Onschuldig lijkende alg roeit 8 miljoen Noorse zalmen uit

Beeld REUTERS

Ruim de helft van de omzetgroei van de Noorse zalmproductie is de afgelopen week verloren gegaan, meldt de brancheorganisatie Norwegian Seafood Council. Acht miljoen zalmen in Noorse kwekerijen zijn overleden door een algenplaag.

De op het oog onschuldig lijkende alg verstopt de kieuwen van de zalmen, waardoor ze geen zuurstof meer krijgen en stikken. Normaal zwemmen vissen van de algen weg als die opeens hun leefgebied overwoekeren. Maar in de kwekerijen zitten de vissen gevangen. De meeste wilde zalmen en andere vissen buiten de kooien kunnen wel ontkomen.

De plotselinge bloei van de alg chrysochromulina komt waarschijnlijk door de temperatuur van het zeewater. Die is wat lager dan normaal rond deze tijd van het jaar, zegt Marnix Poelman, gespecialiseerd in aquacultuur en werkzaam bij Wageningen Universiteit.

“Door de lagere temperatuur in de Noorse wateren groeien andere algen minder snel. Dus is er minder concurrentie voor de chrysochromulina-alg en kan die een groeispurt maken.” De alg kan zich al in één week verspreiden over een groot gebied door wind en stroming. “Er waren al plagen in 1991 en 2008. Het is een ecologisch verschijnsel. Maar zover ik weet is de omvang van het probleem in Noorwegen nog niet zo groot geweest als nu.” 

Geen onbekende

De algenbloei kan ook worden getriggerd door te veel voedingsstoffen in het water. Bijvoorbeeld omdat de kweker zijn zalm te kwistig voert. “Of dit nu ook meespeelt moeten de Noren nog onderzoeken, maar in theorie kan het.” Een algenplaag is in Nederland geen onbekende. Zo stierven in 2001 tien miljoen kilo mosselen in de Oosterschelde door de bloei van schuimalg.

Als oplossing kunnen kwekerijen luchtschermen aanleggen rond de kooien, zegt Poelman. Uit slangen komen luchtbubbeltjes die de algen buiten houden. “Maar het gaat hier om grote kwekerijen. Dus zo’n luchtscherm is niet een-twee-drie aangelegd.” Kwekers zouden ook klei in de netten kunnen gooien, in de hoop dat de algen zich daaraan hechten. “Maar het gevolg is dat op de bodem een rottende berg afval komt te liggen. Dat is schadelijk voor het bodemleven. Een erg radicale oplossing dus.”

De verspreiding van de alg gaat nu dus gewoon door. De Noren houden hun hart vast, de schade wordt tot nu toe geraamd op 63,5 miljoen euro. Het is de dodelijkste algenplaag sinds 1991, aldus Noorse media.

Meer zuurstof nodig

Uiteindelijk stopt de algenbloei vanzelf – wanneer, dat is afhankelijk van weersomstandigheden en resterende voedingsstoffen in het water – en sterven de algen af. Voor de kweekvissen is dat wellicht een uitkomst, maar voor het lokale ecosysteem kan dat voor een extra probleem zorgen, legt Poelman uit. Voor de afbraak van de algen is veel zuurstof nodig, wat dus wordt onttrokken aan de zee. De zeebodem raakt bedekt met organisch afval.

Zijn zalmkwekerijen met open netten eigenlijk sowieso nog houdbaar? Critici wijzen graag op de enorme ecologische impact van deze systemen, zoals uitspoeling van antibiotica, chemicaliën en visvoer. Een ander probleem is het dierenwelzijn.

Poelman: “De zalmindustrie werkt hard aan oplossingen om huidige en toekomstige problemen te tackelen. Ik denk dat we wereldwijd onze kennis moeten vergroten, want de risico’s op dit soort uitbraken nemen toe door de wisselende weersomstandigheden en kweeklocaties.”

Maar inderdaad, bij een kweeksysteem op land of een gesloten systeem in het water, zou de alg waarschijnlijk geen kans hebben gehad, erkent hij.

Lees ook:

Viskwekerijen tasten het ecosysteem aan, maar er is een lichtpuntje

Zalmkwekerijen zijn berucht om hun impact op het ecosysteem. Een documentaire maakt duidelijk wat zich precies onder water afspeelt, ook bij kwekerijen die als duurzaam bekend staan. Die bedreigen ook de wilde zalm.

Noorse zalmkwekers lozen ongestraft verboden chemicaliën in zee - en de politiek kijkt toe

Noorse zalmproducenten overtreden massaal het verbod op lozingen van gif tegen zalmluis. De politiek kijkt toe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden