Nederland negeert het ‘stikstofarrest’

Natuurgebied De Duursche Waarden langs de IJssel tussen Deventer en Zwolle. Volgens jurist bestuursrecht Valentijn Wösten zou Nederland geen toestemming meer moeten verlenen voor de uitstoot van stikstof in de buurt van natuurgebieden. Beeld ANP

Tot woede van milieuorganisaties gaat de overheid door met uitbreidingen in de buurt van natuurgebieden. 

Nederland doet voorlopig niets met het ‘stikstofarrest’ van het Europese Hof van justitie. Dat hebben de Nederlandse provincies vorige week samen met de ministeries van landbouw en infrastructuur besloten, blijkt uit een brief van minister Schouten (landbouw) aan de Tweede Kamer. 

Milieuorganisaties zijn woedend. Het arrest van het  Hof in Luxemburg loog er niet om: de Nederlandse aanpak om kwetsbare natuurgebieden te beschermen tegen de neerslag van stikstof uit industrie, verkeer en landbouw, berust op aannames en bevat geen wetenschappelijk bewezen maatregelen.

Natuurorganisaties en milieujuristen concludeerden daaruit: Nederland moet zijn aanpak grondig herzien en geplande uitbreidingen van wegen, fabrieken en veestallen kunnen tot die tijd niet doorgaan.

Daar denkt de Nederlandse overheid heel anders over. “Gedeputeerde Staten van provincies en de ministers van landbouw, natuur en voedselkwaliteit en van infrastructuur en waterstaat hebben met elkaar vastgesteld dat de toestemmingsverlening kan worden voortgezet”, schrijft minister Schouten in antwoord op het ‘stikstofarrest’. In afwachting van het arrest was het verlenen van vergunningen juist opgeschort.

“Ze willen ijzerenheinig gewoon weer doorgaan met het toelaten van nieuwe natuurschade”, reageert de Haagse jurist bestuursrecht Valentijn Wösten. “Dit is een frontale weigering om zich te conformeren aan het  Europees recht.” Wösten is de raadsman van een aantal milieuorganisaties die de Nederlandse stikstofaanpak al lange tijd aanvechten. Hun juridische strijd heeft geleid tot het arrest van het Europese Hof.

Juridisch onhoudbaar

Het gaat echter te ver om te stellen dat Nederland dat arrest volledig naast zich neerlegt, zegt de Nijmeegse advocaat Rachid Benhadi, deskundige op het gebied van ruimtelijke ordening en milieurecht. Wat het EU-hof met zijn arrest heeft gedaan, zegt hij, is criteria aanreiken waarmee de hoogste Nederlandse bestuursrechter (de Raad van State) de stikstofaanpak moet beoordelen. Hóe de beoordeling door de Raad van State uitvalt, wordt medio volgend jaar duidelijk. Dan volgt uitspraak in een serie zaken, waarin Wösten optreedt als jurist.

Volgens Wösten zou Nederland nu al geen toestemming meer moeten verlenen voor de uitstoot van stikstof in de buurt van natuurgebieden. “Maar de Nederlandse regering wenst niet af te wijken van een eenmaal ingenomen standpunt, ook als dat juridisch volstrekt onhoudbaar is. Een schandelijke vertoning.” Wösten overweegt de overheid via de rechter te dwingen alsnog te stoppen met het verlenen van vergunningen aan boeren, fabriekseigenaren en wegenbouwers.

Ook milieuorganisaties zien in het EU-arrest een kans om stikstofuitstoot bij natuurgebieden juridisch aan te vechten. In Friesland zijn de messen geslepen voor een confrontatie vanavond: geeft de gemeente De Fryske Marren, ondanks groot protest, groen licht voor de bouw van een zandfabriek in natuurgebied IJsselmeer? Zo ja, dan stappen natuurorganisaties, waaronder de IJsselmeervereniging, naar de rechter. De plannen om in het ondiepe IJsselmeer een 60 meter diepe zandgroeve te maken, noemen zij funest.

Stikstof verstoort de natuurlijke balans

Het Europese Hof van justitie sprak zich deze maand uit over het Nederlandse Programma Aanpak Stikstof. Dat is een in 2015 begonnen programma van de ministeries van landbouw, infrastructuur en defensie en de twaalf provincies. Het moet de natuur beschermen tegen te veel stikstof. Stikstof is afkomstig uit de landbouw, de industrie en het verkeer, en slaat neer in de natuur. In kwetsbare gebieden verstoort het de natuurlijke balans, waardoor beschermde planten en dieren verdwijnen.

Lees ook:

Nederlands milieubeleid krijgt een onvoldoende van het Europees Hof

Nederland doet te weinig tegen te veel stikstof in de natuur, zegt het Europees Hof in een verstrekkend arrest. Gesterkt door die uitspraak gaan milieuorganisaties de vergunningen van kolencentrales aanvechten. 

Stikstofarrest is winst voor de natuur, maar balen voor de boer

Door het stikstofarrest van het Europese Hof lijkt een nieuwe stal voor de familie Helweg verder weg dan ooit. De vergunning was er, de bouw begonnen, totdat natuuractivisten verschenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden