Nederland jast zijn grondstoffen erdoorheen

De Sint Pietersberg in Limburg verdween door mergelwinning. Beeld anp

De afgelopen anderhalve eeuw is Nederland rijk geworden dankzij een groot beroep op grondstoffen, maar de stijging van het welzijn blijft daar sinds begin jaren zestig ver bij achter. En de schade aan natuur en milieu is groot.

Die conclusie is te trekken uit 'De kwetsbare welvaart van Nederland', de grootste studie tot nog toe naar het verband tussen welvaart, welzijn en materiaalstromen, die vandaag verschijnt.

Sinds 1850 is het beroep op minerale grondstoffen, zoals zand en grind, met een factor 71 gestegen en de hoeveelheid fossiele brandstoffen is 65 keer zo groot. De gebruikte biogrondstoffen, zoals granen, melk en hout, namen met een factor 13 toe. Ook omgerekend per hoofd van de bevolking is de toename fors. Per Nederlander gaan er twaalf keer zoveel fossiele brandstoffen doorheen en dertien keer zoveel minerale delfstoffen.

De Nederlandse economie teert zo onverantwoord in op het natuurlijk kapitaal binnen en buiten Nederland. Het verlies aan soortenrijkdom, de verarmde bodem en de hoge uitstoot van broeikasgassen zijn grote problemen die de komende tijd om een antwoord vragen. Anders komt de bestaansgrond van de Nederlandse economie in gevaar.

Scherpe omslag na 1960

Aan het boek hebben de universiteiten van Eindhoven, Groningen en Amsterdam, samen met het Centraal Bureau voor de Statistiek jaren gewerkt. Doel is de ontwikkeling van brede welvaart in kaart te brengen, niet alleen de groei in harde euro's dus, maar ook zaken als welzijn, zorg, huisvesting en natuur. Dat sluit aan bij de wens van de Tweede Kamer om verder te kijken dan de economische cijfers en ieder jaar over de brede welvaart van Nederland te debatteren.

Opmerkelijke conclusie uit de studie is de scherpe omslag na 1960. Tot begin jaren zestig gaat de stijgende welvaart nog niet gepaard met uitputting van grondstoffen, onverantwoorde opwarming van de atmosfeer en groot verlies van biodiversiteit. Nederland is rond 1960 op het gebied van duurzaamheid min of meer in balans. Dat wordt daarna radicaal anders. 

Nederland moet nu zien de welvaart in brede zin te behouden, met veel minder grondstoffen en materialen. Het vorige kabinet heeft bepaald dat de economie in 2050 grotendeels circulair moet zijn. Zo'n grote transformatie is mogelijk, laat de geschiedenis zien. Maar instituties, structuren en cultuur zitten in de weg. Die hebben de neiging te verharden, waardoor grote veranderingen decennia in beslag nemen.

Hoe het misging in de jaren zestig, leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden