Groene Claim VVV Cadeaukaart

Plastic of papieren cadeaukaart: wat is duurzamer?

VVV cadeaukaart Beeld VVV

Het ideale kerstcadeau voor wie de ontvanger niet goed kent en geen geld wil geven, blijft een cadeaubon. Menig werkgever en niet al te nauw verwante schoonfamilie neemt zijn toevlucht tot de VVV Cadeaukaart. De drie varianten kunnen op zoveel plekken worden ingeleverd dat de begunstigde altijd wel iets van zijn gading vindt.

Aangezien alles en iedereen tegenwoordig langs de duurzaamheidslat wordt gelegd, ontkomt ook VVV Cadeaukaart daar niet aan. Sinds mei dit jaar zijn de cadeaukaarten weer van papier, in tegenstelling tot de eerdere varianten van plastic. Het gaat om FSC-gecertificeerd paperboard, een extra stevige papiersoort.

Kwetsbaar

“Eerdere kartonsoorten waren niet stevig genoeg om de plastic kaarten van pvc te vervangen”, zegt marketingmanager van VVV Cadeaukaarten Raymond Smits van Waesberghe. “Papieren kaartjes met een magneetstrip worden onder andere veel gebruikt in parkeergarages, maar de gebruikseisen van een cadeaukaart zijn anders. Magneetstrips zijn kwetsbaar, zodat de kaart niet te buigzaam mag zijn.”

Bij de productie van zes miljoen kaarten bespaart de overstap van plastic naar paperboard jaarlijks meer dan 122.000 kilo CO2-uitstoot, claimt VVV Cadeaukaart. De kartonnen kaart zou 0,66 gram CO2 uitstoten per kaart, in tegenstelling tot de 21 gram van een kaart van pvc. Deze getallen dateren uit 2014 en zijn gebaseerd op schattingen voor de VS van een papierbedrijf. Smits van Waesberghe is niet op de hoogte van recentere cijfers.

Levenscyclusanalyses

Anne Kluivers, woordvoerder van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal, kan de besparingsclaim niet bevestigen. “Amerikaanse cijfers zijn niet rechtstreeks over te nemen voor Nederland, omdat de infrastructuur voor afval anders is. In de VS wordt veel meer gestort en minder gerecycled.”

Maarten Bakker, onderzoeker resources en recycling aan de TU Delft, benadrukt dat levenscyclusanalyses, berekeningen om de milieu-impact van een product of dienst vast te stellen, erg afhangen van de de situatie. “Alle aspecten van productie en transport moeten worden meegewogen en de waarde daarvan kan sterk verschillen. Uitkomsten voor de ene situatie kunnen niet zomaar ergens anders voor worden gebruikt.”

Roland ten Klooster, hoogleraar verpakkingsontwerp en management aan de Universiteit Twente, maakt gehakt van de besparingsclaim. “Als de cadeaukaarten in China worden gemaakt met energie die is opgewekt met steenkool heb je een heel andere CO2-uitstoot dan als ze in Frankrijk worden gemaakt, waar veel kernenergie wordt gebruikt. Uit een recent verschenen proefschrift blijkt dat het onmogelijk is om de milieubelasting van een wegwerpproduct te berekenen, als de oorsprong en verwerking van het materiaal niet bekend zijn.”

Coating

Dat geldt ook voor de samenstelling van het product, vervolgt hij. “Papier wordt gemaakt van cellulosevezels, maar kan niet zonder hulpstoffen en een coating. Een coating maakt het oppervlak gladder en beter te bedrukken. Hij kan wel uit twintig verschillende stoffen bestaan, meestal latex met toevoegingen en vulstoffen. De precieze receptuur is bedrijfsgeheim en kan niet altijd worden meegenomen in een milieuvergelijking.”

Toch denkt Bakker, met enige mitsen en maren, dat papier voor cadeaukaarten te prefereren is boven plastic. “De productie van pvc kost per kilo veel meer energie dan die van papier. Voor papierproductie is wel veel meer water nodig. Wat betreft zwerfafval lijkt papier ook beter. Daar staat tegenover dat de magneetstrip beide varianten van de kaart slecht recyclebaar maakt. Als de kartonnen kaart lijm, een coating of waterbestendig bindmiddel bevat, kan hij niet bij het oud papier.”

Uitstoot van dioxine

Kluivers denkt ook dat een kartonnen kaart, mits die recyclebaar is, een milieuvoordeel kan hebben ten opzichte van een kaart van pvc die niet recyclebaar is. “Pvc heeft een slechte naam en mag niet meer in verpakkingen worden gebruikt. Bij verbranding van pvc met chloor kan het kankerverwekkende dioxine vrijkomen. Afvalverbrandingsinstallaties zijn inmiddels verplicht om de rookgassen te reinigen, waardoor het risico op uitstoot van dioxine is verminderd.”

Als kaarten van pvc apart zouden worden ingeleverd, zouden ze samen met ander pvc verwerkt kunnen worden. Dat ziet Kluivers niet snel gebeuren. “Dan zou je een cadeaukaart naar de milieustraat moeten brengen en in de aparte container voor pvc weggooien.”

Magneetstrip

De magneetstrip in de cadeaukaart is inderdaad niet recyclebaar, zegt Smits van Waesberghe. VVV Cadeaukaart gaat volgend jaar onderzoeken of een kaart zonder magneetstrip mogelijk is. Het FSC-karton van de huidige kaarten is overigens nog steeds afkomstig van ‘nieuwe’ bomen. “Er is een variant van 70 procent gerecycled papier en 30 procent nieuw papier, alleen is dat niet wit genoeg.”

Ten Klooster verwacht dat het karton voor de kaart uit verschillende lagen bestaat. “Voor een cadeaukaart zullen de toplagen van beide kanten van witte vezels zijn. Het verschil tussen gebleekt en ongebleekt karton scheelt ongeveer 20 procent in CO2-uitstoot. Het kan dus veel besparen, als alle producten die niet functioneel wit hoeven zijn, zoals servetten, koffiefilters of -bekers, niet meer van gebleekte vezels worden gemaakt.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden