Regenwateropvang

‘Rainman’ Iwan Fransen helpt je met een enorme waterzak van je sproeischaamte af

Iwan Fransen op zijn waterzak waarin 4500 liter neerslag in opgevangen kan worden. Beeld Patrick Post
Iwan Fransen op zijn waterzak waarin 4500 liter neerslag in opgevangen kan worden.Beeld Patrick Post

Je toilet doorspoelen met regenwater of een wasje doen met hemelwater? Ingenieur Iwan Fransen bedacht een simpel systeem waarmee regen in de kruipruimte kan worden opgeslagen en gebruikt. ‘Zo kan een gemiddeld huishouden 50 procent drinkwater besparen.’

Rainman noemen zijn vrienden en collega’s hem. Sinds hij met JustNimbus een regenwateropvangsysteem voor huishoudens ontwikkelde, kijkt ingenieur Iwan Fransen (41) met een heel andere blik naar het weer. Het lichte buitje van vandaag kan hem niet imponeren. “Deze spetters verdampen op het dak.” Met een hele dag gestage regen kan hij beter uit de voeten. “Dat is ideaal voor het vullen van ons regenwateropvangsysteem.”

Het idee voor dit systeem ontstond in 2009 toen hij nog als bouwkundig ingenieur in de bouw werkte. “Een klant wilde zijn woning verduurzamen en zijn wc met regenwater doorspoelen. Dat was nieuw voor mij en dus ging ik op onderzoek uit.”

Hij bedacht een simpele oplossing waar geen ingewikkelde verbouwing voor nodig is en die in bestaande woningen kan worden toegepast. “Het enige wat je nodig hebt is een kruipruimte en geschikt leidingwerk om het regenwater apart van het leidingwater naar de wc, wasmachine en buitenkraan te vervoeren.”

Met een illustratie van een dwarsdoorsnede van een huis toont Fransen hoe het systeem werkt. “Regenwater wordt via de dakgoot afgevoerd naar de regenpijp. Onderin vist een filter het ergste vuil eruit en dan wordt het water via een buis naar een grote waterzak in de kruipruimte geleid. Daarvandaan wordt het met een pomp naar de leidingen van de wc, wasmachine en de buitenkraan geleid.”

Een gemiddeld huishouden kan hiermee 50 procent drinkwater besparen, schat Fransen. “Per persoon gebruiken we per dag zo’n 120 liter water. Voor de helft daarvan kun je prima regenwater gebruiken. Het is toch van de gekke om voor het doorspoelen van de wc, het besproeien van de tuin en het draaien van de was drinkwater te gebruiken? Alleen al in Nederland wordt jaarlijks 300 miljard liter drinkwater door de wc weggespoeld.”

Vlaanderen stelt regenwateropvang verplicht

In Vlaanderen is het installeren van een regenwateropvang bij nieuwbouw of herbouw al jaren verplicht. In Nederland zou dat ook best kunnen, vermoedt Fransen. Want ook al kan de regen in Nederland soms met bakken uit de hemel komen, het is geen vanzelfsprekendheid meer.

“Door de klimaatverandering hebben we te maken met meer extremen, aan de ene kant kunnen er hoosbuien vallen en aan de andere kant hebben we juist te maken met periodes van langdurige droogte. Juist door regenwater te bufferen, verdeel je het gebruik daarvan en hoeft het drinkwaterbedrijf minder grondwater op te pompen. Ook ontlast je de riolering door het water dat tijdens hoosbuien valt op te vangen.”

Fransen ontwikkelde onlangs een app voor het systeem. Die toont de gebruikers hoeveel water ze hebben gebufferd en de app is gekoppeld aan de weersverwachting. “Als het de volgende dag flink gaat regenen, kan de app de waterzak alvast legen, zodat het water geleidelijk wordt afgevoerd. Of de gebruiker kan besluiten om vlak daarvoor nog even een was te draaien.”

Wassen met regenwater is volgens Fransen een frisse zaak. “Het is zacht water zonder kalk, daardoor gaat je wasmachine langer mee en heb je minder wasmiddel nodig.”

In de voormalige loods van Van Houten cacao in Weesp waar JustNimbus kantoor houdt, heeft Fransen zo’n waterzak opgeblazen om het formaat te laten zien. Het lijkt haast een springkussen voor kinderen. “Daar is het sterk genoeg voor”, zegt hij. “Er kan zelfs een tractor overheen rijden zonder dat hij knapt.”

‘Al is het drie weken droog, dan nog kun je de tuin sproeien’

Dit exemplaar is 2 bij 3 meter. Het standaardformaat is 3 bij 3 meter, maar andere maten zijn mogelijk. In het standaardformaat past zo’n 4500 liter regenwater, voldoende voor de wasmachine, de wc en de tuin. “Zelfs als het drie weken droog is, zou je er de tuin nog mee kunnen besproeien.” Mocht de waterzak toch leeg raken dan wordt-ie automatisch aangevuld met leidingwater. Als de zak vol zit, stroomt het opgevangen regenwater alsnog via een overstort het riool of de tuin in.

Het reservoir van pvc en gewapend gaas heeft hij niet zelf uitgevonden. “Deze zakken zijn ooit bedacht in opdracht van het Amerikaanse leger om vloeistoffen in op te slaan. Het zijn stevige zakken die, eenmaal leeg, makkelijk te vervoeren zijn. Na de Tweede Wereldoorlog lieten de Amerikanen wat van die zakken achter en zag men er wel wat in om onder andere mest en biogas in op te slaan.”

Fransen heeft in heel wat kruipruimtes op zijn knieën gezeten om zijn waterzakken neer te leggen. Dat zijn niet altijd stoffige plekken vol spinnen. “Eén klant, een meneer van boven de tachtig, gaat zelfs regelmatig op de knieën om de kruipruimte te stofzuigen.” Ook installeerde hij zijn regenwateropvangsysteem onder de residentie van de Nederlandse ambassadeur in Luxemburg. Hij laat op zijn pc foto’s zien van de oude, gewelfde ruimte waar een zak met een capaciteit van 66.000 liter ligt.

Omdat Fransen hoopt meer klanten in het buitenland voor zijn vinding te interesseren, heeft hij onlangs aan de bedrijfsnaam Regenwaterexpert de naam JustNimbus toegevoegd. “Nimbus betekent regenbui in het Latijn, dat leek ons wel toepasselijk.”

Voorlopig trekt hij nog vooral Nederlandse klanten. Op een kaart aan de muur van zijn kantoor zijn met zwarte spelden alle klanten verspreid over het land vastgepind. Dat zijn er aardig wat. “Regenwaterhergebruik heeft een tijdje een slechte naam gehad door een mislukte proef in de Utrechtse wijk Leidsche Rijn. Daar was per ongeluk een verkeerde leiding aangekoppeld, een stomme fout die mensen huiverig heeft gemaakt.”

Het gaat klanten meer om water, dan om geld besparen

Maar die aarzeling lijkt nu verdwenen. De droge zomers van de afgelopen jaren hebben daar een rol in gespeeld, vermoed hij. “Mensen voelen zich bezwaard om drinkwater over de tuin te sproeien, zeker in droge periodes. Er is sproeischaamte. Je ziet ook dat onze gebruikers ondanks hun buffer juist zuiniger met water omgaan, het creëert bewustzijn.”

Een lage water-voetafdruk vinden de meeste klanten belangrijker dan kostenbesparing. In een land waar drinkwater spotgoedkoop is, heb je de investering van zo’n 3000 euro sowieso niet heel snel terugverdiend. “Je hebt de investering er in zo’n vijftien tot twintig jaar uit. Dat verschilt per regio, want de tarieven voor drinkwater verschillen en sommige gemeenten en waterschappen geven subsidie voor regenwateropvang. En daarnaast bespaar je op wasmiddel omdat je daarvan minder nodig hebt.”

Naast de was, wc en tuin ziet Fransen nog meer mogelijkheden voor het hergebruik van regenwater. “Ik ben zelfs met een brouwerij in gesprek over de mogelijkheid van bier, gebrouwen van regenwater.”

Lees ook:

Ondanks de droogte hebben deze Brabantse boeren frisse percelen. Het geheim? Bavaria

De percelen van boeren rondom de Bavariabrouwerij in het Brabantse Lieshout lagen er de afgelopen zomers fris bij, dankzij gezuiverd restwater van de brouwerij. Ook op andere plekken wordt geëxperimenteerd met restwater afkomstig van waterzuiveringsinstallaties en de industrie als aanvulling op het grondwater.

Zuinig op het zoete water

Door de verandering van het klimaat wordt verzilting een groter probleem voor Nederland. Nieuwe technieken zoals de opslag van regenwater onder de grond en zilte landbouw moeten uitkomst bieden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden