Nieuwe soorten

Onderwaterleven bij Bonaire onderzocht: nieuwe garnaal én zeeanemonen

Onderzoekers telden 165 soorten vis bij Bonaire. Beeld Floris Bennema

Een groep onderzoekers heeft in de wateren rond Bonaire ‘minstens’ zeven nieuwe soorten ongewervelde dieren ontdekt. Toch staat de soortenrijkdom onder grote druk.

Het onderwatermilieu van Bonaire was nooit goed onderzocht. Nu wel. Drie weken lang. De vondsten die zijn gedaan, geven wetenschappers een aanwijzing dat de situatie van het rif rond Bonaire, vergeleken met de andere eilanden in de Nederlandse Cariben, nog vrij gunstig is. Maar de onderzoeksgegevens zijn nog maar net vergaard, ze moeten nog nader worden geanalyseerd.

De soortenrijkdom in het water rond de eilanden van de Nederlandse Cariben staat onder grote druk, bleek in oktober uit een grote Nederlandse studie. Vooral  het koraalrif verkeert in matige staat. Ook rond Bonaire. De aftakeling is een gevolg van ziekten door de opwarming van zeewater en door vervuiling, afkomstig van meststoffen. De Tweede Kamer vroeg minister Schouten (landbouw) in maart om  een reddingsplan voor het koraal. Daaraan wordt nu de laatste hand gelegd.

Een hydroïdpoliep (hydrizoa), een neteldiertje, niet eerder gezien bij Bonaire. Beeld Godfried van Moorsel

Het nieuwe, internationale onderzoek is tussen eind oktober en begin deze maand uitgevoerd. De experts hebben op 35 plekken rondom Bonaire het onderwatermilieu in kaart gebracht. De soortenrijkdom in de zee rond Bonaire was nooit eerder goed onderzocht. In de afgelopen jaren concentreerden onderzoekers zich vooral op Curaçao, omdat daar de mogelijkheden voor onderzoek gunstiger zijn.

Op initiatief en met geld van het Wereld Natuurfonds hebben vijftien mariene ecologen uit Nederland, België, Italië, Japan, Puerto Rico en Rusland bijna drie weken lang de onderwaternatuur van Bonaire bestudeerd. Het onderzoek was opgezet door het Leidse onderzoekscentrum Naturalis en de stichting Anemoon, een vrijwilligersorganisatie die onderzoek doet naar het milieu onder water.

“We zijn onder de indruk van de diversiteit aan leven rond Bonaire”, aldus Bert Hoeksema, hoogleraar tropische mariene biodiversiteit in Groningen, een van de twee leiders van de expeditie op Bonaire. De resultaten zullen later worden gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften.

Koraal bij Bonaire. Beeld Bonaire Dos en Bertie Winkel WWF

Volgens marien ecoloog Godfried van Moorsel, de tweede leider van de expeditie, hebben alle deelnemende wetenschappers ontdekkingen ­gedaan rondom het eiland. Van Moorsel (66) vloog afgelopen nacht terug naar Nederland. Hij bezoekt het eiland sinds 1990 met grote regelmaat en is een ervaren duiker. De afgelopen weken maakte hij vijftig duiken.

In de tuin van zijn gehuurde kusthuisje in de wijk Hato ten noorden van Kralendijk, met adembenemend uitzicht op het onbewoonde eilandje Klein Bonaire voor de kust, haalt hij herinneringen op aan hoe het ooit was, dertig jaar geleden. Dat de expeditie veel positiefs heeft opgeleverd doet hem goed, maar hij kent het rif langer. Hij weet hoe het wás.

“Bonaire is nog steeds een van de beste plekken voor het onderwater­leven, dat hoorde ik tijdens onze expeditie ook van de wetenschappers die veel bij andere eilanden hebben gedoken. Tegelijk is dat ook een trieste constatering. Hoe erg moet het dan elders niet zijn? Toen ik hier op Bonaire in de jaren negentig dook was het zicht onder water kristalhelder en blauw. De koralen waren gaaf en groot, je zag eigenlijk bijna geen smetje. Nu zijn ze vaak half dood.”

Een garnaal die in symbiose leeft op een zwarte koraal, nooit eerder gezien bij Bonaire. Beeld Charles Fransen

Hij heeft tijdens zijn vele duiken gezien hoe allerlei ziekten zich over het steenkoraal hebben verspreid, zoals het verbleken, het verlies van kleur door veranderingen in de watertemperatuur. Hij zag de zee-egels verdwijnen, vroeger wemelde het ervan. En de grote zeebaarzen, ze zijn er amper meer. “Destijds zag je die grote roofvissen bij elke duik. Nu bijna nooit meer. Ook de kleinere zeebaarzen zijn aan het verdwijnen.”

Maar, aan de andere kant, het is niet allemaal kommer en kwel, zegt Van Moorsel. “Ik heb weleens gedacht, nog een paar jaar en dan is het hele rif weg. Maar dan zie je ineens toch weer ergens een zeldzaam koraal. Als je lang zoekt, vindt je ze nog.” 

Het internationale onderzoeksteam telde rond Bonaire meer dan 165 vissoorten en 45 soorten steenachtig koraal.

Lees ook: 

De natuur op de Caribische eilanden is in gevaar

Op Bonaire, Saba en Sint Eustatius holt de soortenrijkdom achteruit.‘Er moet nu echt iets gebeuren.’

Strand van Bonaire is tien keer vuiler dan Noordzeekust

De stranden van Bonaire zijn tien keer meer vervuild met plastic dan de Nederlandse kust. Dat is gebleken uit een jaar lang onderzoek, van het Wereld Natuur Fonds (WNF) en de plaatselijke milieuorganisatie Clean Coast Bonaire.

Overdosis zonnebrandcrème funest voor koraal rond Bonaire

Nieuw onderzoek toont aan dat lotions de kwaliteit van het water verslechteren, en zo het koraal aantasten. Dat is slecht nieuws voor Bonaire. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden