Nederlandse klimaatspijbelaars te braaf. ‘Ze moeten meer een ‘fuck-you-mentaliteit’ hebben’

De Belgische klimaatactiviste Anuna De Wever (17): “Ze noemen ons naïef, maar als je denkt dat je zo verder kunt rommelen, dán ben je naïef.” Beeld Photo News

Nederlandse scholieren demonstreren donderdag voor de tweede keer voor een beter klimaatbeleid. Daar mag wel een tandje bij, vindt Anuna De Wever, aanvoerder van de Belgische klimaatjongeren.

Anuna De Wever (17) zit met opgetrokken knieën aan de eettafel thuis in Mortsel, onder de rook van Antwerpen. De aanvoerster van de Belgische klimaatspijbelaars speelt met de koordjes van haar zwarte joggingbroek terwijl ze haar teleurstelling in de politiek ventileert. Al tien weken krijgt ze iedere donderdag duizenden Belgische jongeren op de been om een beter klimaatbeleid te eisen en is het klimaat hét gesprek aan de keukentafel, maar politiek gezien schiet het voor geen meter op, foetert ze. “Ze noemen ons naïef, maar als je denkt dat je zo verder kunt rommelen, dán ben je naïef.”

Sinds januari mogen Anuna en haar beste vriendin Kyra Gantois (20) als leiders van ‘Youth for Climate’ regelmatig bij politici aanschuiven om hun zorgen te delen. “In die gesprekken proberen ze ons alleen maar gerust te stellen en in slaap te sussen. Nou, dat is nog niet een van hen gelukt.

“We zitten in een crisissituatie. We hebben drastische maatregelen nodig om de opwarming van de aarde tegen te gaan en dat moet nú gebeuren, zeggen klimaatwetenschappers. Het is alsof de school in brand staat en het brandalarm gaat af, maar iedereen doet gewoon alsof de bel gaat.”

Anuna De Wever en vriendin Kyra Gantois (midden) tijdens het wekelijkse scholierenprotest op 7 maart. Beeld BELGA

Dus trekken duizenden Belgische scholieren elke week door Brussel en andere Belgische steden om hun ongenoegen te uiten. Normaal gezien op donderdag, deze week uitzonderlijk op vrijdag, als scholieren in meer dan 70 landen spijbelen tijdens de ‘Global strike for future’.

Anuna en Kyra lieten zich inspireren door de Zweedse klimaatstaker Greta Thunberg (16), die elke vrijdag voor het Zweedse parlement zit om aandacht te vragen voor het klimaat. In België gaan ze zonder twijfel tot de Europese verkiezingen in mei door, zegt Anuna. Dat zouden Nederlandse jongeren ook moeten doen, zegt ze.

“Wat is dat met die Nederlandse scholieren? Met één mars in de maand gaan we er niet komen. Politici worden pas zenuwachtig als elke week duizenden jongeren spijbelen. Dan denken ze: ‘Fok, wat moeten we daarmee?’ Dat is burgerlijk ongehoorzaam zijn, rebelleren.”

Braaf

Anuna’s moeder, Katrien Van der Heyden, mengt zich vanuit de voorkamer, waar ze zit te werken, in het gesprek. “Wij dachten dat Nederlanders zo assertief waren. Dat het klimaatprotest bij jullie daarom veel heftiger zou zijn dan hier. Maar toen zagen we opeens van die brave jongens die bij de minister werden uitgenodigd en meteen weer naar school gingen. Anuna zei: ‘Allez, wat? Blijven gaan, de druk erop houden!’”

Anuna lacht: “Mama, rustig, dit is voor een Nederlandse krant, hè…” Even later: “Nederlandse leerlingen moeten niet wachten tot ze toestemming krijgen om te spijbelen. Ze moeten meer een ‘fuck-you-mentaliteit’ hebben.”

Waarom Belgische tieners zo massaal komen opdagen bij de protesten kan ze ook niet helemaal verklaren. “Ik ben eerlijk gezegd ook verrast door mijn eigen generatie. Op mijn school zijn ze helemaal niet geëngageerd. Maar 30 van mijn 800 medeleerlingen doen mee, dat is echt een flop. Gelukkig hebben veel leeftijdsgenoten wel door hoe problematisch de situatie is.”

De klimaatjongeren ergeren zich kapot aan de wijsneuzerige adviezen dat hun generatie maar wat minder moet douchen, vlees eten en vliegen, zegt Anuna. “Dat dóen wij al. Misschien is dat het generatieconflict van nu: dat oudere mensen er meer moeite mee hebben om die luxe op te geven.

“Bovendien: dat soort persoonlijke keuzes is niet genoeg. Zelfs als wij helemaal niet meer douchen raken de problemen niet opgelost. Als politici oprecht waren zouden ze ons niet gerust stellen of terechtwijzen, maar zouden ze hun excuses komen aanbieden voor wat ze al die jaren niet hebben gedaan.”

Hebben politici niet een punt als ze zeggen dat klimaatbeleid duur en ingewikkeld is en op Europees niveau moet worden gemaakt?

“Jawel, maar dat is geen excuus. Politici besteden ons geld nu aan de verkeerde dingen. Dat is een keuze. En zolang Nederland en België niet op koers liggen om de klimaatdoelen van Parijs te halen, moeten ze zelf maatregelen nemen in plaats van naar andere niveaus te wijzen.”

Om de Belgische klimaatministers – ze zijn met z’n vieren: een landelijke, een Waalse, een Vlaamse en een Brusselse – op weg te helpen vroeg Youth for Climate aan een groep van 120 klimaatexperts om een klimaatplan met concrete maatregelen op te stellen. Dat actieplan moet eind april af zijn, zodat politieke partijen erop moeten reageren vóór de Belgische verkiezingen, die tegelijk met de Europese verkiezingen worden gehouden. “Dan kunnen kiezers hun stemgedrag nog aanpassen, zodat er echt een klimaatregering kan komen.”

Deze week bezochten Anuna en Kyra het Europees Parlement in Straatsburg om met andere klimaatjongeren te overleggen en hun zorgen met Europese politici te delen. Ook daar viel op: bijna overal zijn het vooral jonge vrouwen die de klimaatkar trekken.

“Geweldig”, vindt Anuna. “Eindelijk krijgen vrouwen de ruimte om hun kracht te laten zien én worden we gevolgd door jongens, in plaats van dat zij zeggen: ‘Meiske, ga es van die troon’. We breken door een gigantisch glazen plafond.”

In hoeverre heeft dat vrouwzijn impact op het klimaatprotest?

Anuna aarzelt een kort moment. “Het is kei-stereotype van mij om te zeggen, maar onze boodschap is wel enorm verbindend en rustig.” Dat beaamt haar moeder: “Zij zijn echt van een andere generatie. Traditioneel mannelijk leiderschap kenmerkt zich door competitie en een veroverende houding. De vrouwelijke stijl is samenwerkend en uitdagend.

“Deze meisjes staan op tegen oude blanke mannen in maatpakken en zeggen: we zijn er klaar mee. Dat ze dat niet doen in een beweging die draait om vrouwenrechten en dat jongens daarin compleet op hun gemak zijn, maakt het uniek. Dat is echt een groot verschil met mijn generatie.”

Van der Heyden schenkt thee bij in een rode mok met de tekst ‘gender equality’. “Mama is genderspecialist en socioloog”, vertelt Anuna, die zichzelf als kind een jongetje voelde, en zich nu als jongen noch meisje profileert.

Dat laatste blijkt koren op de molen van de internettrollen die de klimaatactiviste en haar omgeving het leven zuur proberen te maken. Van der Heyden: “Tachtig procent van de haatberichten komt van witte gepensioneerde mannen met sportwagens en honden, zie ik op hun facebookprofielen. En sinds deze week zijn het ook neonazi’s.” Inhoudelijke kritiek spuien ze zelden. “Ik zie vooral veel seksisme, over Anuna’s gender, haar seksuele geaardheid. En doodsbedreigingen.”

Anuna: “Mensen worden heel zenuwachtig van de spiegel die wij hun voorhouden. Maar wij komen ook op voor de mensen die vrezen dat klimaatbeleid veel geld gaat kosten. Want wat denk je dat het gaat kosten als het hier allemaal onderloopt?”

Eindexamen

Over tien weken zijn de Belgische en Europese verkiezingen. Anuna maakt zich geen zorgen of de protesten van Youth for Climate scholieren zullen blijven trekken. Ook na vorige week, toen maar 4200 jongeren de straat op gingen; veel minder dan het hoogtepunt van 35.000, eind januari. “Vorige week was het vakantie, hè? Alle andere weken zaten we boven de 10.000. We krijgen steeds meer steun, bijvoorbeeld van leraren en grootouders. Deze vrijdag verwacht ik minstens 30.000 mensen. En volgende week komt mijn oma van 85 mee in haar rolstoel.”

Het is wel veel allemaal, zegt Anuna. “Ik denk elke week wel effe: kan een ander het nu es doen? Het liefst wil ik ook gewoon naar school.” Dit jaar doet ze vwo-eindexamen. Vanwege alle interviews en klimaatactiviteiten zit ze regelmatig tot één uur ’s nachts huiswerk te maken. Deze week kreeg ze haar rapport.

“Dat is gelukkig even goed als voorheen”, zegt haar moeder. Hoe het moet met de klimaatmarsen in mei, als de examens zijn? Anuna: “Daar zijn we nog over aan het nadenken. Misschien vragen we onze ouders om dan in onze plaats te gaan.” Van der Heyden: “Ik ga voor jou hoor, schat.”

Anuna en Kyra lieten hun klimaatboodschap optekenen in een klein boekje:
‘Wij zijn het klimaat. Een brief aan iedereen’, dat vorige week verscheen bij De Bezige Bij (64 blz. €8,99).

Lees ook:

De vijf ingrediënten voor een succesvolle klimaatmars

De opkomst bij protesten is slecht te voorspellen. De ene keer staan er vijf mensen in de regen, dan ineens een massa demonstranten van tienduizend of veel meer. Wat zijn de ingrediënten voor een succesvolle demonstratie?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden