Jelle's weekdier

Oer-toerist luidde het einde van het dwerggeitje in

Beeld TRBEELD

Uw weekdierchroniqueur verblijft twee weken op Mallorca. 

Dit eiland, dat vooral bekendheid geniet als low-budget toeristenoord, biedt buiten Bierstuben en platgetreden playa's veel fraais. Er is een overvloed aan prehistorische bouwwerken, het centrum van Palma heeft een mooi middeleeuws stratenplan, de berglandschappen zijn ruig en overdonderend, wijngaarden leveren uitstekende wijnen en voor wie van vogels houdt, is er veel te ontdekken. Door de diversiteit aan landschappen, van moeras tot bergtop en van dennenbos tot kleinschalige akkerlandjes, kent Mallorca een rijke biodiversiteit en trekt het dan ook veel natuurliefhebbers.

Het helpt natuurlijk dat het een eiland is met endemische soorten, dieren en planten die elders niet voorkomen. Een deel daarvan is helaas uitgestorven; de mens heeft ook hier zijn sporen achtergelaten in de vorm van habitatvernietiging en de introductie van ratten, muizen, geiten, katten en ander ongedierte.

Een van de verdwenen soorten is een endemisch dwerggeitje. De voorouders ervan zijn waarschijnlijk op Mallorca terechtgekomen toen de Middellandse Zee vijf miljoen jaar geleden droogviel en, toen de zee-engte bij Gibraltar weer doorbrak, geïsoleerd geraakt in een berggebied dat een eiland werd en nu Mallorca heet. In de tijd die erop volgde, evolueerde Myotragus tot een bijzonder dier, met als meest kenmerkende eigenschap het bezit van twee enorme, doorgroeiende snijtanden in de onderkaak. Daar komt ook de naam Myo-tragus vandaan, wat letterlijk muis-geit betekent, naar die inderdaad rat- of muisachtige tanden. Het moet een aanpassing zijn geweest aan de destijds op Mallorca voorkomende begroeiing: net als alle andere geitachtigen was de Mallorcaanse muisgeit een volstrekte herbivoor.

Enige discussie 

Over die begroeiing is nog wel enige discussie. De huidige vegetatie van het eiland is sterk door duizenden jaren menselijk ingrijpen beïnvloed. In fossiele keutels van Myotragus zijn ooit stuifmeelkorrels van een endemische Buxus-soort gevonden, maar of het geitje zich voornamelijk voedde met deze palmstruikjes valt te betwijfelen. Die steeds doorgroeiende en aldoor afslijtende tanden moeten iets te maken hebben met sterk abrasief voedsel, bijvoorbeeld zeer houtig. Zoals altijd in dit soort onderzoek: je zou er het liefst even bij willen kijken om te zien wat het dier naar binnen werkte, en hoe. De paleontologie van gedrag is helaas afhankelijk van de indirecte waarneming.

In 1909 verscheen de eerste beschrijving van Myotragus in een wetenschappelijk tijdschrift. Eerder dat jaar waren er op Mallorca skeletresten van het geitje gevonden door de kleurrijke Engelse natuurvorser Miss Dorothea Bate, een dame die als vrijwilliger in het Londense museum werkte en de fossielen vond tijdens haar rondreizen door het Middellandse Zeegebied. Zij ontdekte daarbij ook andere uitgestorven dieren, zoals dwergnijlpaardjes op Cyprus en Kreta.

Over het uitsterven van Myotragus is veel gespeculeerd. Zelf denk ik dat het vrij snel gegaan moet zijn, geheel naar analogie met de dodo en andere eilanddieren. De komst van de mens is ergens rond het jaar 3000 voor Christus te dateren. Toen waren de dwerggeitjes geëvolueerd tot een soort die geen natuurlijke vijanden kende, dus waarschijnlijk stonden ze nieuwsgierig te kijken naar de eerste mensen die op het Mallorcaanse strand arriveerden. Oer-toeristen, daar kwam toen al weinig goeds van.

Vind hier het archief van al Jelle's weekdieren 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden