Op het Franse Île aux Cochons zijn honderdduizenden koningspinguïns verdwenen

Voor de wetenschappers is de afname van de pinguïns een mysterie. Beeld AFP

De grootste kolonie koningspinguïns in de Indische Oceaan is zeer sterk afgenomen. De oorzaak is een mysterie.

Koningspinguïns zie je niet snel over het hoofd: een volwassen exemplaar meet algauw een meter. Maar waar zijn de 440.000 Aptenodytes patagonicus-paartjes gebleven?

Het Île aux Cochons (letterlijk: varkenseiland), een onherbergzaam en afgelegen Frans eiland in de zuidelijke Indische Oceaan, staat sinds de jaren zestig bekend om zijn grote kolonie koningspinguïns, jarenlang zelfs ’s werelds grootste. Er leven ook veel andere pinguïnsoorten en andere zeldzame vogelsoorten, zoals de reuzenalbatros. Alleen het even onherbergzame Zavodovski-eiland, in het zuidelijke deel van de Atlantische Oceaan, telt meer pinguïns.

Onderzoekers die in 1980 voor het laatst op Île aux Cochons aan land gingen, schatten toen het aantal ­koningspinguïns op meer dan twee miljoen. Het aantal broedende paartjes – want broeden doen mannetjes en vrouwtjes bij pinguïns allebei – schatten ze toen op een half miljoen.

Franse biologen hebben aan de hand van satellietbeelden en foto’s die sinds 1990 vanuit helikopters zijn gemaakt opnieuw de omvang van de kolonie berekend. In het tijdschrift Arctic Science stellen ze het aantal pinguïns nu fors naar beneden bij: het aantal broedende paartjes bedraagt 60.000. Ook is het broedgebied in omvang gekrompen, met zo’n 64 procent.

El Niño-effect

“Er is sprake van een enorme, onverwachte daling van meer dan 85 procent over de laatste dertig jaar”, concluderen de onderzoekers. Waardoor? Op beelden uit de jaren negentig is de eerste daling al waarneembaar. Waarschijnlijk is de verklaring daarvoor de warme golfstroom El Niño, die het zeewater zelfs tot diep op het zuidelijk halfrond beïnvloedde. Pinguïns voeden zich met vis en zijn daarvoor aangewezen op ijskoud water: hogere watertemperaturen zijn dus een aanslag op hun foerageer­mogelijkheden.

Dit ‘El Niño-effect’ wordt, zo vermoeden de onderzoekers, versterkt door de enorme omvang van de kolonie. De relatieve voedselschaarste betekent immers extra concurrentie tussen de vogels onderling, wat weer de voortplantingscijfers beïnvloedt. Daardoor kreeg de kolonie, zo is de hypothese, in relatief beperkte tijd grote klappen te verwerken.

Andere mogelijke verklaringen zijn ziekten en parasieten. Uit ander polair onderzoek bleek dat teken en vogelziekten de vogelgeboortecijfers drastisch negatief kunnen beïnvloeden. Voor het Île aux Cochons zijn hierover geen actuele gegevens. Evenmin is bekend of de verwilderde katten en muizen op het eiland het gemunt hebben op de pinguïneieren of -kuikens. Katten, hoewel beperkt in aantal, werden er voor het eerst in de jaren zeventig gesignaleerd.

Voor de wetenschappers is de afname van de pinguïns een mysterie. Ze pleiten daarom voor een studie ter plekke én vanaf zee, ook al omdat de laatste bezoeken alweer uit 1974 en 1982 dateren.

Lees ook:

Is het erg dat dieren uitsterven?

De internationale lijst met bedreigde diersoorten groeit. Steeds meer diersoorten verschuiven naar de categorie 'ernstig bedreigd' en 'uitgestorven in het wild'. Het Filosofische Elftal buigt zich over de vraag: Moeten we dat betreuren?

Het einde nadert voor de noordelijke witte neushoorn

Hij was misschien wel de meest begeerde vrijgezel van het Ol Pejeta-reservaat in Kenia: de noordelijke witte neushoorn Sudan, het laatste mannetje van zijn soort. In maart overleed hij. Daarmee is het einde van de soort in zicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden