Rijkswaterstaat redt robotvogels van olieramp tijdens oefening op Schiermonnikoog

Medewerkers van Rijkswaterstaat proberen een roboteend te pakken tijdens Olie Alert Waddenzee, een oefening voor oliebestrijding op de Waddenzee.Beeld ANP

Wat als er een olieramp plaatsvindt in de Waddenzee? De kans is klein, maar de mogelijke schade enorm. Rijkswaterstaat houdt deze week een driedaagse oefening in het kwetsbare gebied.

In de stromende regen rijdt een eend op wielen zigzaggend het strand af, richting zee. Een man en een vrouw in gele regenpakken rennen er wat knullig achteraan. Na een paar pogingen weten ze het dier met vangnetten te omsluiten en wikkelen ze het zorgvuldig in een handdoek. “Zo testen we hoe je een vogel in nood kunt vangen”, zegt Sanne van Gemerden van Natuurmonumenten. “Hij reageert op onze bewegingen.”

De ‘roboduck’, zoals Rijkswaterstaat het mechanische dier noemt, wordt deze week voor het eerst in Nederland getest. Het technische foefje is onderdeel van Olie Alert Waddenzee, een driedaagse oliebestrijdingsoefening die Rijkswaterstaat deze week in het Waddengebied organiseert. Daarbij worden grote hoeveelheden ‘olie’ - in de vorm van stro en houtsnippers - in zee en het water verspreid en opgeruimd (zie kader). Naast de roboteend test de organisatie andere nieuwe technieken, zoals een amfibievoertuig dat olie opzuigt (de Wadcrawler) en een drijvende bak met veegarmen die olie van water scheidt.

Windkracht 8

Met die twee gaan de oefeningen niet geheel volgens plan. “Ik dacht dat het een rustig dagje zou worden, maar dat valt tegen”, zegt Dennis van der Veen, crisismanager bij Rijkswaterstaat. Het weer op Schiermonnikoog - waar de oefening plaatsvindt - is met windkracht 8 en zwiepende regens niet bepaald kalm. “We zijn vanochtend goed begonnen, maar werden overvallen door opstekende wind en opkomend water. We wilden de Wadcrawler demonstreren op Het Rif (een plaat bij Schiermonnikoog, red.), maar dat viel niet droog. Tja. Dat soort dingen kunnen ook in het echt gebeuren.”

Tekst loopt door onder de foto.

Beeld ANP

Het is de eerste keer dat er met alle betrokken organisaties zo uitgebreid op de Wadden wordt geoefend om olie te bestrijden. “De kans dat er olie in het gebied terechtkomt is klein, maar de mogelijke schade enorm”, zegt Ellen Kuipers, ecologisch adviseur van de Waddenvereniging. Als getijdengebied dat meerdere malen per dag droogvalt, zijn de Wadden extra kwetsbaar. “Je hebt maar één getijde van zes uur om de olie op te ruimen”, zegt Kuipers. “Bij laag water zinkt de olie de grond in en vergiftigt het bodemleven. De Wadden werken als een spons. Als de olie in de grond verdwijnt, blijft het daarna nog jaren vrijkomen.”

“Dat kan ook bij een kleine hoeveelheid funest zijn voor de vogels en andere dieren”, zegt Kuipers. Jaarlijks komen er zo’n 12 miljoen vogels in het gebied om te broeden. Die kunnen al door een hoeveelheid olie ter grootte van een muntstuk bezwijken. “Hun verendek gaat lek waardoor ze niet meer blijven drijven. En ze proberen zichzelf schoon te maken, waardoor ze olie binnenkrijgen en vergiftigd raken.”

Samenwerking

In het ‘ecologisch spoorboekje’ heeft een groep organisaties een paar jaar geleden richtlijnen vastgelegd voor de oliebestrijding in de verschillende gebieden op de Wadden, “maar die zijn nooit eerder in de praktijk geoefend”, zegt crisismanager Van der Veen. Hij is blij dat dat nu gebeurt met organisaties als Natuurmonumenten, de Waddenvereniging en Staatsbosbeheer, die meer verstand hebben van de bijzondere fauna in het gebied. “Waar wij vroeger als Rijkswaterstaat zeiden: dit lossen wij wel op, werken we nu veel meer samen”, zegt Van der Veen. “Je werkt toch in iemands achtertuin.”

Een eindje verderop het strand van Schiermonnikoog staan vlijtige vrijwilligers de ‘olie’ bij elkaar te harken en in containers te gooien. Sander Buijze (22), een student met een regenpak onder de modder, hoopt dat hij ook achter de roboteend aan mag. De striemende regen lijkt hem niet te deren. “Ik hou wel van een beetje viezigheid. Er bestaat geen slecht weer. Alleen slechte kleding.”

Tekst loopt door onder de kaart.

Beeld Trouw

‘Ramp’ met olie door een aanvaring

Bij de driedaagse oefening werd gesimuleerd dat er olie terechtkomt in de Waddenzee als gevolg van een aanvaring tussen twee schepen op de Noordzee. Maandag oefenden alle betrokken bestuurders ‘droog’ met dilemma’s waar snel besluiten over genomen moesten worden.

Dinsdag oefende Rijkswaterstaat de eerste fase van de oliebestrijding op de Noordzee en in de zeegaten bij Texel, waarbij al zoveel mogelijk ‘olie’ (in de vorm van houtsnippers en stro) wordt opgeruimd.

Woensdag werd er geoefend op en rond Schiermonnikoog, door de ‘olie’ met innovatieve technieken op te ruimen in het ondiepe water en op Het Rif. Ook werd een zanddam opgeworpen om het achterliggende gebied tegen olieverontreiniging beschermen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden