Vuile lucht

Omwonenden van Tata Steel zijn vaker ziek dan gemiddeld

Dronefoto van staalfabrikant Tata Steel, met onder meer hoogovens rond de vestiging in IJmuiden.  Beeld ANP
Dronefoto van staalfabrikant Tata Steel, met onder meer hoogovens rond de vestiging in IJmuiden.Beeld ANP

Onderzoek van het RIVM bevestigt wat omwonenden al jaren zeggen: je bent vaker ziek als je in de buurt van de oude Hoogovens woont. De provincie Noord-Holland dringt bij het kabinet aan op strengere regels.

Buik- en maagklachten, misselijkheid, braken, last van de ogen, pijn of druk op de borst, hoofdpijn, duizeligheid, benauwdheid en jeuk. Inwoners van de IJmond gaan vaker met deze klachten naar de huisarts dan mensen elders in het land. Ook chronische hartkwalen, longkanker en diabetes komen in IJmuiden, Velsen, Beverwijk en Heemskerk vaker voor dan elders, zo blijkt uit tussentijdse resultaten van RIVM-onderzoek naar de gezondheid in de IJmond.

In opdracht van de gemeenten en de provincie Noord-Holland vergeleek het RIVM huisartsgegevens uit de IJmond met die van andere industriële gebieden in Nederland en met het platteland. Ook keken de onderzoekers naar pieken in de luchtkwaliteit, in dagen en uren, ten opzichte van de gemiddelde uitstoot van fijnstof over langere periodes. Inwoners van de IJmond ervaren vooral die pieken als hinderlijk. De luchtkwaliteit in de IJmond is vaker matig tot onvoldoende dan op locaties zonder industrie, constateert het RIVM.

Aanscherping van de regelgeving

Volgens provincie en de gemeenten laat het onderzoek zien dat de milieuregels niet voldoen. Ze dringen bij het kabinet aan op aanscherping van de regelgeving en aanvullende maatregelen specifiek gericht op de uitstoot van de staalfabriek. Hoewel ‘de leefomgeving in de IJmond voldoet aan de nu geldende wettelijke milieunormen’, wijzen ze er in een brief aan staatssecretaris Stientje van Veldhoven van milieu op dat ‘voldoen aan de wettelijke normen niet automatisch betekent dat er ook sprake is van een gezonde leefomgeving in dit gebied’.

“Wij doen het maximale wat binnen onze mogelijkheden ligt. We constateren echter dat de regelgeving niet voldoende is”, zegt gedeputeerde leefbaarheid, gezondheid en milieu Jeroen Olthof (PvdA). Hij doet een beroep op Tata Steel om toegezegde maatregelen tegen milieuoverlast eerder te realiseren. Het bedrijf zei eerder daar 300 miljoen euro voor uit te trekken. “Staal hoort bij de IJmond, maar daar moet Tata wel wat voor blijven doen”, stelt Olthof.

Grafietregens in 2018 en 2019

Het onderzoek is in gang gezet naar aanleiding van de grafietregens in 2018 en 2019, waarover omwonenden van Tata Steel hun zorgen uitten. Het RIVM benadrukt in het eerste tussenrapport – er volgen er nog twee – dat een oorzakelijk verband nog niet is aangetoond. Behalve met fijnstof en lawaai van het voormalige Hoogovens heeft de IJmond ook te maken met uitstoot van scheepvaart, vliegverkeer en zwaar wegtransport.

Een studie onder omwonenden zou meer inzicht kunnen geven of er een verband is tussen de luchtkwaliteit en de acute gezondheidsklachten, adviseert het RIVM. Omwonenden zouden hiervoor langere tijd in een dagboek kunnen bijhouden op welke dagen zij bepaalde klachten hebben.

Uit eerder onderzoek van het RIVM was al duidelijk dat het uitgestoten grafiet kankerverwekkende Pak’s en zware metalen bevat. De GGD stelde al vast dat kanker in de IJmond vaker voorkomt dan normaal in Nederland. Omwonenden en de stichting Duinbehoud bereiden samen met advocate Bénédicte Ficq een rechtszaak voor tegen Tata Steel. Ze willen de staalfabrikant strafrechtelijk vervolgen wegens het opzettelijk verspreiden van schadelijke stoffen in de bodem, lucht of oppervlaktewater.

Lees ook:

Advocaat Bénédicte Ficq gaat namens honderden omwonenden en natuurorganisatie Duinbehoud aangifte doen tegen staalfabriek Tata in IJmuiden.

‘Toezicht op milieuschade is niet op orde’

Het systeem voor milieuvergunningen, toezicht en handhaving (VTH) op milieuschade is niet op orde, stelt een commissie onder leiding van VVD-coryfee Jozias van Aartsen. Dat leidt tot ‘gezondheidsschade, economische schade en bestuurlijke schade’.

Omgevingsdienst: Tata Steel loosde zonder vergunning kwik

Via staalfabrikant Tata Steel Nederland is kwik terechtgekomen in het lokale rioolstelsel, terwijl het bedrijf geen vergunning had om het zware metaal te lozen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden