ReportageMilieuproblematiek

‘Ook in het buitenland zijn melkprijzen en regels, maar wel snapbare regels’

Boeren laten zich in Heerenveen informeren over emigratie. ‘Eerst de fosfaatrechten, nu de stikstofproblemen. Wat komt hierna?’Beeld Reyer Boxem

Krijgen we, na de eerste migratiegolf van boeren rond 1900 en de tweede na de oorlog, een derde uittocht van boeren? 

Canada, Duitsland, Denemarken, Zweden, Australië, Slowakije; in een zaal vol landkaarten kwamen gisteren in Heerenveen vele tientallen boeren informeren of een van de landen op die kaarten misschien hun nieuwe thuisland kon worden.

“Wij zijn al meerdere jaren op zoek en Zweden heeft onze voorkeur”, zegt Menno Nieuwenhof (47) die op een proefboerderij werkt. Hij, zijn vrouw en zijn drie kinderen zijn er al een paar keer geweest. “In Zweden is rust, natuur, het is betaalbaar en de werkdruk is er minder hoog.” Vanavond hopen ze meer te weten te komen over hun eventuele stap.

Boeren als Nieuwenhof kunnen bij specialisten terecht die alles weten over agrarisch ondernemen in allerlei landen. “Is hij geïnteresseerd in Canada, dan zitten de makelaars voor Canada er ook”, zegt Frits Bennink, directeur van Interfarms, die deze inloopavonden organiseert. “We hebben het bewust informeel opgezet, het is vooral de bedoeling dat boeren zich kunnen oriënteren.” Zijn bedrijf helpt sinds 1997 agrariërs die in een ander land willen gaan ondernemen. Interfarms biedt het hele boerenemigratiepakket maar is vooral een makelaardij die bemiddelt in de aan- en verkoop van boerderijen in binnen- en buitenland.

Onzekerheid over de toekomst

De zaken gaan goed, want een toenemend aantal boeren heeft het wel gezien in Nederland, vertelt ­makelaar Hendrik Jan Achterhof van Interfarms. Avonden als deze worden de laatste tijd twee keer zo druk bezocht als een jaar geleden. Achterhof merkt bovendien in de gesprekken die hij heeft met boeren dat de rek eruit is, zoals hij het noemt. “Eerst de fosfaatrechten, nu weer de stikstofproblemen en wat komt er hierna? Het is vooral de onzekerheid over hun toekomst in Nederland waardoor ze overwegen om te vertrekken.”

Krijgen we zo, na de eerste boeren migratiegolf van rond 1900 en de tweede na de oorlog, een derde boerengeneratie die het elders zoekt? “Ik sluit een nieuwe golf niet uit”, zegt Ewout Frankema, hoogleraar agrarische geschiedenis aan Wage­ningen Universiteit. “Maar als het er al van komt, dan gaat een vergelijking met de voorgaande emigratie-golven echt mank. De mechanismes hierachter zijn heel anders dan in de jaren vijftig bijvoorbeeld, toen boeren vertrokken omdat ze te klein waren om rendabel te zijn. Nu is de drijfveer de milieuproblematiek. Een ander groot verschil is dat er nu veel minder boeren zijn dan toen.”

Avonturiers heb je altijd

Is een vertrek naar een land als Canada nu inderdaad de ideale op­lossing voor een Nederlands boerengezin? Nee, dat is het lang niet altijd, weet Interfarms-directeur Bennink. “In het buitenland heb je ook met melkprijzen te maken en ook in het buitenland zijn regels – maar wel snapbare regels.”

Regeltjes, boosheid, teleurstelling over het Nederlandse landbouw­beleid; er moeten toch ook boeren zijn die – à la een televisieprogramma als ‘Ik vertrek’ – de romantiek zoeken. Het avontuur van een nieuw vaderland, waar de akkers wenken met mooie beloftes. “Die avonturiers heb je altijd”, zegt Achterhof, “maar die groep neemt rap af. Emigreren is ingrijpend en kost miljoenen. Je kunt je als ondernemer niet veroorloven om te vertrekken als avonturier.”

Toch ziet het gezin Nieuwenhof eventuele verhuizing naar Zweden wel degelijk als mooi avontuur. Boer Menno: “Zeker. De kinderen staan er wisselend tegenover en dat vinden we heel belangrijk. Als we het doen, doen we het voor ons zelf.”

Lees ook:

Remkes: De luchtvaart moet eerst schoner, voor ze mag groeien

De luchtvaart mag allen groeien als ze eerst haar stikstofuitstoot terugbrengt, vindt de adviescommissie-Remkes. De opening van Lelystad Airport wordt alsmaar onzekerder.

Boeren gaan nu zelf aan de slag met cijferbrij RIVM

Het RIVM verschafte dinsdag de data achter stikstofsommen, die wantrouwende boeren afdwongen.Zij slaan nu zelf aan het rekenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden