Pleidooi voor verbod op voedselgewas als ‘groene’ brandstof

Teelt van oliepalmbomen op Sumatra. Foto Kemal Jufri/Milieudefensie Beeld kemal jufri

Stop met biobrandstof uit voedsel, zeggen milieu-wetenschappers. De teelt schaadt de natuur terwijl de CO2-uitstoot juist stijgt.

Het is een ‘achterhaald idee’ dat het milieu baat heeft bij biobrandstof, gemaakt van voedselgewassen, in de tank van voertuigen. Het leidt niet tot minder, maar juist tot meer broeikasgassen, stellen 174 Nederlandse milieu- en klimaatwetenschappers. Productie van de alternatieve brandstof, zeggen ze, put land uit. Door uitdroging komt CO2, normaal opgenomen in de bodem, in hoge concentraties vrij.

In een open brief roepen de academici het kabinet vandaag op om met andere EU-landen te stoppen met deze biobrandstof, wegens het schadelijke effect op ‘klimaat, mens, milieu en natuur’. Brandstofplantages, met teelt van één type plant of boom, verdringen natuurlijke bossen en biodiversiteit. Penvoerder Michiel Köhne, verbonden aan de Wageningen Universiteit (WUR), noemt het ‘desastreus’.

Strategisch moment

De brief (onderstaand en ook te vinden op trouw.nl) komt op een strategisch moment. Staatssecretaris Van Veldhoven (D66, milieu) voert maandag een Kamerdebat over biobrandstoffengebruik tot 2020. In Brussel gaat minister Wiebes (VVD, klimaat) in december praten over biobrandstof tussen 2021 en 2030. De vraag: welke soorten staat Europa toe en hoeveel? Tot 2021 zegt Europa: 10 procent ‘bio’ bijmengen moet, waarvan 7 procent uit voedselgewassen mag komen.

Transportbrandstof uit planten en (afval)vetten geldt in Europa al ruim vijftien jaar als duurzaam beleid. Het idee: er hoeft minder fossiele brandstof in de tanks van auto’s, schepen of vliegtuigen. Dat spaart het milieu. Omstreden zijn biobrandstoffen wel altijd geweest. Critici waarschuwen dat de energieteelt landbouwgrond inneemt, ten koste van voedselproductie voor mensen en dieren. Allerlei gewassen zijn bruikbaar voor biobrandstof. Vooral het gebruik van vetten uit oliepalmbomen (‘palmolie’) en soja is omstreden. Plantages hiervoor, in Zuid-Amerika en Indonesië, zouden oerwoud opslokken en gepaard gaan met landroof en corruptie.

Binnen de internationale organisatie ‘Roundtable on sustainable palm oil’ willen bedrijven en ngo’s duurzaamheid waarborgen. Europa hanteert ook allerlei eisen, landen met plantages hebben soms aanvullende certificering. “Op papier zou je denken: goed geregeld”, zegt Köhne. In praktijk, blijkt volgens de wetenschappers, is er geen controle en handhaving op de regels. Natuurorganisatie Milieudefensie ziet dat ook zo. “De regels lijken vaak goed, maar ondertussen is er een kaalslag in de natuur gaande”, zegt campagneleider Rolf Schippers. Hij biedt maandag een petitie met ruim 27.000 handtekeningen aan, ook tegen voedselgewassen voor brandstofproductie.

'Uitgefaseerd'

Alleen stoppen met palmolie en soja voor biobrandstof heeft volgens Köhne weinig zin. “Je verplaatst het probleem.” Voedselgewassen voor brandstof blijven dan milieuschade opleveren, zegt hij, omdat de vraag naar olie uit planten onverminderd hoog blijft. Palmolie wordt wel ‘uitgefaseerd’, verwacht Europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks). Hij leidt het overleg over biobrandstoffen in de milieucommissie van het parlement. Maar een kans dat Europese landen gaan afspreken dat ze álle voedselgewassen afschrijven als biobrandstof is ziet Eickhout niet. “Het vervoer moet schoner, biobrandstoffen zullen voorlopig bij het beleid horen.”

Al was het maar, zegt de Europarlementariër, omdat Frankrijk en Oost-Europese landen zelf gewassen verbouwen voor biobrandstof. Granen of lijnzaad bijvoorbeeld, die uitgeknepen in autotanks verdwijnen. “De wens om dit zo te houden is groot, vanuit de sterke landbouwlobby.” Ook de auto-industrie, die biobrandstoffen kan gebruiken om voorlopig door te gaan met reguliere brandstofmotors, oefent volgens Eickhout druk uit. Ondertussen blijft politiek en wetenschap deels hopen op toekomstige verbeteringen, waarmee biobrandstof echt duurzaam wordt.

Lees uit de Verdieping: Olie uit planten in je tank, is dat wel oké?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden