Shell-vonnis

Olievelden verkopen, lekken dichten, bos aanplanten: wat Shell kan doen om snel groener te worden

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Shell moet zijn uitstoot van broeikasgassen veel sneller reduceren dan het zelf van plan was. Hoe moet het concern dat doen?

Terwijl de rechterlijke uitspraak over de vergroening van Shell de wereld overging, bleven beleggers opvallend koel. Op de woensdag van de uitspraak steeg het aandeel Shell zelfs, en ook donderdag was van een verkoopgolf van Shell-aandelen geen sprake. Zou de schade voor Shell meevallen?

Blijkbaar denken beleggers van wel. Maar feit is dat de uitspraak grote gevolgen kan hebben voor het concern. Shell moet zijn uitstoot van broeikasgassen in 2030 netto met 45 procent hebben teruggedrongen, afgezet tegen 2019. Shells eigen plannen voorzien niet in zo’n grote reductie, althans niet in 2030. Daarnaast moet het concern zijn best doen om de uitstoot van afnemers van Shell-producten ook met 45 procent terug te dringen.

Die laatste uitspraak is het verststrekkend. Die afnemers – automobilisten, vliegtuigmaatschappijen, fabrieken, energiecentrales – zijn goed voor ruim 90 procent van de totale uitstoot van Shell-producten. Dat er in 2030 in Europa veel meer op stroom zal worden gereden dan nu staat vast. Maar rijdt 45 procent van de automobilisten dan in een stekkerauto? En hoeveel zijn dat er elders in de wereld? Hoe moet dat met kerosine voor vliegtuigen, met olie voor schepen en met diesel voor zware vrachtwagens? Voor die producten liggen de milieuvriendelijke alternatieven nog niet voor het opscheppen.

Andere producten verkopen, en rap

De uitspraak over de uitstoot van de afnemers is tegelijkertijd vrij vaag, stelt energie-analist Jilles van den Beukel. “De rechter heeft Shell een inspanningsverplichting opgelegd. Maar wat betekent dat? Moet Shell zijn best doen? Erg zijn best doen? Heel erg? En hoe beoordeel je of Shell genoeg zijn best heeft gedaan?” Shell lijkt alleen aan die ‘inspanningsverplichting’ te kunnen voldoen door rap andere producten te gaan verkopen.

Kan Shell zijn eigen uitstoot met 45 procent hebben beperkt over tien jaar? Van den Beukel denkt dat dat kan. “Lastig, erg lastig, maar haalbaar.” Shell heeft de nodige opties. Het verkopen van bezittingen bijvoorbeeld: olievelden, gasprojecten, raffinaderijen, chemiefabrieken. Al schiet het klimaat daar weinig mee op. Shell was al van plan zich van wat olievelden te ontdoen. In de vorig jaar gepresenteerde toekomstplannen kondigde topman Ben van Beurden al aan dat Shells olieproductie jaarlijks met 1 tot 2 procent zal verminderen. Shell doet ook afstand van een aantal raffinaderijen. In (vloeibaar) gas wil Shell juist groeien.

De raffinaderij van Shell in Pernis. Shell maakt daar producten als benzine, kerosine, diesel en grondstoffen voor de chemische industrie.  Beeld Peter Hilz, Hollandse Hoogte
De raffinaderij van Shell in Pernis. Shell maakt daar producten als benzine, kerosine, diesel en grondstoffen voor de chemische industrie.Beeld Peter Hilz, Hollandse Hoogte

Minder methaan lekken is een tweede optie. Methaan is net als CO2 een broeikasgas, maar de broeikasgaswerking van methaan is veel groter. Methaan kan vrijkomen bij de winning van aardgas en bij de productie van vloeibaar gas. Shell heeft, net als andere maatschappijen waaronder Exxon, al plannen om de methaanuitstoot verder te beperken. Maar volgens Van den Beukel kan daar nog een tandje bij – met de aantekening dat er bij de gaswinning in de VS en in Rusland veel meer methaanlekkages zijn dan bij Shell.

Investeren in groene energiebronnen

Zijn er meer opties? Sneller en meer in groene energiebronnen investeren. Minder ‘zware’ olie produceren, oppert Van den Beukel. Zowel de winning als de raffinage van olie vergt relatief veel energie. Shell zou ook meer projecten op duurzame energiebronnen kunnen laten draaien. Van den Beukel verwijst naar Oman, waar Shell zonne-energie gebruikt bij de oliewinning. “Zoiets zou elders ook kunnen. Bij de oliewinning in Schoonebeek bijvoorbeeld.”

Een heel andere optie is het aanplanten van bos. De rechter heeft bepaald dat Shells netto uitstoot met 45 procent moet dalen. Dat betekent dat het uitstoot kan compenseren. Bijvoorbeeld door CO2 op te slaan, een techniek die nu nog nauwelijks wordt toegepast en die erg duur is, of door bossen aan te planten. Dat laatste was Shell al van plan, maar zou het op grotere schaal kunnen uitvoeren.

Of de uitspraak Shell op heel hoge kosten jaagt, is nog lastig te zeggen. Het bedrijf overweegt in hoger beroep te gaan. Ongewis is verder wat de gevolgen zullen zijn. Mogelijk volgen buitenlandse milieuorganisaties het voorbeeld van Milieudefensie. Oordelen die rechters hetzelfde als hun Nederlandse collega, dan kunnen meer oliemaatschappijen hun borst natmaken. Oordelen ze anders, dan moet Shell hopen dat dat ogenschijnlijke concurrentienadeel in een voordeel kan worden omgebogen. Getuige de koersontwikkeling van het Shell-aandeel liggen beleggers daar nog niet wakker van.

Lees ook:
Waarom het vonnis tegen Shell een kantelpunt lijkt te worden in de klimaatcrisis

De fossiele industrie krijgt de ene dreun na de andere. Het vonnis in de rechtszaak tegen Shell is het sluitstuk van een reeks gebeurtenissen die de sector schokt.

Het duurt nog wel even voordat oliegiganten als Shell, BP of Total écht groen zijn

De rechter oordeelde dat Shell sneller moet vergroenen. Wat waren Shells plannen? En vergroenen andere oliemaatschappijen sneller dan Shell?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden