Ook bomen hebben last van stress

Beeld anp

Wat een overvolle werkdag is voor de mens, is een hete en kurkdroge periode voor een bos. Die zorgt voor stress, waardoor de weerstand van bomen een flinke knauw krijgt. De laatste jaren zijn bossen massaal afgestorven door droogte en hitte, maar wetenschappers hebben nu een manier ontwikkeld om kwetsbare bossen op te sporen en te voorspellen of ze gevoelig zijn voor droogte.

"Het klimaat wordt steeds extremer en de bossen staan onder druk", zegt Jan Verbesselt, aardobservatiespecialist en eerste auteur van het onderzoek. Hij vergelijkt het met een ziek lichaam dat koorts heeft. "Dat kunnen we meten met een thermometer", aldus Verbesselt. "Met behulp van satellieten hebben wij nu een techniek ontwikkeld om te meten welke bossen kwetsbaar of juist gezond zijn."

Kwetsbare bossen
De belangrijkste indicator is daarbij niet de temperatuur, maar de snelheid waarmee bossen veranderen. Bij kwetsbare bossen fluctueert de mate van 'groenheid' een stuk minder snel dan bij de gezonde varianten. "Bij droogte verliest een boom zijn blaadjes", legt Verbesselt uit. "Een gezonde boom krijgt die blaadjes heel snel terug, maar een verzwakte boom niet. Bij een volgende verstoring is de boom dan nog meer verzwakt. Zo gaat het van kwaad tot erger."

Samen met een internationaal team van onderzoekers onder leiding van Wageningen UR analyseerde hij patronen in satellietbeelden van tropische regenwouden in Zuid-Amerika, Afrika en Zuidoost-Azië. De resultaten zijn gisteren gepubliceerd in vakblad Nature Climate Change.

Bescherming
De metingen leveren volgens de onderzoekers niet alleen een schat aan informatie op, maar zorgen ook dat de bossen beter beschermd kunnen worden. "Een bos krijgt met wisselende weersomstandigheden soms tegenvallers te verduren. In het ergste geval leidt dat tot boomsterfte en bosbranden", zegt ecoloog Marten Scheffer. De nieuwe methode kan helpen om het risico op bosbrand in te schatten. "Hoe meer open plekken in een bos, hoe gevoeliger voor brand het bos wordt. Dankzij deze methode kunnen we beter kijken waar het bos gevoelig is, en zo bepalen waar beter niet gekapt kan worden."

Na de tropische regenwouden gaan de onderzoekers kijken bij welke andere ecosystemen ze de veerkracht met satellieten kunnen volgen om te bepalen hoe ze het best beheerd kunnen worden. Scheffer: "Biologen en ecologen zeggen vaak wat je allemaal niet moet doen. Maar het is ook belangrijk om te zeggen wat je wél kunt doen."

Een satellietbeeld van de Amazone.Beeld Loïc Dutrieux
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden