Nederlands bedrijf stort zich op afval in Bangalore

Beeld Selvaprakash Lakshmanan

Hoe verbeter je de afvalverwerking in Bangalore, India? Het Nederlandse bedrijf SweepSmart doet een dappere poging, in een vuile stad met een gegroeide afvalberg.

"Er zijn dagen bij dat ik mijn spullen wil pakken en terug naar Nederland wil", verzucht Silvia de Vaan (34).

Het is ook niet eenvoudig wat haar en haar zakenpartner Niels van den Hoek (30) voor ogen staat. Met hun ­bedrijf SweepSmart, willen ze in de Zuid-Indiaase ­miljoenenstad Bangalore de afvalverwerking en -scheiding naar Europees niveau tillen.

SweepSmart ging daartoe dit jaar aan de slag in drie afvalsorteercentra. "Kijk, hier was het eerst zo vies dat de flessendopjes aan de grond waren vastgekoekt", zegt De Vaan, ­wijzend op de nu gladde, cementen vloer van een sorteercentrum in de Yeshwanthpur, een wijk van kantoorpanden en flats. Daar wordt nu droog afval gesorteerd en er is ook een gloednieuwe lopende band geïnstalleerd. De vier werknemers staan met beschermende kleding aan de band. Vroeger sorteerden ze alle afval zittend, op de toen nog onverharde vloer. Nu gooien ze afval in aparte containers, voor dertig verschillende categorieën, zoals ­papier, petflessen en kokosnootschillen, klaar voor hergebruik of verkoop aan hande­laren.

Voorheen werd alle gesorteerde afval gewoon op willekeurige plekken neergegooid. SweepSmart voerde verder regels in voor veiligheid en hygiëne en verfijnde onder andere de administratie, om de efficiency te meten en te verbeteren. Een aanpak die voor de Indiase vuilsector als zeer vernieuwend geldt.

Die lopende band, die heeft Van den Hoek geïntroduceerd; hij werkte in Nederland jarenlang bij afvalverwerker Van Gansewinkel. “De lopende band is wel op maat gemaakt, voor de relatief kleine schaal van de Indiase, gedecentraliseerde sorteercentra”, legt hij uit.

Afvalrapers

Alle huisvuil centraal sorteren, dat werkt niet in India. Van den Hoek: “Dan heb je grote vuilniswagens nodig, terwijl de huizen hier vaak alleen via smalle steegjes te bereiken zijn.” ­Bovendien bestaat er al een lokaal netwerk van lokale handelaren en verzamelaars van herbruikbaar afval. Van den Hoek: “Het is zonde daar geen gebruik van te maken.”

Tekst loopt door na onderstaande afbeelding.

Silvia de Vaan en Niels van den Hoek Beeld Selvaprakash Laksmanan

Het sorteercentrum in Yeshwanthpur wordt voor Bangalore gerund door Hasiru ­Dala, een organisatie van afvalrapers die dag in dag uit straten en huizen langsgaan. Locatiemanager Sadashivaiah koopt het vuil van hen, net als glas, plastic en papier van de plaatselijke horeca. Wat daarvan herbruikbaar is, verkoopt hij door aan groothandelaren of recyclebedrijven. Blijft daarvan na betaling van de ­wekelijkse salarissen geld over, dan mag hij dat houden.

De voordelen van de SweepSmart-aanpak zijn Sadashivaiah al duidelijk. In Yeshwanth­pur wordt nu per dag 1,5 ton afval gesorteerd – ongeveer twee keer zoveel als voorheen. Zijn winst steeg daardoor en zo heeft hij ook de salarissen kunnen verhogen van 250 roepies (3,40 euro) tot 300 roepies (4,08 euro) per dag. Tot grote vreugde natuurlijk van sorteerster Kanakamma. "Op maandbasis maakt het een aanzienlijk verschil", zegt de 47-jarige vrouw, die al op haar veertiende begon met vuilnisrapen. Ze is de kostwinner. "Ook is het goed om op een kruk te zitten. Eerder had ik altijd rugpijn."

Het Nederlandse duo ziet nog veel kansen voor het centrum in Yeshwanthpur. De capaciteit kan best naar 4 ton per dag, zeker als werknemers trouwer op hun werk verschijnen. En de afvalscheiding kan ook worden verfijnd.

De Vaan wijst naar de grote stapel restafval. "Die paprikaresten zouden hier helemaal niet moeten zijn. Dat is organisch afval en moet naar andere sorteercentra. Het maakt bovendien papier nat en onbruikbaar voor recycling, doodzonde." Maar, voegt ze eraan toe, het is een proces. "In Nederland heeft het dertig jaar geduurd voordat afvalscheiding de norm was. India verandert op alle vlakken sneller."

Rechtszaak

Bangalore is sinds de jaren negentig door de opkomst van de ICT-industrie in sneltreinvaart uitgegroeid tot een miljoenenstad. Ook de hoeveelheid afval op straat en op vuilnisbelten groeide mee, totdat een groep burgers het zat was en een rechtszaak begon. In 2015 bepaalde de rechter dat er in elk huis voortaan drie aparte vuilnisbakken moeten zijn voor organisch afval, droog herbruikbaar afval en restafval. Hoe meer afval bij de bron wordt gerecycled, hoe minder er op straat blijft liggen, wordt verbrand, of op de vuilnisbelt terechtkomt. Als onderdeel van de uitspraak werden ook 180 sorteercentra aangewezen.

Tekst loopt door na onderstaande afbeelding.

Beeld Selvaprakash Lakshmanan

Rond dezelfde tijd, begin 2014, was De Vaan als consultant voor een biogasbedrijf in de Indiase deelstaat Gujarat. Ze werd daar geconfronteerd met net zulke vuilnisbelten en de ongezonde leefomstandigheden eromheen. Nog datzelfde jaar bundelde ze haar krachten met Van den Hoek en werd het idee voor SweepSmart geboren. De twee kregen financiering van het Dutch Good Growth Fund van het ministerie van buitenlandse zaken, waarmee ze drie centra konden ombouwen. Na twee verkenningsreizen door India besloten ze vorig jaar om dit in Bangalore te gaan doen; daar was, vrij uniek voor India, afvalscheiding voor huishoudens al ingevoerd.

Nog geen half jaar na de opening is dit stadsbestuur overtuigd van het nut van Sweep-Smart. Inmiddels worden nog eens tien afvalcentra in de stad verbouwd, waaraan de gemeente meebetaalt. Van de benodigde 47,5 miljoen roepies (646.000 euro) leggen de lokale autoriteiten 14 miljoen roepies (190.000 euro) op tafel. Eenzelfde bedrag fourneert het ministerie van buitenlandse zaken in Den Haag en de rest wil SweepSmart ophalen bij lokale bedrijven. Elk groot Indiaas bedrijf moet verplicht 2 procent van de winst aan ­sociale projecten doneren.

Meer steden

In de toekomst moeten de sorteercentra zelfvoorzienend zijn. Huishoudens zouden daartoe moeten gaan betalen voor de vuilnis­ophaaldienst, is de gedachte. En zo zou ook de vuilondernemer die een sorteercentrum runt voor de diensten van SweepSmart moeten gaan betalen, uit de winst die hij maakt.

Ondertussen hebben De Vaan en Van den Hoek alweer nieuwe mogelijkheden voor hun jonge bedrijfje ontdekt, zoals bij het ophalen en de recycling. Daarvoor hoopt het bedrijf ­investeerders te trekken.

"Het is niet onze visie om afhankelijk te blijven van subsidies", zegt De Vaan. "Maar we moeten de mensen eerst overtuigen van ons systeem. De nood aan goede afvalverwerking is hier hoog, meerdere steden willen hierin ­investeren, maar de budgetten voor de verwerking zijn nog erg laag. En omdat we toch graag snel voortgang willen maken, moeten we het nog wel even zo doen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden