Groene buitenruimte

Op dit Rotterdams spoorviaduct verrijst een stadspark, inclusief trapjes voor de egels

Zo gaat het nieuwe Hofbogenpark in Rotterdam eruitzien. Eind 2024 moet het mogelijk zijn om vanaf het centrum naar de A20 te wandelen. Beeld
Zo gaat het nieuwe Hofbogenpark in Rotterdam eruitzien. Eind 2024 moet het mogelijk zijn om vanaf het centrum naar de A20 te wandelen.

Rotterdam gaat een voormalig spoorviaduct omtoveren tot sierlijk stadspark. Hofbogenpark wordt een toevluchtsoord in de steeds warmere stad, voor mens én dier. Zelfs egeltjes krijgen hun eigen trapje.

Het begin van het Rotterdamse spoorviaduct de Hofbogen ligt midden in de stad. Op een steenworp afstand raast het verkeer over het Hofplein – de rotonde met de iconische fontein waarin voetbalfans graag springen bij een overwinning. Even verderop torent het Nationale Nederlanden-gebouw de hoogte in. Wie op de Luchtsingel staat, een hoge houten voetgangersbrug, kan een glimp opvangen van het voormalig spoortraject. De oude spoorlijn op zo’n 6 meter boven de grond wordt niet meer gebruikt en het viaductdak is vrijwel in vergetelheid geraakt. Stalen hekken, dorre grassprieten die de lucht in pieken, de wind gierend over 2 kilometer lang kaal bitumen. ‘Jonkotrein dakterras’ (jonko is straattaal voor joint), spoot iemand op de muur van het viaduct.

Buurtbewoners en de gemeente Rotterdam dromen er al langer van: op deze plek moet over een paar jaar het langste en smalste dakpark van Nederland komen, met scharrelende egeltjes, een weelderige beplanting en ­fladderende vlinders.

Menig Rotterdammer moet sinds 1908 met de Hofpleinlijn de drukte van de stad zijn uitgereden. Voor een dagje aan zee in eindhalte Scheveningen bijvoorbeeld, de trein stopte er tegenover het Kurhaus. Ruim tien jaar geleden ratelde er voor het laatst een wagon over het 2 kilometer lange viaduct en langste monument van Nederland. Het loopt van het voormalige station Hofplein naar de A20 en doorkruist Rotterdam-Noord, zoals het voorheen verpauperde maar nu hippe Zomerhofkwartier.

Sportperron

In veel van de 189 viaductbogen hebben zich na jaren van verwaarlozing ondernemers gevestigd. Een bloemist bijvoorbeeld, van wie de uitgestalde kleurenpracht een voorbode zou kunnen zijn van wat er straks in het stadspark erboven bloeit. Misschien opent de hofbrouwerij die in de bogen zit wel een terrasje op een van de voormalige perrons of kunnen leden van de CrossFit-school er in de buitenlucht op het ‘sportperron’ sporten. Want als het aan de ontwerpers ligt moet het Hofbogenpark niet alleen om te flaneren zijn, maar ook een doel hebben.

“Het is meer dan een lange siertuin”, stelt Dirk van Peijpe van De Urbanisten, het Rotterdamse bureau dat samen met DS landschapsarchitecten en De Dakdokters in opdracht van de gemeente en eigenaar ­Dudok Groep verantwoordelijk is voor het ontwerp. Volgens Van Peijpe moet het ­Hofbogenpark geen Nederlandse High Line worden, de oude spoorlijn in New York die is veranderd in een park dat jaarlijks miljoenen bezoekers trekt. Het nieuwe stadspark is vooral een ‘natuurinclusief en klimaatadaptief landschap op hoogte’.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Volgens het KNMI neemt door het veranderend klimaat het aantal dagen met hittestress in Nederlandse steden toe en is er meer kans op extreme neerslag of juist langdurige droogte. In een verstedelijkt gebied als Rotterdam stroomt water sneller af en met name in de zomer kunnen hevige buien leiden tot wateroverlast. Om ervoor te ­zorgen dat het minder heet wordt in de stad, om die plensbuien op te vangen en om simpelweg meer ruimte en mogelijkheden te creëren voor Rotterdammers om in het groen een ommetje te maken investeert het stadsbestuur in zeven groene stadsprojecten, waarvan het Hofbogenpark er één is.

Hoe belangrijk een aantrekkelijke en groene buitenruimte is voor alle Rotterdammers is door corona extra duidelijk geworden, aldus de gemeente. Zo moet het voort­razende verkeer op het Hofplein plaats­maken voor een groene long in de vorm van een parkplein. En ook in de nu nog grauwe Maashaven op de zuidoever van de stad moet over een paar jaar een nieuw stadspark komen. Met deze groene verblijfsplekken wordt er 100.000 vierkante meter, oftewel 20 voetbalvelden, aan groen gecreëerd in de stad. De projecten moeten bijdragen aan een afname van hittestress tot 7 graden op sommige plekken en 4400 kubieke meter aan waterberging. Rotterdam telt 233 miljoen euro neer voor de groene projecten, 35 miljoen euro is gereserveerd voor het Hofbogenpark.

Natuur de stad in

Klimaatadaptatie is belangrijk in dit project: zo is het de bedoeling dat een slim en circulair systeem regenwater zuivert en her­gebruikt. Hierbij wordt het regenwater uit de omliggende wijken naar het dakpark afgevoerd. Daar wordt het water vervolgens door de beplanting en door de bodem gezuiverd en ondergronds opgevangen. Van Peijpe: “Het is dan schoon genoeg voor hergebruik, bijvoorbeeld voor irrigatie of om mee te spelen.”

“Met het dakpark willen we ook de verbinding tussen de binnenstad en de buitenstad herintroduceren”, vervolgt hij, doelend op de oude spoorverbinding tussen de stad en het omringende platteland. Daarin is de hoofdrol neergelegd voor de natuur: deze wordt tot diep in de stad gebracht. “Want we vergeten soms dat we als mensen deel uitmaken van de natuur. We houden dus niet alleen rekening met menselijke bezoekers, maar ook met onze dierenvrienden. Het park moet beschutting, voedsel en beweegruimte bieden aan een biodivers gezelschap van egeltjes, bijen, vlinders, mussen, padden, vleermuizen en in de grond wormen. Als het goed is voor deze dieren, is het goed voor alle andere dieren en dus ook voor ons.”

Mensen kunnen op verschillende plekken via een trap of lift op het dakpark komen, maar ook aan de stekelige vrienden is gedacht. Om het park voor egels toegankelijk te maken krijgen zij op goed gekozen plekken hun eigen kleine egeltrapjes. En om ervoor te zorgen dat ze het er ook naar hun zin hebben worden ’s nachts de lichten gedoofd zodat de nachtdiertjes zich vrij kunnen bewegen.

Plukperron

Voor de beplanting wordt zo veel mogelijk gekozen voor inheemse vegetatie die in alle seizoenen wat te bieden heeft. In het onderhoud van het park worden bewoners van de vier wijken die het park doorkruist betrokken. Van Peijpe: “De belangstelling is groot en dat is fantastisch. Ook komt er een gemeenschappelijke voedseltuin en een plukperron.”

De Urbanisten hebben onlangs de conceptuele schetsen voor het park gepresenteerd, mogelijk wordt dat de komende tijd nog op kleine onderdelen aangepast. Wat fier overeind blijft staan is in ieder geval de komst van een stadspark, daar is de financiering nu voor geregeld, al duurt het wellicht nog twee jaar voordat de werkzaamheden kunnen starten. Eind 2024 moet het mogelijk zijn om vanaf het centrum naar de A20 te wandelen.

Lees ook:

Heel veel bomen zouden verhit Rotterdam flink afkoelen, weet Charlotte van der Heiden

Hoe verkoel je een hete stad zoals Rotterdam? Nou, door veel bomen te planten, weet Charlotte van der Heiden, die de mouwen daartoe flink heeft opgestroopt.

Ook de Hollandse haven kent waterrisico’s

De zeespiegel stijgt, het weer wordt extremer. Grote delen van de wereld kampen al met de gevolgen van klimaatverandering en Nederland is niet immuun. Het Amsterdamse havengebied, Westpoort, moet waterbestendig worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden