Nederland en EU negeren alternatieven landbouwgif

Oogst van paprika's in Nederlandse kassen.Beeld anp

Nederland en Europa laten het afweten bij het stimuleren van alternatieven voor chemische bestrijdingsmiddelen in de landbouw. Dat zegt Marcel Dicke, insectenexpert aan de Universiteit Wageningen.

Volgens Dicke hadden Europa en de Nederlandse overheid het tijdelijke verbod in de EU op het gebruik van neonicotinoïden (het 'bijengif'), moeten aangrijpen om duurzame vernieuwingen in de gewasbescherming te stimuleren.

Dicke is hoogleraar entomologie in Wageningen. "Er zijn fantastische ontwikkelingen gaande op het gebied van alternatieven voor chemische bestrijdingsmiddelen", stelt hij. "Maar het ontbreekt aan substantiële stimulerende initiatieven van de overheid."

Totaalverbod
De Europese Commissie moet eind dit jaar besluiten over het moratorium op neonicotinoïden. De bestrijdingsmiddelen zijn omstreden omdat uit steeds meer studies blijkt dat ze zeer schadelijk zijn voor veel meer insecten (en vogels) dan de organismen waartegen ze in de landbouw en bollenteelt worden ingezet.

Telers maken zich zorgen over een eventueel totaalverbod op neonicotinoïden. "Dan wordt het voor de lelieteelt een heel stuk lastiger", zegt een Drentse bollenkweker vandaag in Trouw. "Ik vrees dat wij dan moeten terugvallen op oude chemische middelen en ik weet niet of het milieu daarbij gebaat zal zijn." Uit onderzoek onder Duitse en Britse koolzaadtelers bleek afgelopen week dat zij vier keer zo veel bestrijdingsmiddelen zijn gaan gebruiken sinds het EU-verbod op neonicotinoïden.

Hoogleraar Dicke wil naar een duurzame landbouw waarin pesticiden alleen als laatste redmiddel worden ingezet. "We moeten helemaal van de pesticiden af in de tuin- en akkerbouw", zegt hij. "Een verbod op neonicotinoïden zou op dit moment rampzalig zijn voor de sector, want de telers zijn er niet op voorbereid. Maar als we echt willen en serieus inzetten op alternatieven dan kan het wel."

Biologische alternatieven
Dicke wijst op ontwikkelingen in de kassenteelt in de Spaanse provincie Almeria. "Daar werd tot acht jaar geleden zeer intensief met chemische bestrijdingsmiddelen gewerkt. Allerlei pesticiden. Op enig moment zijn daar zelfs illegale middelen uit China toegepast door de telers van tomaten en paprika's, omdat de plaaginsecten weerstand hadden ontwikkeld tegen de toegelaten chemische middelen.

"Toen heeft Greenpeace in Duitse supermarkten die Spaanse producten eens geanalyseerd en daarbij bleek dat er extreem hoge gehalten aan pesticiden op die paprika's en tomaten zaten, ook van illegale middelen. Onder druk van de Duitse supermarkten zijn de Spaanse telers vervolgens overgestapt op biologische alternatieven. Nu zijn ze daar erg blij met die transitie. De kwaliteit van de producten is bovendien sterk verbeterd."

Volgens Dicke loopt de Nederlandse glastuinbouw in Europa voorop op het gebied van innovatieve bestrijding van plaagdieren. "Dat heeft ook te maken met de financiële draagkracht. In de glastuinbouw zijn de marges hoger, daar is meer geld voor innovatie. In de akkerbouw ligt dat een stuk moeilijker. Ik denk dat door intensieve samenwerking tussen telers en de wetenschap er nog heel veel winst te halen is. Er zijn mogelijkheden te over, maar die kansen worden nauwelijks serieus onderzocht."

De neonicotinoïden - het 'bijengif' - staan weer ter discussie na een nieuwe studie van Europese topwetenschappers. De luizenbestrijder doodt effectief de plaagdieren die oogsten bedreigen, maar ook onschuldige insecten sneuvelen massaal. De lelieteler kan echter moeilijk zonder. Of toch wel?

Abonnees van Trouw lezen vandaag in de Verdieping of lieveheersbeestjes een mogelijk alternatief zijn voor het bijengif.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden