Klimaatambities

Planbureau voor de Leefomgeving: helft van klimaatplannen nog te vaag

In de Brabantse gemeente Steenbergen bestaan plannen om langs de snelweg A4 een zonnepark te bouwen met de naam Prinslandsezon. Afhankelijk van het ontwerp kan het 118.000 panelen groot worden. Beeld Statkraft
In de Brabantse gemeente Steenbergen bestaan plannen om langs de snelweg A4 een zonnepark te bouwen met de naam Prinslandsezon. Afhankelijk van het ontwerp kan het 118.000 panelen groot worden.Beeld Statkraft

Lokale overheden komen op stoom met hun klimaatambities, aldus het Planbureau voor de Leefomgeving. Wel moeten ze snel knopen gaan doorhakken over exacte locaties voor zonne- en windparken, anders liggen de stroomkabels straks niet op tijd in de grond.

Gemeenten, provincies en waterschappen lopen zich warm om de groene energiedoelen in 2030 te gaan halen. Samen zijn ze, zo blijkt uit dertig Regionale Energiestrategieën (RES’en), van plan om voldoende windturbines en zonneparken te plaatsen, zodat uitvoering van het landelijk Klimaatakkoord haalbaar is. Grote onzekerheden zijn er nog wel, zegt onderzoeker Jan Matthijsen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Pakweg de helft van de boogde projecten voor zonne- en windenergie zijn concreet, de andere helft is nog nattevingerwerk. Afwachten is hoeveel projecten daadwerkelijk doorgaan, stelt het PBL maandag in een inventarisatie van alle RES’en die op papier staan. Dat regio’s hun klimaatdoelen werkelijk halen, blijft hierdoor nog onzeker.

Deze vaagheid is een smet op de ‘enorme bereidheid in heel Nederland’ om duurzame energie te gaan produceren met windmolens en zonneparken, aldus het PBL. Want turbines en panelen beloven zonder een knoop door te hakken over de exacte locatie, blijft niet zonder gevolgen. “Energienetbeheerders weten niet hoe en waar er projecten komen”, zegt Matthijsen. “Zij maken zich zorgen, terecht.” Zolang de energienetbedrijven, die verantwoordelijk zijn voor stroomkabels in de grond, niet weten waar de duurzame energieproductie gaat plaatsvinden, kunnen ze de benodigde elektriciteitskabels en transformatorhuisjes niet aanleggen. Matthijsen: “Nieuwe bekabeling is vaak wel nodig, zowel in het land als in de wijken.”

Pieken opvangen

Het plaatsen van dikkere stroomkabels is urgent, zeker nu volgens het PBL blijkt dat de regionale energieplannen zwaar inzetten op zonneparken. Ondanks discussie over verstoring van het landschap, gaat in de RES’en de voorkeur vaak uit naar zonneparken, omdat ze minder omstreden zijn bij bewoners. De stroomproductie van zonneparken schommelt echter sterker dan die van windmolens. Zowel door de dag als door het jaar heen genereert een groot zonneveld soms een ‘piek’ aan zonnestroom. Dit vergt een solide stroomnetwerk, dat uitschieters in de productie van stroom kan opvangen. Nu al moeten provincies – in Noord-Nederland, maar ook in Brabant en Limburg – zonneparkbouwers soms nee verkopen, omdat de kabels niet zijn toegerust op zonnepieken.

Netbeheerders willen de bekabeling op orde brengen, zei Daan Schut van Alliander vorige week tijdens een hoorzitting over de RES’en in de Tweede Kamer. “Dan moeten wij wel weten waar we aan toe zijn. Veel plannen zijn best abstract”, zei Schut. De kabelbedrijven kunnen de schop hierdoor nog niet in de grond zetten. Schut vergelijkt het aanleggen  van stroomlijnen in de bodem met het bouwen van nieuwe autowegen: duur en tijdrovend. Het totale stroomnet verzwaren is een onbegonnen zaak, aldus Schut. “Dan zouden wij overal een tienbaans snelweg aanleggen, om klaar te zijn voor elke piek.” Bovendien kampen de energienetbedrijven, net als de hele technologische sector, met een tekort aan vaklui. Dat bemoeilijkt het uitvoeren van hun taak in de energietransitie, waarschuwt Schut.

Van tekentafel naar praktijk

PBL-onderzoeker Matthijsen ziet naast kabeltekorten meer knelpunten in de uitvoering van de regionale energiestrategieën. Financiering en regelgeving kunnen knellen, net als maatschappelijk draagvlak. Matthijsen ziet in de problemen ook een hoopvol teken, omdat plannen zich verplaatsen van tekentafel naar praktijk. “Soms reageren mensen heel positief en soms schrikken ze enorm. Dat is ook logisch, bij zulke grote veranderingen.”

Lees ook:

De regio worstelt met de uitvoering van klimaatambities. ‘We liggen er wakker van’

Of de landelijke klimaatdoelen slagen, hangt af van lokale actie. Komen gemeenten, bewoners en bedrijven er samen uit? De energietransitie piept en kraakt.

Hagelslagbeleid rond windmolens en zonneweides sloopt het landschap

Bij de plaatsing van windturbines en zonneweides ontbreekt coördinatie. Daardoor verrommelt het landschap, vreest Friso de Zeeuw, adviseur gebiedsontwikkeling en emeritus hoogleraar gebiedsontwikkeling aan de TU Delft. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden