Onverdoofd geslacht én biologisch, botst dat? Nee, zegt de bio-halal-ondernemer

Bij Exportslachterij Clazing BV worden kippen Halal geslacht. Dit wordt gecontroleerd door controleurs van Halal Correct. Beeld Inge van Mill.

Halal en biologisch, het is een zeldzame combinatie. Toch zijn er initiatieven die streven naar beide. ‘Halal gaat in onze beleving veel verder dan alleen de halssnede.’

Halalvlees. Dan denk je vooral aan die vitrines in de buurtwinkel. Aan onflatteuze tl-balken en lappen vlees van onduidelijke herkomst. Biologisch is zeker niet het eerste wat te binnen schiet. Maar dat is buiten Abderrahim Bouna en Jeffrey Xavier gerekend. Deze stadsimker en duurzaam ondernemer richtten Onsvlees.nl op, een besteldienst voor vlees dat duurzaam én halal is. Een bijzondere combinatie, maar voor het duo wel zo logisch. ‘Halal gaat in onze beleving veel verder dan alleen de halssnede. Het leven van het dier is net zo belangrijk, zo ook eerlijke handel, de reistijd van het dier en de omstandigheden waarin het dier aan zijn einde komt’, meldt de website.

Bouna en Xavier bespeurden in hun eigen kring een groeiende behoefte aan vlees dat aan deze definitie voldoet. Niet kletsen maar doen, dacht het tweetal en zocht contact met slagers, slachthuizen en boeren die biologisch gecertificeerd zijn of in ieder geval een ‘duurzame missie’ hebben. Xavier: “Nee, we deden geen marktonderzoek. We geloofden erin.”

De besteldienst draait nu bijna een jaar. Ongeveer eens per maand kiest het duo bij een van de boeren enkele dieren uit en verschijnt er een goedgemutste boodschap op de site. ‘Nu te bestellen: runderschenkel van Miesje#49!’ Per ronde zijn er zo’n 40 afnemers, die hun bestelling thuis afgeleverd krijgen. Wat klanten aantrekt, is de transparantie over het proces, weet Xavier. Online is bijvoorbeeld tot in detail beschreven waarom ze kiezen voor een bepaalde boer (‘Jos denkt ook aan de CO2–footprint van zijn bedrijf’) of een bepaald slachthuis. En hoe ze het dier daar zelf naartoe begeleiden.

Groene Moslims

Het idee dat ‘halal’ om meer draait dan de slachtmethode, wordt al langer bepleit. Bekeerling Hendrik Jan Bakker probeert de link tussen biologisch en halal al jaren aan de man te brengen – eerst via stichting Groene Moslims, later met Facebookgroep Biologisch halal. Bakker: “Dierenwelzijn is verankerd in de Koran en de Hadith. Toch kijken veel moslims niet verder dan het halalcertificaat.”

Bakker had drie jaar lang ook een vlees bestelsysteem. “Maar het bleef steken op 100 klanten die twee of drie keer per jaar bestelden.” Desondanks ziet hij veel potentie in Ons Vlees: “Je moet veel tijd in marketing stoppen en die had ik niet. Abderrahim doet dat veel beter, hij is een echte ondernemer.”

Bovendien is het idee van bio-halal gangbaarder dan een aantal jaar geleden. “De Islamitische Studentenvereniging Amsterdam (ISA, 610 leden, red.) had vorig collegejaar duurzaamheid als jaarthema, bijvoorbeeld. Bij kinderen van arbeidsmigranten die nu naar de universiteit gaan, begint biologisch halal te leven.”

ISA-vicevoorzitter Sana Zaryouh bevestigt die interesse. Een ISA-symposium waarbij Ons Vlees en Groene Moslims over halal spraken, werd bijvoorbeeld goed bezocht. En in haar vriendenkring is biologisch-halal onderwerp van gesprek. “We praten dan over wat we belangrijk vinden: niet alleen de slachtwijze, maar ook hoe het dier geleefd heeft. En we bekijken het vanuit maatschappelijk perspectief: zijn wij verder ontwikkeld dan onze ouders en grootouders? Nee, onze ouders leefden op het platteland en daar was vlees sowieso biologisch. Dat soort discussies.”

Terwijl de kracht van Ons Vlees juist zit in het kleinschalige en persoonlijke, bestaat er ook een bio-halal-initiatief met een – in potentie – groter bereik, van de stichting Halal Correct. Deze certificeerder van slachthuizen, vleesverwerkers en fabrikanten van halal¬producten, ontwikkelt een Europees keurmerk: Eco-Halal. Vleesproducten moeten daarbij voldoen aan de Skal-voorwaarden de Nederlandse bio-certificeerder – én aan de ‘tien geboden van Eco-Halal’: geen kunstmatige inseminatie, geen vervoer langer dan vier uur en jongen blijven drie tot zes maanden bij de moeder.

Want de laatste twee jaar werd biologisch-halal steeds vaker een gespreksonderwerp op de Facebookpagina van Halal Correct, zegt oprichter Abdelfatteh Ali-Salah over dit initiatief. “Vooral jongeren en nieuwe moslims informeren of biologisch-halal ergens te koop is.” In 2009 had de stichting al eens geprobeerd een soortgelijk keurmerk te introduceren, maar zonder succes. “Het was te vroeg. Ik heb er nu meer vertrouwen in.”

Weerstand

Om voor een Skal-certificaat in aanmerking te komen, moet de hele keten biologisch gecertificeerd zijn: de boer, het slachthuis, de verwerker, de handelaar en de slager – mits die bijvoorbeeld zelf worsten draait. Halal Correct wil daarnaast dat alle schakels aan de tien geboden voldoen. De ontwikkeling van het keurmerk is lastig. De zoektocht naar Nederlandse bio¬boeren bracht weerstand aan het licht, zeg Ali-Salah. “Ze wilden hun dieren niet blootstellen aan het ‘barbaarse halalslachten’. Daar schrik je wel van. In plaats van dat men blij is dat moslimconsumenten een stap in de goede richting doen… Dat zou je toch moeten ondersteunen?”

Verdoving

Het is een dilemma voor Halal Correct. “Je wilt beide kanten tevreden stellen. We respecteren de kant die vóór verdoofd slachten is. Maar voor de moslimconsument is het ritueel van onverdoofd slachten belangrijk. We trekken de grens bij onnodig pijn lijden. De regelgeving ondersteunt ons daarin.”

Als een dier na 40 seconden nog niet dood is, moet het alsnog verdoofd worden. Volgens Halal Correct staan islamitische geleerden dat toe, mits de verdoving ‘omkeerbaar’ is en dus niet zo sterk dat het dier aan de verdoving overlijdt.

Uiteindelijk kwam de zoektocht van Ali-Salah uit in Zuid-Spanje – bij boerencollectief Adeheco en een slachthuis/vleesverwerker; beide biologisch gecertificeerd door Spaanse Skal-zuster Sohiscert. Om te testen hoeveel animo er daadwerkelijk was, werden er bij verschillende vleesgroothandels in de Randstad vleespakketten tegen kostprijs aangeboden, 160 pakketten van 3 kilo. Ali-Salah: “Vooral in Amsterdam liep het goed.”

Afgezet tegen de totale Nederlandse vleesconsumptie maakt die 480 kilo nog geen enorm verschil. Net zomin als de 40 afnemers per keer van Ons Vlees. Maar het is een begin, geloven de initiatiefnemers. De volgende stap voor Ali-Salah is het vinden van een partij die de brug vormt tussen de Spaanse producent en de Nederlandse – en uiteindelijk Europese – consument. Hij gaat in gesprek met supermarkten.

Ook wil Halal Correct trainingen geven aan slagers zodat ze in aanmerking komen voor Skal-certificering. En: “De komende jaren is voorlichting nodig. Want een minderheid is heel bewust, maar een meerderheid nog niet.” Dat onderstreept ook pionier Hendrik Jan Bakker. “Mensen gaan niet iets kopen puur omdat het er is. Je moet ook het verhaal vertellen, via lezingen en in moskeeën, om de consument om te krijgen.”

Lees ook: Halal bankieren mag in Nice niet meer openlijk

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden