Een groot deel van de Nederlandse consumenten wil maatregelen van de overheid om het eten van vlees te beperken. Maar zelf tot actie overgaan en de consumptie minderen, dat is er nog niet bij.

OnderzoekEetgewoontes

Nederlanders willen minder vlees eten, maar de consumptie blijft stabiel

Een groot deel van de Nederlandse consumenten wil maatregelen van de overheid om het eten van vlees te beperken. Maar zelf tot actie overgaan en de consumptie minderen, dat is er nog niet bij.Beeld ANP

Driekwart van de Nederlanders wil minder dieren en meer plantaardige eiwitten eten. Dat leidt nog niet tot een lagere vleesconsumptie, maar dat is vermoedelijk een kwestie van tijd.

Jelle Brandsma

Een groot deel van de Nederlandse consumenten wil maatregelen van de overheid om het eten van vlees te beperken. Maar zelf tot actie overgaan en de consumptie minderen, dat is er nog niet bij.

“Denken is iets anders dan doen”, zegt onderzoeker Laura Van Heck van onderzoeksbureau Kieskompas. Dat ondervroeg in samenwerking met de Vrije Universiteit 8575 Nederlanders in opdracht van ProVeg Nederland, een organisatie die actie voert tegen het eten van vlees en plantaardige voeding propageert.

Bijna driekwart (72 procent) van de Nederlanders wil ‘minder dieren’ eten. Een kwart verwacht dat het binnen een eeuw afgelopen is met het eten van dieren, omdat er plantaardige alternatieven zijn of omdat kweekvlees populair zal worden. Nu zijn nog de meeste eiwitten in voeding van dierlijke oorsprong. Een meerderheid vindt dat de verhouding dierlijke en plantaardige eiwitten minimaal half om half moet zijn.

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Meer bewust van de gevolgen

Ondanks de afwijzende stemming van consumenten over het eten van vlees is de consumptie stabiel. Per persoon eten Nederlanders gemiddeld tussen de 76,7 en 79,1 kilo per jaar. In 2020 was er sprake van een flinke daling naar 75,9 kilo. De oorzaak was vooral de sluiting van de restaurants gedurende een groot deel van het jaar, zo blijkt uit onderzoek van Wageningen Economic Research.

Volgens Van Heck is de consument zich vergeleken met eerder onderzoek meer bewust van de gevolgen van het eten van vlees voor het leven van dieren, en of dat goed is of niet. Men is zich ook meer bewust van de effecten op het milieu van het eten van vlees. Maar in de winkel en in een restaurant is het kopen van vlees voor veel consumenten toch nog een gewoonte en ‘is de associatie met een geslacht dier of het milieu niet altijd aanwezig’.

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Is een dier ondergeschikt aan de mens? Protestanten zijn stelliger dan katholieken

Protestanten kijken anders naar dieren dan katholieken, blijkt uit het onderzoek van Kieskompas. Bij de protestanten vindt 56,2 procent dat dieren ondergeschikt zijn aan mensen. Bij de katholieken ligt dat percentage veel lager: 37,4 procent. Aan beide groepen is de vraag gesteld: “Hieronder staan een aantal redenen waarom sommige mensen niet vinden dat het gebruik van dieren als voedsel verminderd moet worden. Hoe belangrijk zijn deze redenen voor u? Dieren zijn ondergeschikt aan mensen.”

“We zien in onze onderzoeken dat katholieken meestal gematigder en minder conservatief zijn bij morele vraagstukken terwijl protestanten extremere reacties hebben”, zegt onderzoeker Laura van Heck van Kieskompas. “In het protestantisme staat ook meer de mens centraal, terwijl katholieken breder kijken: alles wat door God is gemaakt verdient een plaats in de wereld.”

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Verbod op bio-industrie

Uit het onderzoek blijkt ook dat een groot deel van de Nederlanders afwijzend staat tegenover de intensieve veehouderij. Op de vraag of Nederlanders een ‘verbod op de intensieve veehouderij (bio-industrie)’ willen zegt 40 procent ‘ja’ en nog eens 20 procent is het daar enigszins mee eens.

Een op de vijf Nederlanders steunt een verbod op slachthuizen. “Het beeld van een slachthuis is bloederig”, zegt Van Heck. “Het woord slachten heeft ook geen positieve lading.” Dan komt kennelijk al snel de gedachte op dat we daar vanaf moeten, meent de onderzoeker. “Ze leggen niet snel de relatie met wat er op het bord ligt en blijven wel vlees consumeren.”

Dat veel consumenten kiezen voor een meer plantaardig dieet is voor consumptiesocioloog Hans Dagevos van Wageningen Economic Research een signaal dat ‘mensen meer veranderingsgezind zijn dan je zou verwachten’. Dat de vleesconsumptie in het algemeen niet daalt, doet daar niet aan af, vindt hij. “Dit denken is onder de oppervlakte toch aanwezig. Dat kan je niet bagatelliseren. Het is een signaal dat er beweging is. Dat heeft vroeg of laat ook consequenties voor het gedrag. Het zijn signalen die erop wijzen dat Nederlanders afstand nemen van vlees, van abattoirs en van de intensieve veehouderij.”

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Koudwatervrees

Dagevos vindt dat de nieuwe minister van landbouw de opvattingen van Nederlanders over het eten van vlees moet verwerken in zijn beleid. “Het is een steun in de rug voor het veranderen van de landbouw in Nederland. Den Haag kan niet meer zeggen dat een kleinere veestapel en meer plantaardige voeding geen draagvlak heeft bij de bevolking. Er is geen reden meer voor koudwatervrees.”

“Dat het denken van de consument verandert, maar er toch een contrast blijft met wat er in de praktijk in de keuken gebeurt, dat zien wij wel vaker. De intentie om minder of geen vlees te eten betekent nog niet dat men het ook doet. Maar het is wel een soort begin, een signaal dat er beweging is. Dat heeft vroeg of laat ook consequenties voor het gedrag. Dit is geen onderzoek onder vegetariërs of veganisten maar een vragenlijst voor meer dan achtduizend mensen en het biedt dus een goed beeld van wat er leeft.”

Lees ook:

Corona zorgt voor veel minder vleesconsumptie, maar voor hoe lang?

In het coronajaar 2020 werd er minder vlees gegeten doordat restaurants dicht waren. De vraag is of de daling aanhoudt. ‘Vlees is nog steeds een soort traktatie.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden