Autosloop

Nu Afrikaanse landen onze afgedankte auto’s niet meer willen, is hergebruik de oplossing

Autosloperij M.J. Rutte in Velserbroek heeft 54.000 onderdelen in de aanbieding, allemaal losgepeuterd uit afgeschreven auto’s.Beeld Olaf Kraak

Oude auto’s zo secuur mogelijk uit elkaar slopen, beperkt de milieu-impact van deze afvalberg. Dat moet ook wel, nu Afrikaanse landen hun deur op slot gooien voor onze afdankers. 

Koplampen, spiegels, motorblokken, velgen. Elk onderdeel van uit elkaar gesleutelde auto’s heeft een eigen schap, hier bij het autodemontagebedrijf M.J. Rutte in Velserbroek. “We zijn een soort supermarkt, maar dan voor auto-onderdelen”, zegt mede-eigenaar Alec Nijssen. Het bedrijf heeft 54.000 onderdelen in de aanbieding. Allemaal losgepeuterd uit afgeschreven oude auto’s, die Rutte inkoopt. “Alles wat nog bruikbaar is, komt in aanmerking voor hergebruik. De rest van de materialen is voor de recycling.”

Op het terrein staan zo’n 750 autowrakken. Die zullen allemaal kennis gaan maken met de ‘Kobelco’. Dat is een mintgroen werktuig, een soort graafmachine met een scherpe tang erop. Het gevaarte trekt kabels, doppen en platen met grote precisie los. Met deze machine, die wat wegheeft van een dinosauriër, is Rutte in staat auto’s volledig te ontmantelen. “Ze gaven een demonstratie waarbij de Kobelco heel precies een bierflesje van de grond pakte”, vertelt Nijssen. Dat overtuigde wel. Zelf de sloophamer hanteren mogen klanten hier ook. “Wie een onderdeel zoekt, mag hem er bij ons zelf af komen sleutelen”, zegt Nijssen trots.

Een ouderwetse zijspiegel, daar is best wel vraag naar

Hoewel we het hebben over een handel in oude auto’s, staat M.J. Rutte vanwege de aandacht voor hergebruik bekend als een relatief milieuvriendelijk bedrijf. “Wij zien nog waarde in spullen die sommige concurrenten zo in de shredder gooien”, zegt Nijssen. Hij laat een ouderwetse zijspiegel zien. “Hier is best wel vraag naar. Op internet kun je voor een habbekrats een nieuwe bestellen die er precies zo uitziet. Alleen na drie maanden valt zo’n ding uit elkaar. Dan kun je hem toch beter hier bij ons kopen?”

Op het terrein staan stapels met versleten autobanden. Metalen karkassen van auto’s staan als vierkante pakketten in elkaar geperst. Dit restmateriaal van oude auto’s raakt het bedrijf aan de straatstenen niet kwijt, het wordt bestempeld als afval. Maar dat wil niet zeggen dat het waardeloos is. Tot 98 procent van het volume van elke afgeschreven auto die in Nederland is afgedankt wordt gerecycled, zegt een woordvoerder van Auto Recycling Nederland (ARN). “Metalen en mineralen, vloeistoffen, vezels en kunststoffen.”

Alle mogelijke grondstoffen wint Nederland terug, bij de 200.000 auto’s die jaarlijks op de vuilberg belanden, na gemiddeld achttien jaar op de weg. Dat gebeurt niet zomaar voor de lol. Alle EU-lidstaten zijn verplicht om minimaal 95 procent uit de autowrakken terug te winnen. Iedere consument die zelf een nieuwe auto koopt, betaalt daaraan mee, door de verplichte afdracht van een recyclingbijdrage van zo’n drie tientjes. Dat bedrag gaat in één grote pot bij ARN en wordt benut voor recycling van autowrakken in Nederland. Een deel van de terugwinning van plastics moet in Frankrijk plaatsvinden, bij de gespecialiseerde recyclingfabriek van Galloo.

Afrikaanse landen willen niet langer dumpplaats zijn

Het is zaak dat Europese landen hun zaakjes goed op orde brengen, zodat zij in staat zijn om oude auto’s keurig uit elkaar te slopen. Maximaal hergebruik staat hoog op de agenda van de Green Deal van Eurocommissaris Timmermans. Bovendien gaan vervuilende diesels en stokoude benzinewagens langzaam maar zeker in de ban. Nu gaan jaarlijks 80.000 oude en vervuilende auto’s, die de wetgever hier niet meer duldt, nog op export naar ontwikkelingslanden. Maar daarvan komt het einde in zicht. 

Een groep van vijftien West-Afrikaanse landen, waar vanuit Nederland jaarlijks 35.000 oude auto’s heen worden gebracht, sluit de poorten. Die groep, waaronder Nigeria, Senegal, Ghana en Mali, ervaart luchtvervuiling (fijnstof, NOX, CO2) als gevolg van de export van auto’s die Nederland en andere EU-landen afdanken. Deze landen stellen per januari 2021 emissie-eisen in, waardoor de auto’s die bijna rijp zijn voor de storthoop, er niet meer inkomen. De Afrikaanse landen weren de oude autovloot, omdat zij niet langer dumpplaats willen zijn voor auto’s uit de VS, Japan en Europa.

Door hun maatregelen komt 80 procent van de auto’s, die Nederland nu – ondanks een gammele staat en gebrekkige roetfilters – aan Afrika slijt er daar volgend jaar niet meer in. Dat is maar goed ook, merkte de milieudesk van de VN op, want het risico dat westerse landen de export naar Afrika misbruiken om slooprijpe auto’s te lozen is groot. “Er zijn in Afrika onvoldoende mogelijkheden om voertuigen goed te ontmantelen”, voegde de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) van het Rijk daaraan toe. Het valt niet uit te sluiten dat de export zich na komend januari deels verplaatst naar andere ontwikkelingslanden, bevestigt de ILT bij navraag. Toch is de boodschap van de milieudiensten: autobranche, zorg zelf voor afbraak en recycling van oude auto’s.

Recyclen van oude auto’s blijft een vuil klusje

Een rokerige, scherpe damp waait over het terrein bij M.J. Rutte. Medewerkers wrikken onderdelen van de autowrakken los, die zonder banden op een rijtje staan. Met branders schroeien ze stalen platen los. Het recyclen van oude auto’s is en blijft een vuil klusje, daar ontkom je niet aan. “We willen wel milieuvriendelijk werken”, zegt mede-eigenaar Arjan van Hooff. Hij heeft al plannen voor zonnepanelen op het dak van de loods waar alle onderdelen liggen. Ook wil hij zich voorbereiden op de ontmanteling van stekkerauto’s, als die straks het straatbeeld gaan domineren. “Die krijgen we hier niet. De eerste generatie e-auto’s is te jong en waardevol voor de sloop, ze zijn geschikt voor doorverkoop aan een tweede eigenaar.”

Beeld Olaf Kraak

Enkele hybride modellen kregen ze in Velserbroek al wel binnen. Een van de zeventien medewerkers weet hoe hij die veilig kan stellen. “Bij zo’n elektrisch model moet je precies weten welke stroomkabel waar loopt. Zo niet, dan is dat het laatste kabeltje dat je zal doorknippen”, zegt Van Hooff. Bij ARN zijn ze daarom samen met opleidingsinstituut Innovam een nieuwe lichting demonteurs aan het opleiden, die in de toekomst weten hoe ze een elektrische auto veilig uit elkaar kunnen halen. De accu van een e-auto moet als gevaarlijk afval aangemeld worden. “Een vak apart”, noemt de ARN-woordvoerder dat.

Voorlopig leggen Nijssen en Van Hooff zich toe op hun tweestappenplan met oude auto’s: eerst zoveel mogelijk onderdelen hergebruiken, vervolgens de rest zo goed mogelijk recyclen. Nijssen wijst op een plank vol deurgrepen. “Wij stemmen ons aanbod af op de vraag, die is deels seizoensgebonden.” Met koud weer in aantocht weten de auto-ontleders dat de telefoon zal rinkelen. “Mensen gaan zeker de kunststof grepen breken of lostrekken.” Nijssen hoopt dat de consument dan bij hem kiest voor een tweedehands exemplaar, in plaats van een goedkope, online bestelde kopie die per postpakket uit een ver oord komt.

Lees ook:

Kenia wil af van vieze importauto’s

Ook de regering in Kenia is bezig om de leeftijd van geïmporteerde auto’s drastisch te verlagen. Niet vanwege het milieu, maar om economische motieven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden