Klimaatbeleid

Red het klimaat, maar niet met oogkleppen op, stelt het Planbureau. ‘De ongelijkheid kan groter worden’

Plantenveredelaars in een maisveld in Zimbabwe, hier in 2016. Neerslagtekort en hoge temperaturen bedreigen de oogst in zuidelijk Afrika. Beeld Hollandse Hoogte/AFP
Plantenveredelaars in een maisveld in Zimbabwe, hier in 2016. Neerslagtekort en hoge temperaturen bedreigen de oogst in zuidelijk Afrika.Beeld Hollandse Hoogte/AFP

Snelle klimaatactie is wereldwijd vereist om de aarde leefbaar te houden. Daar kleven ook risico’s aan, zoals meer armoede en schade aan natuur, waarschuwt het Planbureau voor de Leefomgeving.

Wereldwijd kleven er ernstige sociale risico’s aan de transitie die nodig is om het Parijse Klimaatakkoord te behalen. Armoede en sociale ongelijkheid kunnen toenemen, waarschuwt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) dinsdag in een studie. De levensstandaard van kwetsbare groepen dreigt soms eerder af te kalven dan te verbeteren, als gevolg van klimaatbeleid.

Voor het eerst onderzocht het PBL hoe de maatregelen voor ‘Parijs’, die de opwarming van de aarde moeten beperken tot anderhalve graad, zich verhouden tot zestien andere duurzame VN-doelen. Meestal gaan die ontwikkelingsdoelen, de sustainable development goals (SDG’s) geheten, uitstekend samen met het uitvoeren van klimaatbeleid, onderstreept het PBL. De bouw van windmolens en zonneparken bijvoorbeeld heeft gemiddeld veel positieve neveneffecten omdat ze steenkolen en olie vervangen. Dat vermindert luchtverontreiniging, net als milieuschade en uitbuiting van werknemers bij mijnbouwactiviteiten. Ook natuurontwikkeling en een duurzame economie verbetert de algehele levensstandaard.

Maar pas op voor oogkleppen, waarschuwt het PBL. In delen van Noord-Afrika, het Midden-Oosten en Zuid-Azië kan klimaatbeleid het terugdringen van armoede en honger frustreren. Armoedebestrijding is juist een prominente SDG, een duurzaam doel waar de VN zwaar op inzet. Het invoeren van milieueisen in de landbouw kan tot een prijsstijging leiden, die de armere onderklasse raakt. Ook de overstap naar schone vormen van energie, in plaats van olie, kan een financiële tegenslag betekenen voor armen.

Sociale vangnetten en welzijnsregels

Een lagere vraag naar olie kan “economische ongelijkheid vergoten, doordat werkgelegenheid in de oliesector wegvalt”. Deze risico’s kunnen ondervangen worden, maar dat lukt alleen als landen hun klimaatbeleid omkleden met sociale vangnetten en welzijnsregels. Gebeurt dat niet, dan kunnen kleinschalige boeren in ontwikkelingslanden in de problemen komen door landbouw en veeteelt in te perken, als maatregeling om broeikasgas omlaag te krijgen, aldus het PBL.

De noodzaak van snel klimaatbeleid staat buiten kijf en milieubeleid pakt meestal goed uit voor sociale en duurzame VN-doelen, benadrukt het PBL. Maar landen moeten tegelijkertijd eerlijk de valkuilen onder ogen zien. Naast armoederisico’s noemt de studie nog andere potentiële negatieve effecten van klimaatmaatregelen, die kunnen indruisen tegen duurzame VN-doelen. Zo kan ook de biodiversiteit, dus de stand van natuur en dier, te lijden krijgen onder klimaatmaatregelen. De bouw van grote waterkrachtcentrales voor de productie van groene elektriciteit bijvoorbeeld, kan ecosystemen in de verdrukking brengen. Dat komt daardoor de kap van bos nodig is voor de aanleg van een benodigde dam. Daarnaast zet een waterkrachtcentrale een streep door de natuurlijke routes die vissen en zoogdieren afleggen.

Lees ook:

Planbureau: Voor een duurzaam dieet moeten we onze gewoontes veranderen

Om Nederlanders minder vlees te laten eten, volstaat een vleestaks of reclame voor plantaardig voedsel niet. Mensen zullen ook anders moeten leren koken en andere associaties bij eten moeten krijgen, adviseerde het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) eerder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden