ReportageWesterbroek

Pakketjes zonder loze lucht dankzij een slimme inpakmachine

Drukkerij Reclameland in Westerbroek werkt sinds kort met een efficiënte inpakmachine. Dat scheelt gebruik van plastic vulkussens en vrachtwagens rijden geen loze lucht rond. Beeld Reyer Boxem
Drukkerij Reclameland in Westerbroek werkt sinds kort met een efficiënte inpakmachine. Dat scheelt gebruik van plastic vulkussens en vrachtwagens rijden geen loze lucht rond.Beeld Reyer Boxem

Zeker nu winkelen alleen op afspraak kan, beleven pakketbezorgers drukke tijden. Hun milieu-impact kan omlaag, door overbodige lucht in dozen te mijden. In het Groningse Westerbroek hebben ze een slimme inpakmachine die daaraan bijdraagt.

Frank Straver

Bestel op internet een schroevendraaier en de postbode levert hem aan de deur af in een pakket waar ook een stofzuiger in had gepast. Dat is een karikatuur, maar feit is dat gemiddeld de helft van de postpakketten bestaat uit lucht, volgens de koepel van webwinkels, thuiswinkel.org. Met alle negatieve gevolgen voor milieu en klimaat van dien. Als gevolg van overbodige lucht in de kartonnen dozen zit een vrachtwagen sneller vol. Het transport, van fabriek naar de e-shopper, gaat zo gepaard met onnodig veel CO2-uitstoot.

Arnoud Schreutelkamp staat te knikken. “In bezorgland is er een discussie gaande over de vraag: hoe dringen we loze lucht terug?” De manager van het technologiebedrijf Kern, als Zwitsers concern actief in Nederland, staat in de hal van een grote drukkerij in het Groningse Westerbroek. Hij wil trots laten zien hoe met de technologie van Kern een oplossing voorhanden is. De drukkerij kocht voor 1 miljoen euro een machine die artikelen inpakt in een doos op maat.

Het felgele apparaat glimt nog aan alle kanten. Begin dit jaar nam het bedrijf van de drukkerij, Reclameland, hem in gebruik. Ze drukken hier folders, boekjes, flyers voor tienduizenden kanten, van de bakker op de hoek tot multinationals. Lopende banden staan klaar om ingepakte pakjes bij elkaar te parkeren zodat de transportdienst ze kan inladen voor transport. Voor de komst van de inpakmachine werd al dat drukwerk met de hand in bezorgdozen gestopt. De overtollige ruimte werd volgepropt met plastic kussentjes. Jaarlijks was er 129.000 strekkende meter aan opvulplastic nodig.

Plastic vulkussens en loze lappen karton

“Dat is verleden tijd”, zegt Wouter Haan, directeur van de drukkerij. Zijn ogen glinsteren boven zijn mondkapje, waar het logo van zijn bedrijf op prijkt. “Nu de ervaringen met deze inpakmachine gunstig blijken, willen we helemaal overstappen op luchtdicht verpakken.” Dat scheelt gebruik van plastic vulkussens en loze lappen karton.”

De inpakmachine werkt ook veel sneller dan handmatig inpakken, omdat hij in vier uur 1800 artikelen van een doos op maat kan voorzien. Dat scheelt het bedrijf zoveel materiaalkosten, dat het lonend is. “Medewerkers die inpakten, krijgen intern andere taken”, zegt Haan, dus de baten zitten niet in lagere loonkosten. De miljoen euro aan investering laat zich door tijdswinst en efficiëntie op termijn terugverdienen, zegt Haan. De inpakmachine verbruikt wel elektriciteit. Haan wijst omhoog. “Met 5700 zonnepanelen op het dak produceren we meestal onze eigen groene stroom.” Die zonne-energie kan de inpakmachine ­benutten, want aan het overvolle stroomnet kunnen de panelen hun stroom nauwelijks kwijt, zegt Haan.

De drukkerij streeft duurzaamheid na. Maar kun je al de 50 miljoen flyers en brochures die de fabriek in Westerbroek produceert, wel milieuvriendelijk noemen? Directeur Haan weet dat critici dit als papierverspilling en brievenbusvervuiling zien. “Maar drukwerk houd je toch.” Veel gaat digitaal, maar menukaarten, festivalgidsen, officiële akten, reclameboekjes zijn nog altijd gewenst op papier. Denk ook maar aan papieren kranten, houdt hij de Trouw-verslaggever voor. Door zuinig om te springen met materialen en inkt en maximaal te recyclen mikt Reclameland op een beperkte imapct. “We zijn spaarzaam met plastic stickers. Karton dat als snijverlies overblijft gebruiken we opnieuw.” Toch blijft er altijd een milieu-impact over, erkent Haan. “Het kan altijd beter.”

Een tweetal op op maat ingepakte doosjes, met uitsparingen om stoten en vallen op te vangen. Beeld Reyer Boxem
Een tweetal op op maat ingepakte doosjes, met uitsparingen om stoten en vallen op te vangen.Beeld Reyer Boxem

Haan wendt zijn blik tot de gele inpakmachine, want die vervult hem wél met trots. “Kijk mee”, zegt hij en hij loopt op zijn veiligheidsschoenen door de fabriekshal op het apparaat af. “Stap één: de 3D-scan.” Een lasercamera neemt de exacte maten van een artikel op. Ondertussen gaat een snijmachine automatisch aan het werk, zodat een doos op maat tot stand komt. Via een lopende band wordt het artikel keurig in de doos geschoven, sluitend tot op de rand. “Dat is eigenlijk de gouden vondst van de machine: de plaatsing met grote precisie maakt luchtdicht inpakken mogelijk.”

De klimaatwinst kan oplopen, berekende Walther Ploos, lector stadslogistiek aan de Hogeschool van Amsterdam. Volgens hem valt jaarlijks 10.000 ton CO2 (broeikasgas) te verminderen, wanneer alle pakjes in Nederland luchtdicht naar de klant gaan. Dat komt vooral door de lagere vervuiling van transport, legt hij telefonisch uit. “En dan heb ik het niet in de eerste plaats over vervuiling door busjes in de wijk, waarmee bezorgdiensten pakketten met relatief korte ritten aan de deur afleveren. Dat geeft ook vervuiling, maar het efficiënt inpakken van bestellingen scheelt vooral vervoersbewegingen van vrachtwagen die pakjes allereerst van een fabriek naar sorteercentra brengen.”

Die vrachtwagens leggen, heen en weer, volgens de berekeningen van Ploos gemiddeld 150 kilometer af. Door luchtdicht in te pakken passen er meer dozen in één laadruimte. Dat kan het aantal vrachtwagenritten met 20 tot 50 procent verlagen, berekende Ploos. Zo komt hij tot dat besparingspotentieel van 10.000 ton CO2, ongeveer de jaarlijkse CO2-uitstoot van 670 huishoudens.” Dat is het gevolg van minder benzine- of dieselgebruik door de vrachtwagens. Dat scheelt de transportbedrijven jaarlijks miljoenen euro’s aan brandstofkosten. “De financiële baten van luchtdicht inpakken strijken zo voor een belangrijk deel neer bij de transportsector.” Dat maakt het voor inpakfabrieken minder aantrekkelijk te investeren.

Toch is de interesse voor de Zwitserse machine van Kern groot, zegt manager Schreutelkamp. Afhankelijk van de specificaties kost zo’n inpakmachine tot 1,5 miljoen euro. “Bedrijven bekijken duurzaamheid vaker over de hele keten”, geeft hij als verklaring. Bovendien worden klanten, mensen die thuis iets bestellen, ook blij als ze geen loze lading kartonafval en plastic aan huis geleverd krijgen. De branche van webwinkels raakt doordrongen van het feit dat spullen, vooral de kleinere artikelen, in opmerkelijk grote dozen bezorgd worden. In een gezamenlijk duurzaamheidsplan werd een eerste doelstelling vastgelegd: in 2022 gemiddeld 10 procent minder lucht in de pakketten.

Maximale formaten

Dat is nog een grote opgave. Over de lading aan pakketten die consumenten uit het buitenland halen, heeft de sector sowieso geen controle. Bij een pakket uit Duitsland of China is het maar afwachten of daar een enigszins passende doos omheen zit. In de binnenlandse inpak- en bezorgbranche is ook nog veel actie nodig. Europese wetgeving, die aanstuurt op maximale formaten van een doos voor een artikel met een bepaald gewicht, draagt daaraan volgens Schreutelkamp bij. Webreuzen, zoals Bol.com, maken daarvoor ook al gebruik van nieuwe inpakmachines. Die hebben geen 3D-scanner, ze meten wel de lengte en breedte. Daaromheen ‘slaat’ de machine een kartonnen verpakking. Directeur Haan van Reclameland: “Dat kan niet bij kwetsbare artikelen, zoals ons drukwerk”.

Er valt nog een wereld te winnen in duurzaam inpakken, zegt Haan, terwijl hij langs een berg van kartonnen pakketten loopt, schots en scheef opgestapeld. Het mooiste zou zijn, denkt de ondernemer, als de fabrikanten de productdoos van een magnetron, koptelefoon of koffiezetapparaat – noem maar op – direct al sterk genoeg maken om hem als bezorgdoos te gebruiken. “Laat daarop ruimte open voor een adreslabel, en een tweede doos is voor bezorging niet meer nodig.”

Lector Ploos ziet ook in de transportsector wel tal van opties om schoner te gaan werken. Elektrisch vervoer kan de CO2-uitstoot verlagen, net als andere innovatieve brandstoffen, of per fietskoerier. Ook de inzet van kleinere bezorgbusjes in de wijk kan winst opleveren, voor zowel portemonnee als het klimaat. Want de kortere ritten van een sorteercentrum naar de klant aan huis – ‘the last mile’ zoals Ploos dat noemt – zijn inefficiënt. Niet alleen de dozen zitten vaak vol met lucht, maar ook de bezorgbussen zelf. Hoe compacter de pakjes worden, hoe meer ruimte in de bezorgbussen overblijft. In Westerbroek merken ze dat al. Voorheen pasten er volgens de drukkerij ongeveer 384 pakketten in een vrachtwagen. Nu het bedrijf luchtdicht inpakt, gaan er 1248 pakjes in dezelfde truck.

Lees ook:

Hoe vervuilend is online shoppen (en wat kun je ertegen doen)?

Shopschaamte? Met grote verpakkingen, vervuilende bezorgbusjes en stapels retourzendingen is dat niet ongegrond. Maar als je drukbezet bent en toch dat verjaardagscadeau nodig hebt, kun je er soms niet onderuit. Wat te doen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden