Klimaatakkoord

Provincies willen meer regie bij gasloze plannen

Een warmtepomp kan een alternatief zijn voor e cv-ketel op gas.Beeld ANP

Het aardgasvrij maken van woonwijken dreigt spaak te lopen. Daarom willen de provincies meer regie.

Provincies vragen meer bevoegdheden om te zorgen dat er voldoende woningen van het gas af gaan. De overstap naar schone warmtebronnen is zo belangrijk dat de overheid dit niet aan de grillen van het bedrijfsleven kan overlaten, zeggen bestuurders van de koepel van provincies, het Ipo. De provincies onderschrijven het Nederlandse Klimaatakkoord vandaag, maar niet zonder deze waarschuwing.

“Wij vragen meer regie”, zegt gedeputeerde Edward Stigter (GroenLinks) van Noord-Holland, die bij het Ipo namens alle provincies over het klimaat gaat. De overstap van cv-gasketels naar alternatieven, zoals warmtepompen of warmtenetten, is nu hoofdzakelijk een private markt. De provincies willen, soms samen met gemeenten, ook zelf actief worden in duurzame warmteprojecten. Dat moet waarborgen dat er genoeg schone energiebronnen bij komen, om gasloze wijken energie te bieden.

Opgave van jewelste

Het sluiten van de gaskraan is een opgave van jewelste, benadrukt het Ipo. “Dat kunnen we niet geheel aan de markt overlaten”, zegt Stigter. “We kunnen niet hebben dat een commercieel warmtebedrijf een woonwijk geen duurzame warmte wil leveren omdat het onvoldoende rendabel is. Zoiets is funest voor draagvlak.” De provincies lobbyen bij het Rijk voor wetgeving waardoor ze kunnen ingrijpen. “Er is haast bij”, zegt Stigter. In 2030 moeten 1,5 miljoen huizen van het gas af zijn, staat in het Klimaatakkoord.

“We moeten als provincie kunnen interveniëren”, zegt ook Ipo-­bestuurder Jop Fackeldey (PvdA), gedeputeerde in Flevoland. Het aardgasvrij maken van Nederland is slechts een van de vele afspraken uit het klimaatakkoord, zoals schone mobiliteit, industrie en voedselproductie. Maar volgens Fackeldey is gasloos wonen een cruciale paragraaf . “Bij het weghalen van gas, voor verwarming en kooktoestel, kom je achter de voordeur bij mensen. Als we dat als overheid niet goed regelen, is dat funest voor het draagvlak van alle klimaatmaatregelen.” Vandaar ook dat de provincies erop willen toezien dat bewoners er financieel niet op achteruit gaan in een gasloos huis, zoals ook het Klimaatakkoord beoogt. Dat kan door te garanderen dat de maandelijkse kosten voor duurzame warmte niet hoger uitvallen dan bij aardgas.

Stroomkabels

De mitsen en maren van provincies bij de gasvrije ambities volgen kort op een soortgelijke waarschuwing van de gemeenten. VNG-voorzitter Jan van Zanen, tevens burgemeester van Utrecht, sprak in Trouw van ‘een gigantische opgave’. Niet alle regels en wetten zijn klaar om de wijken gasloos te maken, aldus de VNG. De provincies willen samen met de gemeenten optrekken. “Dat is hard nodig”, zegt Fackeldey van het Ipo. “Want warmtebronnen in diepe aardlagen houden zich niet aan de gemeentegrenzen.” Ook afspraken over stroomnetkabels in de grond, die groene stroom van wind- en zonneparken naar wijken moet leiden, moeten volgens het Ipo regionaal worden gemaakt. Alleen met voldoende stroomkabels kunnen woonwijken overstappen op elektrische warmtepompen en zonnepanelen.

Nu al blijken stroomkabels op diverse plekken in Nederland te dun te zijn, signaleren Ipo en netbeheerders. De provincies dringen aan op afspraken met de energiesector, voor het leggen van zwaardere kabels. Een alternatief kan zijn om wind- en zonnestroom in een elektrolysefabriek om te zetten in gas: waterstof. Ook dat biedt potentie om huizen aardgasvrij te maken”, zegt Stigter.

Lees ook:

Gemeenten zijn nog niet klaar om hun eigen klimaatplan op poten te zetten

Binnen twee jaar moeten gemeenten, per wijk, bekendmaken hoe huizen gasloos kunnen worden. Zelf zien ze nog veel onzekerheden bij deze opdracht uit het Klimaatakkoord. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden