Nederland is een kleintje op het gebied van duurzame energie en blijft dat voorlopig ook

ANALYSE - Het kabinet dicht het bedrijfsleven een belangrijke rol toe. De markt moet grote vraagstukken oplossen. Dat geldt ook voor de energiesector. Als er geen draagvlak is voor zonne- of windenergie, dan heeft het geen zin dit soort niet-rendabele technieken als overheid te blijven stimuleren, redeneert dit kabinet.

Janne Chaudron

Dat het 'topteam Energie' volgende week een rapport presenteert waarin alleen wordt gerept over het vernieuwen en verbeteren van de technologie voor duurzame energieopwekking, is dan ook geen verrassing. Het bedrijfsleven moet er met slimme technieken voor zorgen dat wind, zon en biomassa kunnen concurreren met fossiele brandstoffen, zo stelt het 'topteam' in een advies aan minister Verhagen.

Het team staat onder leiding van Jeroen van der Veer, ex-topman van Shell, en heeft van Verhagen de opdracht gekregen te onderzoeken hoe Nederland zijn positie op de markt voor duurzame energie verder kan ontwikkelen. Energie is door Verhagen aangewezen als één van de negen sectoren waarin Nederland zich een belangrijke positie in de wereld moet verwerven.

Als Verhagen het advies van Van der Veer opvolgt, leidt dat er dan toe dat Nederland een toonaangevende rol gaat spelen op het gebied van duurzame energie? Dat zal nog een enorme klus worden.

Nederland bungelt, als het gaat om de opwekking van stroom uit duurzame bronnen, onderaan de lijstjes van rijke Europese landen. In 2010 is het aandeel 'hernieuwbare' energie daarin zelfs gedaald van 4,2 procent in 2009 naar 3,8. Het contrast met Duitsland is groot. Dat land wekt 16 procent van zijn energie duurzaam op. Nu bondskanselier Merkel alle kerncentrales op termijn wil sluiten, wil het land over tien jaar zelfs 35 procent van de elektriciteit uit ecostroom halen.

Nederland is minder ambitieus en heeft de Europese Commissie toegezegd om in 2020 tenminste 14 procent van zijn elektriciteit duurzaam op te wekken. Dit kabinet steunt dat doel, maar is niet van plan om in economisch zware tijden daar zelf veel aan bij te dragen. Dus vroeg Verhagen om advies aan iconen uit het bedrijfsleven die weten hoe de energiemarkt werkt.

Maar kan Nederland wel groot worden in duurzame energie als de overheid weinig doet en het kabinet geen grote projecten wil subsidiëren? In landen waar duurzame energie van de grond komt, speelt de overheid juist een belangrijke rol.

In China investeert de overheid veel geld in de productie van zonnecellen. In eerste instantie waren die bedoeld voor de export, maar ze zijn nu ook populair op de thuismarkt. Het Wereld Natuur Fonds (WNF) berekende in een rapport dat de duurzame energiesector in China goed is voor een waarde van 44 miljard euro. Dat staat gelijk aan 1,4 procent van het bruto binnenlands product. Op het landenlijstje van het WNF zakte Nederland van de zeventiende naar de achttiende plaats.

Bovendien blijkt uit tal van onderzoeken dat stroom uit zon, wind en biomassa pas rendabel wordt als innovatie wordt gekoppeld aan grote projecten. Zo concludeerde Deut-sche Bank laatst in een rapport over zonne-energie dat kleinschalig laboratorium-onderzoek geen zin heeft zolang de overheid en het bedrijfsleven niet van plan zijn ook zonnepanelen-projecten op te zetten in eigen land.

Daar zou een eventuele leveranciersverplichting, waar Verhagen binnenkort over beslist, verandering in kunnen brengen. Dan zouden energiebedrijven verplicht zijn een deel van hun energie 'groen' opte wekken, waardoor bedrijven geprikkeld worden met nieuwe initiatieven te komen. Maar Verhagen heeft al gezegd dat dat de consument niets extra's mag kosten. En dat stuit bij leveranciers weer op verzet. Met dit soort halfslachtige maatregelen wordt het voor Nederland wel heel lastig om die koppositie van China over te nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden