvraag op. “Voor wie is de strategie effectief, voor het bedrijf, de klant of de organisatie? Voor een bedrijf kan liefdadigheid effectief zijn als het onderwerp goed past bij de bedrijfsvoering. Dat was voor Toms met het doneren van schoenen waarschijnlijk meer het geval dan nu.

“Voor klanten is het belangrijk dat de intentie van het bedrijf oprecht is. Je kunt een goed gevoel krijgen als je weet dat een bedrijf in jouw naam geld geeft, zolang het niet tegelijkertijd stiekem de productprijzen verhoogt. En voor goede doelen is geld dat ze naar eigen inzicht kunnen besteden vaak beter dan het ontvangen van spullen of geoormerkt geld.”

Poldner denkt dat het goed is dat Toms inzet op duurzame materialen, al vraagt ze zich af met welk doel het bedrijf dat doet. “Als het een poging is om de milieubewuste consument te bereiken, gaat het dus eigenlijk om het vergroten van het marktaandeel. Daar komt het rebound-effect bij, een soort compensatiegedrag. Een bekend voorbeeld is dat mensen na het isoleren van hun woning lakser omgaan met energie.

“Dit kan ook voor Toms gelden: als mensen schoenen kopen die ‘toch goed voor de planeet zijn’, gaan ze er misschien onzorgvuldiger mee om.” Of ze kopen meteen drie paar extra, voor verschillende outfits.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden