Op het sociale woningcomplex ‘De Peperklip’ in Rotterdam werkt woningcorporatie Vestia momenteel aan het ‘het langste natuurdak van Nederland’.  Hoveniers zorgen dat op het groendak water, heuvels, gras, struiken, boomstammen en grind elkaar afwisselen.

ReportageDakvergroening

Neerlands ‘langste natuurdak’ huist op de Rotterdamse Peperklip

Op het sociale woningcomplex ‘De Peperklip’ in Rotterdam werkt woningcorporatie Vestia momenteel aan het ‘het langste natuurdak van Nederland’. Hoveniers zorgen dat op het groendak water, heuvels, gras, struiken, boomstammen en grind elkaar afwisselen.Beeld Arie Kievit

Het Rotterdamse sociale wooncomplex De Peperklip stond jarenlang te verloederen. Een groendak moet het imago opvijzelen én een thuis bieden aan vogels, vlinders en insecten.

Twee merels schieten op van een plasje water als ze voetstappen horen aankomen. De een zoekt dekking vanaf een boomstam, de ander springt achter een struikje. De keuze is snel gemaakt als het gevaar niet lijkt te wijken: hop, de lucht in, weggezoefd. Maar niet de natuur in; onder de vogels strekt zich het stadsgezicht van de hoogbouw in Rotterdam-Zuid uit.

De vogels hielden een pitstop op het dak van De Peperklip. Dit sociale wooncomplex in de vorm van een opengebogen paperclip telt 545 appartementen en huisvest binnenkort met wat geluk ook enkele duizenden andere levensvormen. Woningbouwcorporatie Vestia heeft hier naar eigen zeggen het langste natuurdak van Nederland aan laten leggen, van ruim 7500 vierkante meter. De kosten: zo’n 250.000 euro, waarvan 30 procent gesubsidieerd door de Europese Unie. Is dit een duurzame investering, of slimme groene marketing?

Het dak is onderdeel van een algemene opknapbeurt van De Peperklip, mede bedoeld om het wooncomplex een beter imago te geven, zegt Bas van Schelt, projectmanager bij Vestia. De gemeente Rotterdam heeft de onderhoudsbeurt van de bijbehorende binnenplaats voor zijn rekening genomen.

Waterhuishouding van de stad

Bij de oplevering van het gebouw in 1982, ontworpen door architect Carel Weeber, was De Peperklip het grootste sociale wooncomplex van Nederland. Wat Vestia bedoelde als modern, vooruitstrevend wooncomplex, kreeg al snel een slechte naam. Ook de woningbouwvereniging zélf is positieve aandacht welgelegen. Tijdens de vorige economische crisis raakte die financieel in de problemen. Nog steeds kampt Vestia met hoge schulden en een te hoge rentelast.

Goede marketing of niet, het dak levert wel degelijk een duurzame bijdrage aan de stad, zegt Ruud Kempen, projectleider bij hovenier Van der Tol. Hij gaat vooral prat op de versterking aan de biodiversiteit die het dak biedt. De hoveniers legden vier thema’s aan. Water, heuvels met daarop gras en struiken, boomstammen en grind wisselen elkaar af. “We hebben specifiek vier verschillende elementen aangelegd om de natuurlijke omgeving van zo veel mogelijk dieren na te bootsen. Natuurlijk in de hoop dat ze zich hier ook gaan nestelen.”

Ook voor de waterhuishouding van Rotterdam is het dak voordelig. Het idee is dat de vegetatie op een groendak water opvangt. Planten verdampen het water, waardoor minder regen het dak afstroomt.Beeld Arie Kievit

Maar ook voor de waterhuishouding van Rotterdam is het dak voordelig, zegt Kempen. De stad heeft relatief veel hoogbouw met platte daken. “Bij een fikse stortbui komt in Rotterdam alles tegelijkertijd van de daken af, in plaats van meer geleidelijk zoals in een stad met veel schuine daken. Daardoor verstopt de stadsriolering makkelijk”, aldus Kempen. Het idee: de vegetatie op een groendak vangt water op. Planten verdampen het water, waardoor minder regen het dak afstroomt.

Klopt dat? Deels, zegt Kees Hendriks, onderzoeker natuurlijk kapitaal en duurzaamheid aan Wageningen Research & University. De effectiviteit van het dak is wel afhankelijk van de hoeveelheid regen tijdens een bui. De grond en plantjes kunnen maar een bepaalde hoeveelheid water tegelijkertijd opnemen. Hendriks: “Nuttig voor kleine, over de tijd verspreide regenbuien. Het water loopt het riool niet in en hoeft niet gezuiverd te worden. Dat bespaart energie.”

Maar zware stortbuien zijn al snel te veel voor een natuurdak, zegt Hendriks. “Terwijl je de waterberging juist kunt gebruiken op het moment dat er veel regen in één keer valt.”

Ook voor biodiversiteit is een groendak voordelig, ziet Hendriks. Normale groendaken van sedum trekken al veel insectensoorten aan. Hendriks verwacht dat het dak van De Peperklip, met de verschillende natuurlijke elementen, nog meer levensvormen trekt. “Een echt natuurgebied wordt het natuurlijk niet. Maar vergeleken met een normaal dak, waarop nagenoeg geen leven voorkomt, voegt een natuurdak zeker wat toe aan de binnenstad.”

De Peperklip raakte steeds verder in verval, maar het groendak van maar liefst ruim 7500 vierkante meter moet het pand een boost geven. Beeld Arie Kievit

Dat beaamt ook Louise Vet, hoogleraar ecologie aan het Nederlands Instituut voor Ecologie in Wageningen. Vet wijst bovendien op het veertigpuntenplan van milieuorganisatie Urgenda om CO2 te verminderen; daarin is de aanleg van groendaken opgenomen. Die werken volgens de organisatie isolerend, met gas- en energiebesparing tot gevolg. In de zomer tot maximaal 7 procent, in de winter tot 3 procent per gebouw.

Een groen lint

Een groendak is pas werkelijk effectief bij aanleg op grote schaal, merken Vet en Hendriks beiden op. Dat geldt voor energiebesparing middels isolatie en al helemaal voor de stadsriolering. Om biodiversiteit echt te stimuleren, moet het in verbinding staan met natuur op andere groendaken, parken en groene muren. “De natuur vormt dan een soort groen lint door een stad. Levensvormen kunnen uitwisselen tussen de verschillende groene plekken”, zegt hoogleraar Vet.

Rotterdam kent in totaal 400.000 vierkante meter aan groendaken. Maar vanaf De Peperklip hebben de vogels alleen uitzicht op zwarte daken. Voor Vestia is het een experiment, zegt projectmanager Van Schelt. “Met enquêtes onderzoeken we wat bewoners ervan vinden.” Een aantal gebouwen rond De Peperklip zijn ook van de woningbouwcorporatie. “Wie weet leggen we in de toekomst meer groendaken aan in de omgeving.”

Projectleider Kempen hoeft niet lang na te denken over zijn motivatie voor het hoveniersvak. Het liefst hoopt hij zijn favoriete vogel, de scholekster, een plek in de stad te bieden. Maar, voegt hij toe: “als ik een paar duiven uit de bomen hiernaast kan helpen, ben ik ook al heel tevreden”.

Lees ook: 

Over honderd jaar eten we wier in ons houten huis

Het aanzien van Nederland zal de komende jaren flink veranderen doordat het klimaat verandert, concluderen onderzoekers van de Wageningen University & Research. ‘Veel tijd hebben we niet, we moeten nu echt haast maken.’

Een nieuw hoofdkantoor voor de Triodos Bank. ‘Een poenerig pand op de Zuidas past niet bij ons’

Aan de rand van landgoed De Reehorst in Zeist betrekt Triodos Bank vandaag een nieuw kantoor. Het is demontabel en heeft een materialenpaspoort. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden