ColumnEsther Bijlo

Noem ons geen oliebedrijf, zegt ... Shell

Nooit geweten dat Ben van Beurden artistieke aspiraties heeft. Ceci n’est pas une pipe, zei de Shell-topman deze week over zijn onderneming, vrij naar schilder René Magritte. Noem Shell geen oliebedrijf, is zijn boodschap. Een surrealistische benadering voor een organisatie die normaal gesproken krap drie miljoen vaten olie per dag produceert.

Van Beurden was sowieso in een beschouwende stemming tijdens het interview door financieel persbureau Bloomberg, dat al half mei is afgenomen maar na ‘bewerking en verheldering’ pas nu is vrijgegeven. Met zijn 25-jarige zoon heeft hij filosofische discussies over het klimaat, vertelt hij. De zoon is kritisch, maar begrijpt zijn vaders positie. Wat zijn jongste betreft, een 10-jarige dochter, kan de Shell-topman alleen maar proberen haar ervan te overtuigen dat hij ‘het goede doet voor jou’.

Dat is te volgen. Zou hij dat gevoel niet hebben, dan zou hij per direct ontslag moeten nemen. Het hele gesprek ademt de worsteling met het fenomeen fossiel bedrijf.

Een tikkeltje verongelijkt is het wel

Terwijl Shell zijn best doet om in de komende decennia de CO2-uitstoot terug te dringen, ook van de klanten, raakt het Van Beurden dat het bedrijf door ‘segmenten van de samenleving’ als onwelkom wordt bestempeld. Juist deze 113 jaar oude onderneming kan een centrale rol spelen in de energietransitie, klinkt het een tikje verongelijkt.

Als dat werkelijk is wat Van Beurden bedoelt met ‘noem ons geen oliebedrijf’, dat Shell energie levert, dondert niet uit welke bron, dan zouden die ‘segmenten van de samenleving’ in gejuich uitbarsten. Dat is precies waar ze het bedrijf willen hebben: zet alle kennis en kunde in voor schone energie.

Alleen is dat niet wat Shell feitelijk doet. Het leeuwendeel van de investeringen gaat naar het vinden, oppompen en verwerken van olie en gas, daar zit weinig beweging in. Compenseren is het flankerend beleid voor de toekomst: CO2 onder de grond stoppen en bossen aanleggen of groene projecten financieren.

Het vastgeklonken bestaan van de fossiele grootleveranciers

De strijd die Van Beurden met zichzelf en de omgeving voert, toont het vastgeklonken bestaan van de fossiele grootleveranciers. De klimaatcrisis komt eraan, de roep om echte verandering wordt luider, maar een oliebedrijf kan blijkbaar niks anders zijn dan een oliebedrijf. Oké, met gas.

Diezelfde mix van verongelijktheid en onaantastbaarheid is te vinden in de vliegindustrie. Die tak van vervoer wist tot nog toe harde klimaatafspraken af te wimpelen. Er was onder de naam Corsia een plannetje bedacht door de branche om vanaf volgend jaar een beetje CO2-uitstoot door vliegen te gaan compenseren.

De eerste zes jaar is het nog vrijwillig, komt ook vrij surrealistisch over. Peiljaren voor deze afkoop zijn 2019 en 2020. Alle uitstoot boven de emissies uit die jaren zou met groene projecten gladgestreken worden, was het idee.

‘We hebben het zo zwaar’

En toen kwam het boze virus. Het is niet eerlijk 2020, met het ingezakte vliegverkeer, mede als referentie te nemen, laten we alleen 2019 doen, lobbyde de internationale bedrijfstak. ‘We hebben het zo zwaar.’ Prima, zei iedereen afgelopen week, inclusief de Europese Unie en de Nederlandse verantwoordelijke minister.

Deze vlotte verandering van de regels, betekent feitelijk dat de luchtvaart jarenlang hoegenaamd geen wolkje broeikasgas van een compenserende groene struik hoeft te voorzien, zo rekenden Duitse onderzoekers uit. Het vliegverkeer is immers niet zo maar weer op het oude hoge niveau, dat gaat even duren. Weg prikkel om in schonere technologie te investeren.

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden