Groene ClaimHardloopschoenen

Rennen op rubber en castorbonen. Hoe groen is deze schoen?

Hardlopers zoeken vaak tevergeefs naar groene schoenen. Allbirds heeft een hardloopschoen geproduceerd van gerecyclede en natuurlijke materialen. Uitzoeken hoe duurzaam die is, blijkt een flink gepuzzel. 

Oké, de veters zijn van gerecycled pet en het ‘vleugje’ gerecycled polyester in de bovenlaag kwam oorspronkelijk ook als olie uit de grond. Voor de rest zitten er in de van origine Nieuw-Zeelandse Dasher-hardloopschoenen alleen maar hernieuwbare grondstoffen. De buitenzool is van natuurlijk rubber, de tussenzool van ‘Sweet Foam’, een schuim (ethyleenvinylacetaat, EVA) op basis van suikerriet. De inlegzool wordt gemaakt van castorbonen en het stoffen bovenwerk is een combinatie van wol en Tencel, viscose uit eucalyptushout.

Allbirds probeert de eigen CO2-uitstoot zoveel mogelijk terug te dringen en compenseert alles wat overblijft. Het merk claimt dat de productie van de hardloopschoenen negen kilo CO2-uitstoot kost, drie kilo minder dan een paar sneakers. De productie van het EVA-schuim in de zool heeft zelfs een negatieve CO2-uitstoot. Dat betekent dat er bij de suikerrietteelt CO2 uit de lucht wordt opgenomen.

Patricia Osseweijer, hoogleraar Bio-based Economy aan de TU Delft, nuanceert deze claim. “Natuurlijke materialen zijn duurzamer in termen van CO2-uitstoot dan fossiele grondstoffen, zolang de verwerking (ten opzichte van de fossiele variant) niet meer energie kost dan er wordt bespaard. Allbirds laat met een levenscyclusanalyse zien dat dit niet het geval is. Dat geldt niet alleen voor EVA, maar ook voor het eucalyptushout en het rubber uit rubberbomen.”

Harry Bitter, hoogleraar Biobased Chemistry and Technology aan de Wageningen Universiteit, zegt juist dat het erg moeilijk is om CO2-neutraal of zelfs negatief te zijn. “CO2-negatief houdt in dat je meer CO2 vastlegt dan er vrijkomt. Dat impliceert ook dat je die CO2 voor altijd vast moet leggen, dat hij dus niet na een bepaalde tijd weer in de lucht komt.”

De Dasher-hardloopschoen van Allbirds. Beeld Dasher shoes

Martin Junginger, hoogleraar Bio-based Economy aan de Universiteit Utrecht, neemt de claim daarom met een korrel zout. “Koolstofnegativiteit berust op twee mogelijke rekensommen. Bij de eerste stopt de levens­cyclusanalyse vaak bij de gebruiksfase, zodat de afvalfase niet wordt meegenomen. Tijdens de productie van suikerriet wordt CO2 uit de lucht gehaald en als het ware opgeslagen in het materiaal. Die CO2 komt weer vrij als de schoen wordt afgedankt en bijvoorbeeld wordt verbrand. Stort of dump is nog erger. Hoewel EVA is gemaakt van een hernieuwbare grondstof, is het niet biologisch afbreekbaar.”

De tweede rekensom is nog ingewikkelder. “Bij de productie van ethanol in Brazilië komt bagasse vrij, de vezelresten van het suikerriet. Dat wordt gebruikt om elektriciteit en warmte op te wekken in de fabriek. De overtollige elektriciteit wordt teruggeleverd aan het net, wat wordt gezien als CO2-negatief. Dan gaat het erom hoeveel van deze waarde je toerekent aan EVA, aangezien ethanol daar slechts een van de grondstoffen voor is.”

Osseweijer wijst erop dat de duurzaamheidseisen in de suikerrietsector in Brazilië de laatste jaren sterk zijn verbeterd. “De certificeringsstandaarden zijn duidelijker en de keten van suikerriet wordt steeds duurzamer. Aangezien suikerriet vaak wordt geteeld op plekken waar eerder veeteelt was, draagt het niet direct bij aan nieuwe ontbossing. Uit ons onderzoek blijkt dat ook de sociale ontwikkeling verbetert in streken waar suikerriet verbouwd wordt, zoals het opleidingsniveau en de sociale zekerheid in de vorm van beter arbeidscontracten.”

Testlopers zijn positief verrast

Behalve de duurzaamheidskant van de schoenen is het natuurlijk de vraag of ze lekker lopen. Uit verschillende recensies op internet, variërend van Runner’s World tot Men’s ­Health, blijkt dat het geval te zijn. Testlopers zijn positief verrast over de kwaliteit van de Dashers en noemen het een prettig allround-model.

Toch zeggen de materialen op zichzelf weinig over de kwaliteit van de schoen, legt Bert Otten, hoogleraar NeuroMechanica en Prothesiologie aan Universitair Medisch Centrum Groningen, uit. “De constructie is veel belangrijker. In de zool zitten meerdere lagen met verschillende functies. De volgorde van die lagen is bepalend voor de eigenschappen van de schoen. De lijm die de lagen bij elkaar houdt, mag de materiaaleigenschappen niet te veel beïnvloeden. Met een slechte constructie komen zelfs de beste materialen niet tot hun recht.”

Bij hardloopschoenen zijn energieteruggave en gewicht belangrijk, zegt Otten. “Conventionele schoenen worden vaak gemaakt van synthetische rubbers die ook in autobanden worden gebruikt. Natuurlijk rubber heeft een grotere energieteruggave dan synthetisch rubber maar is minder slijtvast. Wol is heel licht en isoleert goed.”

Evert Verhagen, hoogleraar Epidemiologie van sport, bewegen en gezondheid aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, vindt het verschil met ‘gewone’ hardloopschoenen een kwestie van gradatie. Er zitten vergelijkbare materialen in de Dasher, die ondanks hun natuurlijk oorsprong zwaar zijn bewerkt, zegt hij. “EVA-schuim (op aardoliebasis) zit in de zolen van alle hardloopschoenen. Het bovenwerk van de meeste schoenen is inderdaad gemaakt van kunststof, al gebruiken veel merken daar tegenwoordig gerecyclede materialen voor.”

Sportarts Steef Bredeweg, die aan de Universiteit Groningen promoveerde op de effectiviteit van hardloopschoenen, plaatst hun noodzaak in perspectief. “Wetenschappelijk is van stabiliteit, schokabsorptie en correctie van de voetafwikkeling niet aangetoond dat ze blessures voorkomen of dat je er harder van gaat lopen, terwijl veel marketing daarop is gebaseerd.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden