Klimaattop Stroeve onderhandelingen

Op de klimaattop wordt nog steeds onderhandeld over een akkoord

Eurocommissaris Frans Timmermans en Europarlementariër Bas Eickhout (GroenLinks) in Madrid. Beeld AFP

Het klimaatoverleg in Madrid zit nog klem. Meer dan 36 uur na de geplande sluiting wordt nog altijd onderhandeld over het akkoord. 

Of landen het eens worden over uitvoering van het Klimaatakkoord van Parijs valt te bezien. Het frustreert de jongeren op de klimaattop. ‘Zie daar de kloof tussen het politieke proces en de wens van de straat’, zegt Europarlementariër Bas Eickhout.

Het is stil zaterdagmiddag, in de gangen van de VN-klimaattop in Madrid. De meeste onderhandelaars zijn vertrokken na de officiële slotdag, vrijdag. Alleen is het tot afronding nog niet gekomen - verre van zelfs. Achter gesloten deuren onderhandelen vertegenwoordigers van 194 landen zaterdag moeizaam verder. Zeker nog tot laat, en ook zondagmorgen nog. Dan moet blijken of ze nieuwe afspraken maken voor de uitvoering van het Parijse Klimaatakkoord. Waarnemers achten de kans klein dat deze top afsluit zonder dat landen íéts op papier zetten. Dat zou als fiasco kunnen overkomen.

“Liever geen deal dan een slechte deal”, zegt Bas Eickhout, de delegatieleider van het Europees Parlement. Als hij het over die deal heeft, dan bedoelt de GroenLinks-politicus één onderwerp in het bijzonder, waar de onderhandelaars zich in Madrid al twee weken suf over praten. Dat onderwerp is het beginnen met de CO2-certificatenhandel. Op de klimaattop liggen dikke brochures met uitleg, omdat het een heel technisch en ingewikkeld onderwerp is, in het Parijs-akkoord ‘artikel 6’ genoemd.

“Een uiterst gevoelig punt”, zegt Eickhout. Hij wiebelt op zijn stoel, neemt een slok koffie. Hier wordt het gesprek ingewikkeld. Ook hij kent alle finesses, maar hoe vat je dat artikel 6 samen? Een poging.

Alle wolkjes CO2 (broeikasgas) die ergens op aarde de lucht in gaan, kun je tellen. En CO2-wolkjes die níét de lucht in zullen gaan, bijvoorbeeld doordat ergens bomen worden geplant die broeikasgas opzuigen, kun je ook tellen. Deze niet-uitgestoten CO2 willen landen gaan turven, als CO2-certificaten. Die certificaten kun je verhandelen, op internet. 

Duurzamer vliegen op dezelfde vuile kerosine

“Ik ben er niet zo’n fan van”, zegt Eickhout. Een steenkolenland kan certificaten kopen, om toch groen te mogen heten. Ook de luchtvaart heeft interesse, want dan kunnen maatschappijen ‘duurzamer’ vliegen, maar gewoon op vuile kerosine. In Madrid willen landen als Rusland, Oekraïne, Australië een grote handel in certificaten opstarten. Landen met meer klimaatambitie zien dat niet zitten. Zij willen hooguit een beperkt aantal CO2-certificaten toestaan, en verder vooral wereldwijd inzetten op windmolens en zonnepanelen.

“Of en hoe landen daar een compromis over sluiten, bepaalt hoe de wereld vertrekt uit Madrid”, zegt Eickhout. Als het niet lukt, spreken kritische waarnemers van een  flop. Dan hebben alle onderhandelaars bij wijze van spreken voor niets met elkaar gepraat in Spanje. Hooguit kunnen zijn dan nog een tekst opstellen, waarin ze herhalen dat het Parijs-akkoord belangrijk is om de opwarming van de aarde op 1,5 graden Celsius te houden. Over een mogelijke mislukking wil Eickhout nu nog niet spreken. Het Parijs-akkoord blijft intact, benadrukt hij. “Op de volgende VN-klimaattop, over een jaar in Glasgow, moeten landen toch echt hun plannen presenteren.” Eickhout ziet het overleg in Madrid toch vooral als tussenoverleg.

Klimaatactivist Greta Thunberg op de klimaattop in Madrid. Beeld REUTERS

Een tussenoverleg? De jongeren in Madrid, onder aanvoering van Greta Thunberg, willen daar niets van horen. Daar is geen tijd meer voor, betogen zij. De jongeren wijzen op de laatste wetenschappelijke studies. Om de opwarming van de aarde op het veilige niveau van 1,5 graden te houden, moet de CO2-uitstoot jaarlijks 7,6 procent dalen. Dit jaar stijgt de uitstoot 0,6 procent, en de komende jaren gaan olie-investeringen verder. 

Ook VN-baas António Guterres vroeg landen daarom om meer te doen dan discussiëren over punten en komma’s. De milieubeweging, met spandoeken aanwezig in Madrid, staat daar helemaal achter. Gedurende de top had een klimaatmars door Madrid tienduizenden deelnemers.

‘Parijs’ en de Green Deal zijn projecten van de lange adem

“Zie daar de kloof tussen het politieke proces en de wens van de straat”, zegt Eickhout, verwijzend naar het protest in Madrid deze week, en al heel 2019 wereldwijd, ook in Amsterdam en op het Malieveld. Dat onderhandelaars het mondiaal nauwelijks of niet eens worden, geeft volgens hem geen fraaie uitstraling naar de buitenwereld. Toch kan nooit worden verwacht dat op één VN-klimaattop de oplossing wordt geforceerd. De uitvoering van het Parijs-akkoord, dat de wereld in 2050 duurzaam moet maken, ziet hij als proces van de lange adem, net zoiets als de New Green Deal van Eurocommissaris Frans Timmermans.

Dat jonge klimaatactivisten kwaad zullen zijn over marginale of ontbrekende afspraken in Madrid, zegt hij te snappen. “Wat ze denk ik niet weten, is hoe groot hun invloed uiteindelijk is op het totale proces.” Landen als China en India, die in Madrid zeggen dat ze al genoeg doen voor het klimaat, komen daar onder druk van de jeugd niet meer mee weg, denkt Eickhout. De druk op olielanden neemt toe. En Europa, dat zich in Madrid als enige van een duurzame kant kon laten zien, moet er ook voor zorgen dat het niet blijft bij toekomstbeloften.

Lees ook:

Klimaatcrisis? In Madrid bleek de term ‘urgentie’ een splijtzwam

De VN-klimaattop in Madrid wordt dit weekend pas echt afgesloten, voorzagen de experts vrijdag al. Landen bakkeleiden nog over spelregels, interpretatie en de taal van het akkoord van Parijs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden