Wolkencamera

Pleidooi: wolkencamera’s kunnen piek en dip in stroomvoorziening voorkomen

Hoogleraar zonne-energie Wilfried van Sark. Beeld Ed van Rijswijk

Zonne-energie groeit snel, zegt de nieuwe hoogleraar Wilfried van Sark. Zó snel, dat slimme wolkencamera’s nodig zijn om ervoor te zorgen dat de stoppen straks niet doorslaan.

Elke minuut krijgt Nederland er zes zonnepanelen bij. Het stroomnetwerk piept en kraakt ervan. En dan moet de uitvoering van het Klimaatakkoord nog beginnen. Daarom houdt Wilfried van Sark vandaag een opvallend pleidooi, bij zijn benoeming tot hoogleraar aan de Universiteit Utrecht: “Gebruik all-sky-imagers.” Wolkencamera’s, zoals we ze noemen. Dat schreeuwt om uitleg, snapt Van Sark, halflang haar en een oorring.

“Naarmate het aantal panelen stijgt, zal de energievoorziening steeds meer op zonnestralen leunen.” Alle stroomkabels vullen zich met zonnestroom, die naar stopcontacten van huizen en bedrijven gaat. “Wolken, zeker de fameuze snelle schapenwolkjes, kunnen die grootschalige zonne-energie verstoren.” Plotselinge schaduw kan, in een vingerknip, de energieproductie laten instorten. Dat geeft een dip in het stroomnetwerk. Of, als wolken plots wegtrekken, een enorme stroompiek. Allebei met risico op een black-out als gevolg.

Beeld Louman & Friso

Digitaal rondbazuinen welke wolken de boel komen verstoren

Een landelijk netwerk van zeker honderden wolkencamera’s is dé oplossing, zegt Van Sark. Die kunnen dwarrelende wolken volgen. Dankzij kunstmatige intelligentie kunnen ze digitaal gaan rondbazuinen welke wolken de boel komen verstoren. Daar kan de energiesector op inspelen, door een aardgascentrale verder aan te zwengelen, die de dreigende stroomdip opvangt. Dan klappen de stoppen er niet uit. 

“Nog mooier is: batterijen met groene stroom in de woonwijken klaarzetten”, zegt Van Sark. Daarmee hoeven fossiele energiecentrales niet bij te springen, op het moment dat ‘chaotische wolken’ de zonnepanelen beïnvloeden.

Wolkencamera’s bestaan al, toont hij op zijn laptop. Het lijken groot uitgevallen ANWB-paddestoelen. Vergis je niet, zegt Van Sark, dit is toptechniek die essentieel wordt voor de klimaatdoelen. “We zullen ze hard nodig hebben.” Wolkencamera’s op de grond kunnen, in continue verbinding, met elkaar praten en het stroomnet inseinen over zonne-energie.

Een netwerk van 25 wolkencamera's in Utrecht

Nee, dat is geen dagdromerij van de hoogleraar. Nu al is Van Sark in Utrecht bezig met wolkencamera’s met slimme algoritmes. “Ze meten fijnmazig.” De sensoren voor Buienrader stellen daar geen fluit bij voor. Op korte termijn wil de hoogleraar, samen met experts van Wageningen Universiteit en het KNMI, een netwerkje van 25 wolkencamera’s in de stad Utrecht neerzetten. Het project is uitzonderlijk. Alleen in San Diego (VS) en het Duitse Oldenburg ontwikkelen wetenschappers ook wolkencamera’s voor zonnecellen. Van Sark wil samenwerken binnen de internationale werkgroep Ruisdael Observatory, genoemd naar de landschapsschilder Van Ruysdael, beroemd om woeste wolkenpartijen.

Er zijn snel honderdduizenden euro’s nodig voor plaatsing van wolkencamera’s, zegt Van Sark. Dat is het waard, is zijn overtuiging. Want als Nederland, zoals het Klimaatakkoord beoogt, straks vol ligt met zonnecellen en het gaat mis, kost het zéker veel geld, zegt hij. Denk aan een black-out, als de hemel op een bewolkte dag opentrekt, en zonnestroom de stroomkabels overbelasten. “De energiesector kan er ook voor kiezen om zonne-energie slechts deels toe te laten op het stroomnet, dat is ook geldverspilling.”

Wolkencamera’s zijn wereldwijd nodig, zegt Van Sark. De kosten van zonnepanelen dalen, de groei dendert voort. De wereld telt nu twee miljard zonnepanelen. Voor het idee: leg die allemaal op een rij, en ze bestrijken een afstand van vier keer naar de maan en terug.

Lees ook:

Te veel zonnepanelen voor het net? Minder zonnepanelen is niet de oplossing

Nederland worstelt met elektriciteitsnetten die de toevloed aan stroom van zonnepanelen niet aankunnen. Dus minder panelen neerzetten? Nee, dat zou heel dom zijn, betoogt Vincent Dekker.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden