RecensieDe onderwereld van de tuin

Ontdekkingstocht in tuingrond

Zo’n vijf jaar geleden publiceerde een Duitse boswachter een boek over ‘Het verborgen leven van bomen’. Het maakte Peter Wohlleben beroemd, vooral omdat hij als eerste schrijver een groot publiek duidelijk maakte dat bomen in symbiose leven met bacteriën, schimmels en andere mico-organismen. Wie in een bos loopt, ziet dus maar een fractie van wat er is.

Wohlleben was van het type boomknuffelaar, daar moet je van houden. Bomen hebben bij hem gevoel, ze kunnen huilen van verdriet, schreeuwen van de stress en onderling communiceren via een wood wide web. Romke van de Kaa, kweker en tuinboekenschrijver, heeft zich nu ook op het ondergrondse gestort met het boek ‘De onderwereld van de tuin, van microbe tot mol’. Van de Kaa is wars van iedere vorm van zweverij. Hij is het type dat je het liefst direct zou inhuren als tuinman, zo nuchter en praktisch. Hij was in zijn jonge jaren head gardener, onder andere van de wereldberoemde tuinboekenschrijver Christopher Lloyd, de bewoner van Great Dixter, een middeleeuws huis met geweldige tuin in Sussex, Engeland. 

Heerlijke pen

Van de Kaa is minder beroemd, maar beschikt over een heerlijke pen. Anekdotes en humor maken het tot een feest om met hem af te dalen in de ‘ondergrondse gemeenschap van larven, wormen, schimmels, bacteriën, amoeben en geleedpotigen’. Een fascinerende en complexe gemeenschap, schetst de auteur, die op jonge leeftijd het liefst ontdekkingsreiziger was geworden. “Maar voor ontdekkingen moet je tegenwoordig niet op reis. Je hoeft alleen maar een gat in je tuin te graven. Hoe kleiner de organismen, hoe meer er van zijn. 1 kubieke centimeter grond bevat misschien al gauw twintig nematoden, een paar duizend protozoën en een miljard bacteriën. Plus een paar strekkende meter schimmeldraden.”

Om de uitleg over hun rol en onderlinge samenhang te begrijpen, is gelukkig geen atheneum bèta-diploma vereist. Van de Kaa legt het helder uit en leert je zo per saldo anders kijken, zelfs naar de meest armzalige tuin, de treurigste boom of afgetobde heester. Grote kans ook dat je bevangen wordt door diepe bewondering voor zoiets simpels als bacteriën, die het toch maar mooi klaar spelen om dode dieren en plantaardig afval af te breken en om te zetten in voeding voor plant of boom. Gek eigenlijk hoe weinig we weten over schimmels. Waarom tieren juist deze welig nabij de ontplofte kerncentrale van Tsjernobyl, in een omgeving waar mens en dier zich niet kunnen handhaven? 

Voor lezers die niet zo diep willen graven, is er ook genoeg te lezen. Wat te doen met rozen die bezwijken aan aaltjes? Of waarom het kweken van tomaten in de open lucht eigenlijk een hopeloze zaak is. En dat de strijd tegen de Japanse Duizendknoop onzinnig en totaal overspannen is, en slakken in de tuin een functie hebben. Ook fijn: wie zijn bodem lief heeft, moet deze vooral met rust laten dus niet spitten. Natuurlijk evenwicht, dáár gaat het om. Hoed u dus voor (kunst)mest en voor bestrijdingsmiddelen, zelfs biologische. Biologisch oorlog voeren is immers ook oorlog voeren.

Lees ook:

Een boom is socialer dan je denkt 

Bomen hebben gevoel: ze sluiten vriendschappen en zorgen voor hun kinderen en zieke buren. Ze schreeuwen zelfs. Op pad met Peter Wohlleben, die een boek schreef over het sociale leven van bomen.

Unieke megaklus: wetenschappers gaan álle planten, dieren, schimmels en algen in Nederland identificeren

Van wat er leeft in de Nederlandse natuur is nog maar een fractie bekend. Daar willen wetenschappers wat aan gaan doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden