Klimaatakkoord

Schaarste aan kritieke metalen staat Nederlandse plannen voor elektrische auto’s in de weg

Beeld ANP

Om in tien jaar tijd twee miljoen schone auto’s in Nederland de weg op te krijgen, zijn veel kritieke metalen nodig. Die zijn niet zomaar voorhanden.

De Nederlandse wens om in 2030 bijna twee miljoen elektrische auto’s te hebben, is niet realistisch. De wereldwijde productie van een aantal kritieke metalen die nodig zijn voor de accu en de motor van zulke wagens, is onvoldoende voor zo’n grootschalige overstap.

Dat is de conclusie van onderzoekers van de bureaus Metabolic en Copper8 en van de Universiteit Leiden. Van zes grondstoffen – nikkel, kobalt, lithium en drie zeldzame aardmetalen – lijkt in de komende tien jaar een tekort te ontstaan. Deze metalen zijn bovendien niet alleen nodig voor elektrische auto’s, maar ook voor onder meer zonne­panelen, windmolens en de defensie-industrie. Daar komt bij dat ook andere landen grootschalig gaan overschakelen op rijden op stroom.

Nederland heeft in het Klimaat­akkoord een hoge ambitie vast­gelegd voor elektrisch vervoer: voorop lopen­­, samen met Noorwegen. Vooral tussen 2025 en 2030 moet het aantal elektrische auto’s in Nederland hard groeien; van bijna 600.000 naar 1,9 miljoen. Maar daarbij is nauwelijks aandacht voor de rol van kritieke metalen, zagen de onderzoekers. De veronderstelling dat die makkelijk voor handen zijn, klopt niet.

Nu slokt de Nederlandse elektrische vloot rond 0,1 procent op van de jaarlijkse wereldproductie van deze metalen. Die behoefte stijgt in 2030 explosief naar 2 tot 4 procent van wat jaarlijks wordt gedolven. Bij deze berekening is er al vanuit gegaan dat batterijen efficiënter worden dankzij betere technologie.

“Het probleem is niet dat kritieke metalen opraken”, zegt Benjamin Sprecher van de Universiteit Leiden. “De vraag is veel meer hoe snel je er aan kunt komen. De toevoerketens zijn ondoorzichtig en heel complex. Een nieuwe mijn open je niet zo maar. Er zijn bovendien veel afhankelijkheden, want bijna alle productie van zeldzame aardmetalen is in Chinese handen.” Ook zijn er veel schendingen van mensenrechten, milieuproblemen en slechte arbeidsomstandigheden bij de productie van deze grondstoffen.

Overizcht van een Chileense mijn waar lithium wordt gewonnen. Beeld REUTERS

Volgens de onderzoekers is het de vraag of Nederland dat moet willen 

Of er voldoende grondstoffen beschikbaar zijn om in de relatief korte periode van tien jaar 1,9 miljoen elektrische auto’s op de Nederlandse wegen te krijgen, is daarom met veel onzekerheden omgeven, stellen de onderzoekers. De vraag zou volgens hen bovendien moeten zijn of Nederland dat moet willen. 

Nederland is goed voor 0,9 procent van de auto’s in de wereld. Dan is het rechtvaardig als het Nederlandse beroep op de kritieke metalen niet boven die 0,9 procent uitkomt. Uitgaande van dat ‘eerlijke deel’ van de grondstoffen is 1,9 miljoen elektrische ­wagens in 2030 onhaalbaar. Oplossingen als veel betere batterijen en kleinere accu’s bieden op die termijn geen soelaas. Alleen met minder voertuigen blijft Nederland binnen het ‘eerlijke deel’. De vloot zou daarmee in 2030 hooguit op 1 miljoen schone wagens uitkomen.

Volgens dit scenario moeten de kaarten veel meer op andere vormen van mobiliteit worden gezet, zoals deelauto’s, openbaar vervoer en slimme digitale platformen om vervoer te delen. Waterstof is geen ­alternatief als brandstof voor personenauto’s in de komende decennia. De waterstof die beschikbaar komt, is volgens de onderzoekers hard ­nodig voor zware toepassingen in de industrie, energie-opslag en zwaar vervoer.

Lees ook:
Twee miljoen e-auto's in 2030 is niet realistisch

Ze hebben mysterieuze namen als neodymium en dysprosium. Ze zijn nodig voor de accu’s en motoren van elektrische auto’s. Het zijn kritieke metalen waarvan voetstoots wordt aangenomen dat die de komende tien jaar makkelijk voorhanden zijn. Maar dat is niet zo.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden