Groene ClaimBulk in potten

Pieter Pot bezorgt boodschappen in herbruikbaar glas en gaat als een speer. Maar wat is de milieuwinst?

Jouri Schoemaker van Pieter Pot brengt de eerste zending potten zelf bij de klant. 'Als alternatief voor het doorknippen van een lintje.'Beeld Inge van Mill

Bij Pieter Pot krijg je levensmiddelen in herbruikbaar glas thuisbezorgd. Hoe duurzaam is dat?

Pieter Post, Pieter Post, met zijn kat, verdient de kost. Generaties zijn opgegroeid met de zachtaardige poppenpostbode die in zijn rode bus pakjes bezorgt. De nieuwerwetse variant bestaat echt. Hij heet Pieter Pot en zag vorig jaar het levenslicht in Rotterdam.

Oprichters Jouri Schoemaker en Martijn Bijmolt wilden niet meteen naar de vuilnisbak lopen als ze boodschappen hadden gedaan. Tegelijkertijd zagen ze dat alle verpakkingsvrije winkels die de afgelopen jaren hun deuren openen weer moesten sluiten. Blijkbaar is rondsjouwen met papieren zakjes en lege weckpotten alleen iets voor eco warriors, concludeerde Schoemaker, waar hij zichzelf niet toe rekent. Hij is meer van de school van ecovenience, groen moet vooral makkelijk zijn.

Bij Pieter Pot bestel je online pasta, rijst, couscous of ontbijtgranen, die worden geleverd in herbruikbare glazen potten met 1,50 euro statiegeld. Als ze leeg zijn, worden ze opgehaald en krijg je het statiegeld teruggestort. PostNL haalt en brengt de potpakketten in het hele land. Alleen de eerste bestelling in een voor Pieter Pot nieuwe stad wordt per bakfiets afgeleverd. Schoemaker: “Die bezorg ik persoonlijk, als alternatief voor het doorknippen van een lintje”. 

Beeld Inge van Mill

Het bedrijf bestaat pas zo’n negen maanden en gaat als een speer. Er staan 16.000 mensen op de wachtlijst. Schoemaker is er beduusd van: “Ik had gehoopt dat het aan zou slaan, maar ik had niet verwacht dat het zo snel zou gaan”.

De potten worden gevuld in een sociale werkplaats, waar medewerkers per bestelling afwegen hoeveel er nodig is. Dat is behoorlijk arbeidsintensief, zegt Schoemaker. “Er werken zo’n twintig mensen per week, dat is veel te weinig. We zijn in gesprek met investeerders om op korte termijn uit te kunnen breiden.”

En dan de hamvraag

De hamvraag is of het milieuvoordeel van verpakkingsvrij opweegt tegen die van online bestellen, bezorgen en retour halen. Absoluut, zegt Schoemaker. “Als je op een afgelegen plek woont en de boodschappen bezorgd krijgt in een niet-elektrisch busje, levert dat minder CO2-uitstoot op dan als je ze zelf in de lokale supermarkt zou kopen. Dat geldt zelfs als de boodschappen verpakt zouden zijn in gerecycled materiaal.”

Dat komt omdat de productie van (gerecycled) verpakkingsmateriaal relatief veel energie kost. “Door verpakkingsvrij te bezorgen, besparen we veel afval. Bovendien doen veel mensen in landelijke gebieden, of grote gezinnen, hun boodschappen meestal met de auto. Een bezorgdienst is veel efficiënter omdat er meerdere pakketten in een busje gaan.”

De levensduur van de glazen potten is in de berekening op veertig keer gezet. Dat betekent dat ze veertig keer kunnen worden hergebruikt voordat ze stuk gaan. De retourstroom, dus het ophalen van de lege potten en ze terugbrengen naar het distributiecentrum, is niet meegewogen als extra milieubelasting, omdat de busjes toch rijden.

Bert van Wee, hoogleraar transportbeleid aan de TU Delft, vindt de claim van Pieter Pot nogal onwaarschijnlijk. “Stel dat je 20 kilometer moet rijden voor één adres met een bestelwagen die 1 op 10 rijdt, dan kost dat twee liter brandstof. Ik vermoed dat je daar redelijk wat karton voor kunt produceren.”

Twintig kilometer rijden voor één adres? Gebeurt bijna nooit

Schoemaker: “We werken samen met PostNL, volgens de Dow Jones Duurzaamheidsindex een van duurzaamste logistieke bedrijven ter wereld. Die rijdt op efficiënte routes voor meerdere adressen en leveranciers, dus nooit of bijna nooit 20 kilometer voor één adres.”

Beeld Inge van Mill

Onderzoekers van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal bekeken het rapport dat Pieter Pot toestuurde om de claim te onderbouwen. De studie is zorgvuldig gedaan, zegt Marlon Mintjes. “De aannames en grenzen zijn duidelijk. Er wordt bij de vergelijking tussen plastic en glas zeker niet in het voordeel van glas gerekend. Bij de vergelijking tussen glas en karton zijn cijfers gebruikt die niet representatief zijn voor de Nederlandse situatie.”

Los van een aantal inconsistenties en onduidelijkheden bij de verwerking van plastic, komt de glazen pot er gunstig uit. “Als de cijfers kloppen, zijn hervulbare glazen potten 9,1 keer klimaatvriendelijker dan een plastic pot, bijvoorbeeld voor pindakaas. Dat geldt niet voor lichte folieverpakkingen, zoals voor koekjes. In dat geval is een glazen pot slechts 1,1 keer klimaatvriendelijker.”

Grootverpakkingen zijn niet altijd milieuvriendelijker

Aan de berekening van het transport zitten wel wat haken en ogen, zegt Mintjes. “De aanname is dat boodschappen naar de klant worden vervoerd in een volgeladen vrachtwagen van 25 ton. In werkelijkheid worden daar bestelbusjes voor gebruikt die bijna dertig keer meer CO2 per tonkilometer uitstoten.”

De vergelijking tussen de klimaatimpact van boodschappen laten bezorgen en zelf doen is van veel variabelen afhankelijk, zegt ze. “Pakketbezorging in de stad is milieuvriendelijker als de bezorger een schoon en zuinig vervoermiddel gebruikt, een optimale route kan afleggen en het pakket direct kan afleveren.”

En grootverpakkingen zijn niet altijd milieuvriendelijker dan kleine verpakkingen, zegt Mintjes. “Bij grootverpakkingen is minder verpakkingsmateriaal nodig. Kleine verpakkingen zijn milieukundig voordelig als ze voedselverspilling of bederf tegengaan.”

Schoemaker: “We zijn een circulaire verpakking aan het ontwikkelen die lichter is dan glas en een vergelijkbare herbruikbaarheid heeft. Deze verpakking wordt slim; ze registreert wat erin zit en wat de houdbaarheidsdatum is. Zo kun je verspilling tegengaan.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden