Energietransitie

Oproep: Zorg dat warmtenet democratisch en duurzaam is, net als in Denemarken

Gasloos wonen kan dankzij een warmtenet. Bied de klant daarbij wel schóne warmte en keuzevrijheid, bepleiten consumentenorganisaties en bedrijven.

Bewoners dreigen er bekaaid vanaf te komen bij warmtenetten, die worden aangelegd om woonwijken gasloos maken. Daarvoor waarschuwt een coalitie van 35 bedrijven en organisaties in een manifest. Ze roepen de landelijke politiek op om bewoners regie te geven bij het gebruik van warmtenetten. Dat kan met moderne en creatieve wetgeving, bepleit de coalitie van Woonbond, Consumentenbond, Natuur & Milieu Federatie, energiebedrijven, lokale coöperaties en netbeheerders meedoen.

De 35 organisaties en bedrijven willen dat de politiek het mogelijk maakt dat bewoners deels hun eigen warmtenet gaan beheren. Dat is uitvoerbaar als bewoners zelf een coöperatie oprichten. In Denemarken, een koploper op het terrein van warmtenetten, blijkt dat coöperaties mensen die gasloos wonen zeggenschap geven over hun eigen warmtevoorziening. Een volledig energiebedrijf runnen hoeft niet, bewijzen de Denen. “Deze bewoners bepalen zelf hoe zij de warmteketen inrichten en met wie zij samenwerken”, aldus het Nederlandse collectief. Wetgeving die het kabinet nu schrijft, sluit creatieve oplossingen onnodig uit, zegt Stroomversnelling-voorzitter Leen van Dijke, een van de schrijvers van het manifest. Stroomversnelling werkt aan een industriële aanpak die het goedkoper moet maken om woningen gasvrij te maken.

Pleiten voor open warmtenetten

“Grijp de komst van warmtenetten aan om de gasloze toekomst niet top-down te maken, en wel duurzaam”, zegt Van Dijke. Want duurzaam is een warmtenet niet per definitie voor de aangesloten klant. “Warmtenetten zijn soms ouderwets”, zegt Van Dijke. “Eén leverancier transporteert door grote buizen warmte van hoge temperatuur naar huizen.” Afnemers hebben daarbij niets te zeggen. Ze ontvangen één soort warmte thuis, geproduceerd uit een mix van bronnen zoals vuilverbranders, zware industrie, biomassacentrales, gascentrales en betalen een opgelegde prijs. Overstappen naar een andere leverancier gaat niet, zoals dat bij gas en elektra wel kan.

Om daar verandering in te brengen, pleit het collectief voor zogenoemde open warmtenetten. Wie daarop thuis is aangesloten, kan ook gebruikmaken van energie uit duurzame bronnen van diverse energieleveranciers in plaats van één monopolist. Van Dijke: “Er is van alles mogelijk. Denk aan warmte uit het riool, de bodem, uit oppervlaktewater, van datacenters, of uit oude mijnen.” Het voordeel is volgens hem dat deze energiebronnen minder heet zijn. “Dat sluit mooi aan bij de lage energievraag van huizen die grondig geïsoleerd zijn, want ook dat is een doel in het Klimaatakkoord.”

Lees ook:

Met de hele wijk van het gas af: in Wageningen doen ze het gewoon

Waarom afwachten als je zelf kunt beginnen? In de Benedenbuurt in Wageningen maken bewoners samen een plan om aardgasvrij te worden. De energiecoöperatie ‘WoW’ gaat er helemaal voor. Trouw beloonde het initiatief in 2018 met het Lokaaltje, een aanmoedigingsprijs in het kader van de Duurzame 100. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden