Verbod

Rechter: afschieten van 1000 edelherten in de Oostvaardersplassen mag voorlopig niet

Edelherten in de OostvaardersplassenBeeld ANP

De rechter oordeelt dat grote grazers in de Oostvaarderplassen voorlopig niet afgeschoten mogen worden.

De provincie Flevoland en Staatsbosbeheer mogen voorlopig niet doorgaan met het afschieten van edelherten in de Oostvaardersplassen. Dat heeft de rechter bepaald. Eerst moeten milieuorganisaties de tijd krijgen om te reageren op een rapport van ecologen over de schade die grote grazers in het natuurgebied zouden hebben aangericht.

Volgens vijf ecologen zijn er ‘minimaal 22 zeldzame broedvogelsoorten’ uit het gebied verdwenen door de grote grazers. De rechtbank vindt dat de organisaties die de rechtszaak aanspanden meer tijd moeten krijgen om de rapportage van de ecologen te bestuderen. De bevindingen van de wetenschappers kwamen pas kort voor behandeling van de zaak beschikbaar. De rechter wil voorkomen dat een te snelle beslissing achteraf leidt tot ‘een onomkeerbare situatie’. 

De zaak was aangespannen door Stichting Dierbaar Flevoland en Stichting Fauna4Life. Beide milieuorganisaties vroegen de rechter om Flevoland terug te fluiten. De provincie had aangekondigd vanaf 1 januari 2020 weer edelherten te gaan afschieten. De milieuorganisaties tekenden bezwaar aan en vroegen meteen ook de rechter om tussenkomst. De rechtbank vindt dat de provincie met een beslissing op het bezwaar moet wachten totdat de milieugroepen het rapport van de ecologen hebben bestudeerd.

Er zijn al ongeveer 1700 edelherten gedood

Flevoland wil dat er deze winter nog 1035 edelherten worden afgeschoten. Er zijn al ongeveer 1700 herten gedood.  Door het nieuwe uitstel wordt het onzeker of de voorgenomen afschot nog deze winter kan worden uitgevoerd.

Eerder hadden beide organisaties het afschieten al bij de rechter tegengehouden. De rechtbank oordeelde twee maanden geleden dat Flevoland het plan onvoldoende had onderbouwd en vernietigde het besluit. Toen Flevoland vervolgens aankondigde dat met een nieuwe ontheffing het schieten op 1 januari kon worden hervat, stapten beide organisatie opnieuw naar de rechter.

Volgens vijf ecologen en adviesbureau Sweco hebben de grote grazers in de Oostvaardersplassen tot forse ecologische schade geleid. Tussen 1997 en 2016 zijn er volgens hen in het droge deel van het gebied meer dan 20 zeldzame broedvogelsoorten verdwenen. “Deze dramatische verarming is een unicum in de geschiedenis van de Nederlandse natuurbescherming”, aldus de ecologen, onder wie de Wageningse emeritus hoogleraar Frank Berendse en Martin Wassen, hoogleraar in Utrecht.

Grazende grauwe ganzen

Door het steeds verder toenemende aantal grote grazers is volgens de ecologen het ‘eerder afwisselende en vogelrijke landschap een uitgestrekte monotone grasvlakte geworden waarin het overgrote deel van de broedvogels is verdwenen’. De Oostvaarderplassen zijn bedoeld als vogelreservaat en vallen onder het Europese natuurbeschermingsprogramma Natura2000. 

Volgens de ecologen zijn typische graslandsoorten als de veldleeuwerik, graspieper, gele kwikstaart, watersnip en grutto ‘volledig of vrijwel volledig’ uit het gebied verdwenen. Andere zeldzame soorten, die ook leven in het natte deel van de Oostvaardersplassen, zoals roerdomp, snor en porseleinhoen, zijn er nog wel volgens de ecologen. Soorten als kievit, goudplevier en kemphaan zijn in aantal afgenomen, aldus het rapport.

In het moeras van de Oostvaardersplassen zitten nog wel veel vogels. Dit moeras is volgens de ecologen ‘van grote internationale betekenis’, mede door de vestiging van de grote zilverreiger (1978) en de zeearend (2006). Volgens de ecologen is er geen ecologische reden om grote aantallen grazers en grote grasvlakten in de Oostvaardersplassen te laten voortbestaan. Minder hoefdieren zullen volgens hen op termijn leiden tot herstel van het landschap, tot minder grazende grauwe ganzen en terugkeer van vogels.

Frans Vera: Rapport ecologen is eenzijdig

Ecoloog Frans Vera, een van de bedenkers van de Oostvaardersplassen, vindt het rapport van de ecologen eenzijdig. “Ze zeggen dat er 22 soorten zijn verdwenen, maar reppen niet over de 68 soorten broedvogels die er nog zijn. Ze presenteren gegevens selectief. Alle gegevens van bijvoorbeeld struweel- en bosvogels die in het moeras broeden zijn weggelaten in hun beoordeling. Daarnaast stellen ze dat soorten als de appelvink en graspieper verdwenen zijn, terwijl ze dat niet zijn.”

Volgens Vera vloeit de verandering in het grazige deel van de Oostvaardersplassen voort uit de keuze om voor de Natura2000 vogelsoorten ‘een gunstige staat van instandhouding’ te bereiken, waartoe de Habitatrichtlijn de lidstaten verplicht. De auteurs menen dat ze daar geen boodschap aan hebben. Ze willen terug naar een situatie van voor 1996, wat helemaal niet kan.” Vera is als deskundige betrokken bij de milieuorganisaties die bij de provincie bezwaar hebben aangetekend.

Lees ook: 

Plan: Meer grote grazers afschieten in Oostvaardersplassen

SGP en VVD in Flevoland willen dat er ‘grote aantallen’ edelherten, runderen en paarden in de Oostvaardersplassen worden afgeschoten. De statenfracties kwamen in 2017  met een voorstel voor een nieuw faunabeheerplan in het natuurgebied.

Met al die grote grazers blijft het kaal

Om op grazige delen van de Oostvaardersplassen weer een parkachtig landschap te krijgen, zou mogelijk tot zeventig procent van de grote hoefdieren uit het gebied moeten verdwijnen. Dat zegt ecoloog Perry Cornelissen.

Flevoland moet van de rechter nieuw plan maken voor Oostvaardersplassen

De provincie Flevoland moet een heel nieuw besluit nemen over het toekomstige beheer van de Oostvaardersplassen. Staatsbosbeheer heeft de afschot van edelherten per direct gestaakt, na een uitspraak (in 2019) van de bestuursrechter in Lelystad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden