Rekenkamer: maatregelen nodig om energieakkoord te redden

Premier Mark Rutte en minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher (L). Beeld anp
Premier Mark Rutte en minister van Sociale Zaken Lodewijk Asscher (L).Beeld anp

Het kabinet moet nu ingrijpen om het energieakkoord tot een succes te brengen. Een oplossing is om de komende jaren bijna 13 miljard euro extra aan subsidies beschikbaar te stellen voor duurzame projecten.

Dat staat in een vanmiddag verschenen en uiterst kritisch rapport van de Algemene Rekenkamer. Dit belangrijke adviesorgaan van het kabinet heeft de subsidieregeling voor duurzame energie (SDE+) onder de loep genomen. Belangrijke conclusie: deze regeling zit goed in elkaar. Maar het probleem is dat teveel projecten die aanspraak willen maken op deze subsidie, afvallen of uiteindelijk te weinig energie opwekken.

"Nederland loopt eenvoudigweg achter op schema", zegt Arno Visser, lid van de Algemene Rekenkamer. De afspraken uit het energieakkoord worden met het huidige tempo niet gehaald. Het kabinet heeft in 2013 met werkgevers, vakbonden en milieuorganisaties afgesproken dat in 2020 14 procent van het totale energieverbruik uit 'hernieuwbare bronnen' moet komen. Voor 2023 is 16 procent het doel. Nederland bungelt op dit moment met 4,5 procent duurzame energie nagenoeg onderaan de lijst van EU-landen.

Duurzame doelen
De afspraken uit het energieakkoord staan al langer onder druk. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) concludeerden afgelopen najaar dat de duurzame doelen uit zicht zijn verdwenen. Als alles meezit, is 12,5 procent in 2020 haalbaar. Dat is een probleem. De Europese Unie eist dat Nederland tegen die tijd op 14 procent zit.

Verantwoordelijk minister Henk Kamp (VVD, economische zaken) weigert tot op heden om in te grijpen in het energieakkoord. Hij zegt dat de doelen nog steeds kunnen worden gehaald. Er staat een evaluatie gepland voor eind 2016, waar de minister aan wil vasthouden.

'Te optimistisch'
Arno Visser vindt dat Kamp 'te optimistisch' is over de voortgang van het energieakkoord. De minister gaat er vanuit dat gesubsidieerde projecten maximale energie produceren. In werkelijkheid wordt er veel minder energie opgewekt. Dat blijkt uit projecten die sinds 2008 subsidie hebben gekregen en door de Rekenkamer zijn onderzocht. Vooral met de vergisting van biomassa en het oppompen van aardwarmte valt de uiteindelijke energieopwekking tegen.

De Rekenkamer heeft een aantal oplossingen om het energieakkoord te redden. Kamp zou miljarden extra subsidie beschikbaar kunnen stellen. Een nadeel is dat deze SDE+-subsidie door bedrijven en vooral burgers wordt betaald. Huishoudens krijgen jaarlijks een opslag op hun energierekening, waarmee de subsidieregeling wordt gefinancierd. Als er 13 miljard euro meer aan subsidie nodig is, betekent dat voor een gemiddeld huishouden een energierekening die straks 65 tot 100 euro per jaar hoger ligt.

Doelen bijstellen
Kamp zou ook kunnen besluiten met Nederlands geld groene projecten in het buitenland te financieren. De energie die daarmee wordt opgewekt, telt dan mee voor het Nederlandse doel. Daar is, heeft de Rekenkamer becijferd, 9,3 miljard euro extra voor nodig. Ook hier kleeft een belangrijk nadeel aan. Dit levert geen binnenlandse banen op.

Het alternatief voor het kabinet is erkennen dat het huidige energieakkoord te optimistisch is. Dan zullen de doelen moeten worden bijgesteld, in tijd of in percentages. Visser benadrukt dat de Algemene Rekenkamer geen voorkeur aangeeft welke oplossing het kabinet zou moeten kiezen. "Dat is echt een politieke keuze. Kamp en de Tweede moeten hier een uitspraak over doen. De Rekenkamer zegt wel: je moet hier niet tot eind 2016 mee wachten. Want dan is er eigenlijk geen keuze meer. Op dat moment is er te weinig tijd over om in te halen wat nodig is."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden