Noorse zalmkwekers lozen ongestraft verboden chemicaliën in zee - en de politiek kijkt toe

Een overdekt zalmbassin. Duizenden tonnen chemicaliën tegen luizen verdwijnen jaarlijks in zee. Beeld Eric Fokke

Noorse zalmproducenten overtreden massaal het verbod op lozingen van gif tegen zalmluis. De politiek kijkt toe.

Noorse zalmkwekers lozen ongestraft verboden chemicaliën in zee. Dat leidt tot massale sterfte onder garnalen. Sinds maart 2017 gelden nieuwe regels voor het dumpen van bestrijdingsmiddelen tegen luizen op kweekzalmen. Onderzoek van de Noorse staatsomroep NRK wijst uit dat die al vijftig keer zijn overtreden.

Om luizen van hun vissen te verwijderen, gebruiken zalmkwekers diverse chemicaliën. De hoeveelheden zijn de laatste paar jaar flink afgenomen, maar er gaan nog altijd duizenden tonnen doorheen. In 2017 werd bijvoorbeeld ruim 9000 ton waterstofperoxide gebruikt, tegen 43.000 ton in 2015.

Nadat de kweekvissen hun chemicaliën-bad hebben gehad, wordt het badwater in zee gedumpt. Garnalenvissers zien hun vangsten dramatisch teruglopen. De middelen hebben op garnalen dezelfde uitwerking als op de luizen: ze sterven.

In 2015 deed een garnalenvisser aangifte van de lozingen. Hoewel de politie erkende dat ze verboden zijn, trad ze niet op, omdat het een dagelijkse praktijk is en de betrokken departementen er geen prioriteit aan geven. Sterker, de toenmalige minister van visserij gedoogde de dumpingen door er eisen aan te stellen. Sinds vorig jaar moeten de antiluizenmiddelen op minstens 500 meter van garnalenvelden en paaigronden van vissen worden geloosd.

Onpartijdigheid

NRK traceerde vijftig overtredingen over het afgelopen jaar. Niet één keer werd een straf opgelegd, terwijl enkele bedrijven hun overtredingen tegenover de omroep gewoon toegaven.

Deze praktijken trekken nu extra aandacht, omdat deze maand een nieuwe minister voor visserij is aangetreden: Harald T. Nesvik. Hij was tot voor kort woordvoerder van een bedrijf dat kweekzalmen tegen luizen behandelt en heeft in die hoedanigheid toegegeven dat zijn bedrijf het gif boven paaigronden van kabeljauw dumpte.

Milieupartij de Groenen (MDG) deed aangifte tegen dat bedrijf, maar hoorde al binnen twee dagen dat Økokrim, de dienst die economische- en milieudelicten onderzoekt, de kwestie terzijde schuift. MDG gaat het nu bij een andere dienst proberen.

Het ministerie van visserij gaat niet in op vragen en verwijst naar schriftelijke antwoorden van Nesvik aan het parlement. Die komen erop neer dat Nesvik nu eerst wil dat het ministerie van justitie zijn ‘onpartijdigheid’ onderzoekt, voordat hij met wéér nieuwe richtlijnen komt.

Miljoen ton zalm

Noorwegen is de grootste zalmproducent in de wereld. Het exporteerde in 2017 een miljoen ton zalm ter waarde van bijna zeven miljard euro. Het is een industrie die de komende jaren nog vijf keer groter zal worden. Garnalenvissers zijn hierover uiterst bezorgd. Ze zien hun vangsten al jaren teruglopen. Ze vinden de 500-meter-grens ook flauwekul, omdat ze vaak zelf al moeite hebben om te bepalen waar de garnalen in zee zitten, laat staan dat zalmkwekers daartoe in staat zijn.

Dat het gebruik van chemicaliën tegen zalmluizen de laatste jaren flink afneemt, wil niet zeggen dat het probleem met de parasiet op de kweekzalm minder wordt. In sommige fjorden komen zoveel luizen voor, dat wilde zalmen en zeeforel het loodje leggen. Ook de sterfte in kwekerijen als gevolg van de zeeluizenplaag nam vorig jaar opnieuw toe.

Lees ook: Brengt gat in de Afsluitdijk de zalm terug?

In 2019 wordt begonnen aan de bouw van de vismigratierivier, een gat in de Afsluitdijk dat Waddenzee en IJsselmeer weer met elkaar verbindt. Verwacht wordt dat miljoenen trekvissen de passage gaan gebruiken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden