Om aardgasvrij te worden is een beetje dwang wel nodig

Gaswinnings- en gasbehandelingslocatie De Paauwen van de NAM in Overschild.Beeld Kees van de Veen

Woonwijken moeten in één klap van aardgas af, zeggen milieuclubs. Wie blijft weigeren moet zelf maar wat verzinnen.

Bewoners hebben zich uiteindelijk te schikken naar keuzes van hogerhand bij het aardgasvrij maken van woonwijken, zeggen milieuorganisaties. Greenpeace, Milieudefensie en Natuur&Milieu willen daarvoor maatregelen in het nieuwe, landelijke klimaatakkoord.

Ze willen bewoners enthousiasmeren, maar wel voorbij het stadium van vrijblijvendheid gaan. Anders blijft het bij mooie voornemens, vrezen de clubs. Consumentenorganisaties blijven ondertussen ijveren voor keuzevrijheid van huishoudens.

“Bewoners alleen maar verleiden om mee te doen is onvoldoende”, zegt Greenpeace-campagneleider Joris Wijnhoven, namens de coalitie. Gemeenten en energienetbeheerders moeten de schone alternatieven kiezen en collectief opleggen.

Maatwerk

En huiseigenaren die een collectieve overstap weigeren? Die moeten zelf dan maar ‘off-grid’ gaan’ met eigen energieopslagsystemen, zegt hij namens de groene organisaties. Dat is vaak een onbegonnen zaak, erkent hij, zeker voor oude huizen. “Een bepaalde mate van dwang moet wel.” Per wijk dient een knoop te worden doorgehakt: welke nieuwe energiebron komt hier? “Maatwerk”, aldus de coalitie. Er is een ‘masterplan’ nodig, met toezeggingen van corporaties en de bouwsector.

“Zeker, het gaat over keuzes achter de voordeur”, zegt Wijnhoven over het weghalen van cv-ketels. Goede uitleg en ondersteuning is nodig, bij voorkeur met unanieme steun. Maar wachten tot iedereen dolenthousiast is kan niet, waarschuwt de coalitie. Uiterlijk in 2050, moeten alle 7 miljoen huizen met aardgas ervan af.

Een studie in opdracht van Zuid-Holland en energienetbeheerders concludeert ook dat dit niet lukt met alléén subsidie voor schone techniek en extra heffingen op vervuilend aardgas. Energiebedrijven zouden op termijn alleen maar ‘klimaatneutrale’ energie mogen leveren. Verder zouden gemeenten de bevoegdheid moeten krijgen “om de aardgasvoorziening in buurten te staken zodat energiegebruikers verplicht moeten switchen”.

Aardgasvrij wonen is een van de vijf speerpunten voor het klimaatakkoord. Dat akkoord moet deze zomer klaar zijn, wil minister Wiebes (economische zaken & klimaat). Oud-PvdA-leider Samsom moet voor hem regelen dat 2 miljoen bestaande huizen uiterlijk 2030 stoppen met aardgas. Ze moeten vooral aangesloten worden op warmtenetten of verwarmd worden via elektrische warmtepompen.

Beginnen

Een prima doel, zegt de coalitie, waar ook Natuur & Milieufederaties, NVDE en Ode aan meedoen. Er kan nog meer, denken ze. Aardgasvrije huizen en gebouwen kunnen ‘makkelijk’ 10 megaton CO2 besparen, in plaats van het kabinetsdoel, 7 megaton. Belangrijker dan dit getal is: beginnen.

Maak een tijdschema, zo bepleiten de milieuclubs, zodat alle vorderingen, per gemeente, meetbaar zijn. Ook de coalitie ziet duurzame warmtenetten en elektrische warmtepompen, in combinatie met isolatie, als belangrijke alternatieven voor aardgas in huis. Verkoop van traditionele cv-ketels willen ze vanaf 2021 verbieden - net als de energie- en installatiebranche overigens. Een ‘hybride warmtepomp’ mag wel. Die gebruikt elektriciteit en soms nog aardgas, als het vriest bijvoorbeeld. Voor oude panden die haast niet duurzaam te maken zijn, kan groen gas, gemaakt uit groenafval, uitkomst bieden. Groen gas uit mest produceren kan ook, maar dit willen de milieuorganisaties niet. Hun wens is dat daar minder subsidie heengaat, zegt Wijnhoven, want mest komt van koeien die het broeikasgas methaan uitstoten. “De veestapel moet juist kleiner.”

Nieuwbouw moet, indien redelijkerwijs mogelijk, direct aardgasloos worden neergezet. Dat gebeurt nu vaak nog niet. De milieuorganisaties willen ook hiervoor sturende maatregelen. De regionale energienetbeheerder verzon al een ‘inkeerregeling’. Gemeenten en bouwers die spijt hebben dat ze nog aardgaspijpen hebben besteld voor een nieuwe woonwijk, kunnen de boel afblazen, en alsnog kiezen voor warmtepijpen of groene stroom.

De milieuclubs willen subsidie voor (hybride) warmtepompen, en leaseconstructies. “Waarom zou je zo’n pomp zelf bezitten?” Voor de aansluiting op een warmtenetwerk, waarbij leveranciers monopolist zijn, zijn redelijke consumentenprijzen nodig.

Lees ook:

Diederik Samsom is terug, als groene adviseur en commissaris bij staatsenergiebedrijf EBN én als onderhandelaar voor het landelijke klimaatakkoord. Zijn missie: aardgasvrije woonwijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden